De wereld als een boek

Vanwege een ingrijpende renovatie van het Leidse academiegebouw (de beruchte boktor) moest worden uitgeweken naar een andere locatie. Dr. Van den Brink had bewust voor de Lokhorstkerk gekozen vanwege de ambiance ervan.
En het moet worden gezegd, het is een fraaie locatie voor een dergelijke plechtigheid. Een prachtig pand in de schaduw van de altijd weer imposante Pieterskerk. Bovendien biedt het kerkgebouw ruimte aan heel wat bezoekers en heeft het desondanks iets van intimiteit en sfeer weten te bewaren, mede door de opstelling van de zitplaatsen in een halve cirkel rond de preekstoel.

Interessegebieden
Dr. Van den Brink aanvaardde met zijn rede officieel de bijzondere leeropdracht namens de Gereformeerde Bond aan de Leidse faculteit Godsdienstwetenschappen, onderwijs en onderzoek op het terrein van de geschiedenis van het gereformeerd protestantisme. Om klokke 4.15 n.m. (Leids kwartiertje!) sprak hij zijn rede uit.
Als een schoon boec.Achtergrond,receptie en relevantie van artikel 2 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis.
Hij had voor dit onderwerp gekozen omdat – zoals hij het zelf verwoordde – ‘in de tekst van dit artikel veel van mijn academische interessegebieden weerspiegeld worden’. Te denken valt dan natuurlijk aan zijn pleidooi voor een onbekommerd spreken over God – juist ook in het wetenschappelijk debat. Of aan zijn bijdragen, in een vruchtbare samenwerking tussen wetenschappers uit allerlei disciplines, over de verhouding tussen Godsgeloof, schepping en natuurwetenschap. Onderwerpen waarop hij, korter of langer, in zijn rede terugkwam.

Grote en kleine letters
In zijn oratie richtte dr. Van den Brink zich op de betekenis van ‘artikel 2 lid 1’ van de N.B.G, dat de wereld een beperkte, maar zelfstandige bron van Godskennis is. Wij kennen God, zo stelt dit artikel, ‘door de schepping, onderhouding en regering van de wereld’. De wereld is als een schoon boek, waarin de schepselen, grote en kleine letters zijn.
Van den Brink stond stil bij de betekenis van dit aansprekende beeld, dat, in tegenstelling tot wat nog wel eens wordt gedacht, tal van natuurwetenschappers in de zeventiende eeuw inspireerde tot hun vaak baanbrekend onderzoek.
Zoals hij al in de titel had aangeven, stond de nieuwe hoogleraar achtereenvolgens stil bij achtergrond, receptie en relevantie van dit artikel. Hij deed dat op de inmiddels van hem vertrouwde wijze: in een (soms) hoog tempo trok hij allerlei historische lijnen, die hij hier en daar van systematische kanttekeningen voorzag; genuanceerd, puntig, een humoristische ondertoon en met een duidelijk eigen stellingname, waarin hij – zoals hij in zijn dankwoord aan zijn promotor prof.dr. V. Brümmer aangaf – zijn godsdienstwijsgerige achtergrond niet kon verloochenen. Rode draad is toch wel dit: dat het geloof principieel op de werkelijkheid is betrokken. Ja, dat de werkelijkheid zélf ons iets van God doet kennen – niet volledig, niet zaligmakend, maar toch, het kan en moet worden gezegd. Dr. Van den Brink wees er nadrukkelijk op dat wanneer dit punt wordt opgegeven, het gevaar dreigt dat het ‘christelijk geloof gemakkelijk in de lucht te komt te hangen, óf dat het een gesloten huis wordt’.
Dat dit niet onomstreden is, bleek wel uit het feit dat dr. Van den Brink uitgebreid op allerlei bezwaren tegen het gedachtegoed van dit geloofsartikel inging. Bezwaren geuit vanuit natuurwetenschappelijke en theologische hoek. Dr. Van den Brinks opvattingen daarover zullen nog wel op allerlei wijze besproken en weersproken worden – laten wij maar eens werkelijk in debat gaan! – maar het is in elk geval een verademing om dit geluid te horen. Zeker in een klimaat als in ons land, waarin het geloof als iets onredelijks wordt weggezet of op z’n best wordt getolereerd als iets waaraan je misschien persoonlijk steun aan zou kunnen hebben.

Met dr. Van den Brink is een nieuwe generatie aangetreden, die in het voetspoor van zijn voorgangers en van prof.dr. W. Verboom voor wat betreft het Leidse in het bijzonder (‘een wegbereider’), het gereformeerde gedachtegoed wil uitdragen.
Velen zullen dat dr. Van den Brink hebben toegewenst tijdens de receptie in de voormalige universiteitsbibliotheek aan het Rapenburg. Met een knipoog naar het Utrechtse, de alma mater van dr. Van den Brink, voeg ik daar de bede aan toe: Sol iustitiae illustra nos! – ‘Zonne der gerechtigheid, verlicht ons!’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen