Mee met Ruth in Malawi

Onder een afdakje staat Ruth samen met haar vriendinnen Modeste en Idah mij op te wachten.
Zij zullen mij deze dag inwijden in hun werk als vrijwilliger in hun dorpjes. Zij zijn de onmisbare schakel in de strijd tegen hiv/aids. Zij werken in hun eigen omgeving om jongeren en ouderen die getroffen zijn door hiv/aids te ondersteunen. Meer nog dragen zij in de ontmoetingen met jongeren en echtparen uit om keuzes te maken die van levensbelang zijn.
Sinds 1994 is Livingstonia Aids Programme (LISAP) als onderdeel van de Church of Central Africa Presbyterian actief om jongeren en ouderen voorlichting en training te geven met het doel bewustwording van hoe de huidige seksuele moraal de aidsepidemie in stand houdt. Polygamie en buitenechtelijke relaties zijn de killers. Gedragsverandering op dit gebied is absoluut noodzakelijk, anders zal hiv zich blijven verspreiden.

Radicale keuzes
Allereerst hebben de kerkelijke gemeenten in de stad en op het platteland naar vrijwilligers gezocht. Zij worden gecoacht om mensen in hun omgeving te motiveren persoonlijk de strijd tegen hiv/aids aan te gaan. Naast het geven van onderwijs hebben deze vrijwilligers een drive om radicale keuzes te maken en uit te dragen: monogamie, trouw aan de partner en bescherming van de eigen kinderen tegen jong seksueel misbruik.
Bewuste keuzes maken, die een grote tegenstelling vormen met de heersende, geaccepteerde moraal, is voor de jonge, nieuwe generatie van groot belang. Voor echtparen en jonge gezinnen zullen deze keuzes kunnen leiden tot verandering van seksueel gedrag. Het is het enige middel om deze pandemie een halt toe te roepen.

Kwetsbaar
Vooral vrouwen en kinderen zijn het slachtoffer van hiv/aids. Om hun situatie te leren kennen, ben ik een dag te gast in dit dorpje in Noord-Malawi. Ruth heeft haar hutje piekfijn in orde. Het hutje van drie bij drie meter heeft geen ramen. Achter een gordijn zie ik een mat liggen. Zal dit haar bed zijn? De kleur van de rode aarde is in het donker nauwelijks te ontwaren. Een tafel en twee wankele stoelen vormen het interieur. Op een van de stoelen mag ik zitten, de andere is voor de vrouw van de chief.
Druk loopt mijn gastvrouw heen en weer. Telkens verschijnt een nieuwsgierig gezicht in de deur opening. Diverse vrouwen uit het dorp komen me begroeten.
Ze vertellen over hun leven. De meeste vrouwen uit de voormalige Britse kolonie spreken een mondje Engels. Woon je ook in zo’n huis? Heb je ook zo’n dak? Nieuwsgierig kijken ze mij aan. Ik kijk naar boven en zie door het rieten dak de blauwe lucht.
Hoe ziet hun dagelijks leven eruit? Al deze vrouwen hebben een gezin, kinderen en kleinkinderen. Ze zijn ook druk op het land. Ze verbouwen verschillende gewassen. Sommigen hebben wat geiten, anderen een kleine moestuin.
‘Ik wil vooral mijn kinderen een toekomst geven. Ze moeten een vak leren. Maar dat kost veel geld.’ Modeste vertelt dat ze twee kinderen van een vriendin verzorgt. Ze wonen al een aantal jaren bij haar. Haar vriendin kan niet meer voor hen zorgen. Ze is ziek. Idah heeft enkele kleinkinderen onder haar hoede. ‘Mijn zoon en schoondochter zijn gestorven.’
We zijn midden in de realiteit beland. Alle vrouwen die ik in dit kleine dorpje ontmoet, weten wat hiv/aids veroorzaakt. ‘Daarom’, zegt Ruth, ‘was ik zo blij dat de kerk mij als vrijwilliger vroeg. Ik heb eerst een cursus gevolgd, een trainingsprogramma. Er is mij heel veel verteld over hiv/aids. We leren over de gewoonten en gebruiken, maar we doen ook gespreksvaardigheden op. Goede vragen stellen om anderen tot bewustwording te brengen.
Daarna ben ik onder andere gaan meedoen met het home-based care programma. Dit houdt in dat ik zieken in onze gemeenschap bezoek en hen help bij de verzorging. Ook maak ik deel uit van marriage course, een cursus over het huwelijk. Ik heb geleerd dat God mij helpt om anders te leven.’
Indrukwekkend is Ruths verhaal. Makkelijk is het leven in Malawi niet. Elk meisje en iedere vrouw is totaal ondergeschikt en afhankelijk van een man. Zowel de vader als de echtgenoot heeft het voor het zeggen. ‘Nee zeggen’ op verkeerde of slechte voorstellen van hen is niet mogelijk.

Maïspap
Groente klaarmaken en koken. Noten fijnmalen met een vijzel. Maïspap koken op een vuurtje. Samen met Ruth, Modeste en Idah, die mij de fijne kneepjes bijbrengen, slaag ik erin om dit traditionele voedsel op tafel te krijgen. Onder het toeziend oog van een heel regiment mannen voel ik mij zeer voldaan. Het zweet gutst van mijn rug. Mijn ogen tranen van de rook. Ondertussen maken de mannen en jongens van het dorp, die de mzungu uit het verre land wel willen ontmoeten, om beurten lachend een foto met mijn fototoestel. Het ijs is gebroken. Op een grote mat, zittend onder de mangoboom komen ze los.
De chief, gekleed in wit overhemd en keurige pantalon, geeft antwoord op mijn vragen. ‘Het leven in ons land, in ons dorp is veranderd sinds hiv/aids. Plotseling werden veel ouderen maar ook kinderen in ons dorp ziek. Eerst wisten we de oorzaak niet. Maar door de voorlichting van de regering en LISAP kwam er steeds meer duidelijkheid. Het leven is voorgoed anders geworden. Zelf heb ik twee zonen verloren. Ik heb nu samen met mijn vrouw de zorg voor mijn kleinkinderen, omdat mijn schoondochter ook ziek is.
Wat eerst gewoon was in onze cultuur in de omgang met vrouwen, is niet goed. De verspreiding van hiv/aids is dan erg groot. Maar het is moeilijk, heel moeilijk om met deze gewoonten te breken. Change of mind, zegt de kerk. Om de nieuwe generatie een hiv-vrij leven te geven, zullen wij anders moeten gaan leven. Moeilijk, heel moeilijk, you know.’
Een mannelijke vrijwilliger vertelt dat hij en zijn vrouw met elkaar spreken, trouw zijn en openheid naar de kinderen geven. ‘Niet alleen wij, ook onze kinderen moeten dit leren. We moeten het doorgeven. Als vrijwilliger moet ik het voorbeeld zijn voor mijn vrouw en kinderen en voor mijn dorp.’ Heel serieus en overtuigend spreekt hij vrijmoedig in het bijzijn van zijn dorpsgenoten deze woorden.

Kracht
God is good! Modeste bidt. We liggen geknield rond de zieke vrouw op haar matje. Zijn kracht is in onze zwakheid nabij. De ernstig zieke vrouw knikt. Ja, Hij is nabij! Ruth, Modeste en Idah hebben mij na de maaltijd meegenomen op hun tocht langs enkele zieken. In een donker hutje ligt de zieke op de grond. Haar schriftje, waarin het ziekenhuis de diagnose en de behandeling heeft geschreven, wordt mij in handen gedrukt.
Na de wasbeurt doen ze enkele spieroefeningen. Zacht en liefdevol is hun benadering. Als de uitgeputte vrouw weer stil op haar matje ligt, gaat de Bijbel open. Het hoofdstuk over Hizkia op zijn ziekbed wordt gelezen. Het is donker, kil en vochtig in het bedompte kamertje. Daarna nemen we afscheid. Hoelang heeft deze vrouw nog te leven? Toch, God is good! De drie vrouwen vertellen over Gods liefde en trouw. In hopeloze situaties. In verdrietige omstandigheden. Ik kijk hen in de ogen. Ik proef hun woorden. Nee, er is geen twijfel in hun stem. God is good!

Confronterend
Hardnekkig is de realiteit. Tijdens deze dag op het platteland bij Ruth, Modeste en Idah is dit confronterend. Ik ontmoet een jonge dorpsgenoot. Idah vertelt dat hij hiv-positief is. Nu is zijn vriendin zwanger. In het ziekenhuis heeft zij zich laten testen. Ook hiv-positief. Ondanks alle inspanningen, alle voorlichting is de cyclus niet doorbroken. Het leven is keuzes maken. Maar weinig mensen hebben de moed om de goede keuzes te maken.
De dag is ten einde. Samen lopen we langs kleine paadjes tussen de akkers. De zon is verdwenen. Het glooiende landschap met zijn tabaksplanten en allerlei soorten vruchtbomen strekt zich zover het oog reikt. Ruth, Modeste en Idah brengen mij naar het dorpje verderop, waar de auto mij weer zal oppikken. Het is gaan regenen. Smalle paadjes worden glibberig en bijna onbegaanbaar. Over een wankel bruggetje gaat onze weg. Moedige vrouwen. Vol zelfvertrouwen lopen ze voorop. Vast is hun tred. Het leven is keuzes maken. God bless you op jullie levenspad!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen