Globaal bekeken

In Kontekstueel mijmert ds. P.L. de Jong in de Kroniek over honderd jaar Gereformeerde Gemeenten. Daarin geeft hij aandacht aan Theologiestudenten uit de GG, mede naar aanleiding van de bundel bij het afscheid van prof.dr. A. de Reuver, Kerk rond het heilgeheim, het boek Prediking in de crisis van dr. C.A. van der Sluijs en het boek dat ds. M.D. Geuze bij zijn afscheid aan vrienden en bekende aanbood (Hemelvaart en Pinksteren).
Het samenvallen van deze afscheidsbijeenkomsten en de boeken die daarbij naar mij toe kwamen, deden mijn gedachten teruggaan naar de jaren zestig en zeventig. Aan het eind van mijn gymnasiumtijd onderging ik een sterke geestelijke verandering onder de prediking van ds. G.A. Zijderveld (Ger. Gem.) en besloot in Utrecht theologie te gaan studeren. Daar kwam ik al heel snel terecht in een soort pool van theologiestudenten uit de Gereformeerde Gemeenten. Zij - onder wie altijd prominent aanwezig waren Thijs Geuze, Arie de Reuver, Maarten Verduin (van wie ook een echte Verduinbijdrage in het vriendenboek van De Reuver) en Aart Moerkerken - - waren allemaal minstens vijf of zes jaar ouder dan ik. Ze waren al aan het afstuderen, terwijl ik nog met de propedeuse moest beginnen. Je zag geweldig tegen hen op. Ze waren innerlijk zo overtuigd van hun roeping tot het ambt van predikant. Daarover konden ze ook een echt verhaal doen, waar ik altijd oprecht stil van werd. Zij waren ondanks het leeftijdverschil heel open en namen me op in hun kring, nodigden me aan tafel, gaven me te eten, vertelden me over Kohlbrugge en namen me mee naar heel bijzondere dominees en bevindelijke figuren. Toen ik zover was dat ik begon te preken, waren zij het ook die mij uitnodigden op hun kansels in Poederoijen, Brakel en Tholen. Ik kon nog nauwelijks praten en zag er niet uit, maar dat deerde hen kennelijk allemaal niet. Thijs Geuze was altijd heel actief met ‘de boel bij elkaar houden’. Waar Thijs was, was een thuis voor bidders en zuchters om de vervulling van het verlangen naar het ambt.
In september 1969 organiseerde hij een weekend in een onderkomen van De Driestar in Gouda voor studenten theologie uit de Gereformeerde Gemeenten. Verduin en De Reuver waren er ook. En nog wel zo’n vijftien meer, met verloofden en echtgenotes. Op een paar oude zwart-wit fotootjes zie ik ons druk in gesprek. Ik zie onder andere Henk van As, Aart Moerkerken, Cees Meeuse, Jaap Segers, Cock en Anneke Blenk, Henri Otte. Op een fotootje bij de Pauluskerk staat ook dr. Bert Hofman. Hij zou die zondagmorgen als ouderling de dienst leiden in de GG en een preek voorlezen. Maar door de telefoon had hij tegen Thijs gezegd: ‘Gaan jullie maar naar ds. L. Kievit en kom daarna naar mij op de koffie. Ds. H. Rijksen preekt hier vanavond. Welkom!’ En zo gebeurde.
Cees van der Sluijs had ik een paar maanden eerder leren kennen. Ik had al veel van hem gehoord. Vanuit Zeeland reed ik die zomer met de zwarte Berini van mijn verloofde naar H-I-Ambacht om Bas Plaisier op te halen om samen met hem – hij met de Solex van zijn vrome moeder, natuurlijk ook zwart – richting de Veluwe te rijden. Waarover ik hier nu verder niet zal uitweiden. Maar onderweg stopte ik in Oude Tonge bij een kleine dijkwoning. Daar woonde Cees van der Sluijs, zo wist ik. Hij ontving me met zijn vrouw buitengewoon hartelijk, in overhemd met bretels, beetje Jort Kelder. Hij kwam zo vanuit een boek vandaan. Zijn kleine woning leek ook wel één grote boekenkast. Het gesprek ging over de prediking. Wie er in de GG niet veel van maakte en wie wel. En waarom natuurlijk. En nog heel veel meer. Toen ik op de dijk de Berini weer aantrapte, praatte hij nog naast me. Ik had genoeg om onderweg over na te denken.

• Het curatorium in Rotterdam
Een belangrijk item tijdens ontmoetingen en gesprekken was vaak: hoe krijg je een attest van je kerkenraad? Sommigen verhuisden daarvoor wel naar een andere gemeente en kerkenraad. En als je zover bent: hoe kom je er dan door bij het curatorium – het bij velen in den lande toen beruchte toelatingscentrum voor het ambt  - in Rotterdam.
Ik hoorde met een zekere nieuwsgierigheid, maar ook diepe bezorgdheid alle verhalen aan. Hoe ze beneden aan de Boezemsingel zaten te wachten, terwijl de broeders curatoren eerst boven hun vergadering begonnen. Met zingen: 'Zend, HEER, Uw licht en waarheid neder / en breng mij door dien glans geleid …' Je kon het goed horen, het ging ook goed langzaam natuurlijk. Dan een lange opening en gebed. Daarna werd je geroepen en kon je naar boven. En dan het gesprek. Zo ongeveer! Ik werd er niet gretiger van.
Ergens in mei was altijd de grote dag. Thijs Geuze organiseerde natuurlijk de gebedsavond.
Gemiddeld werden twee mensen toegelaten. Nieuwsgierig en dankbaar besprak je wie het waren. Dat belde je naar elkaar door. God dacht nog aan de Gereformeerde Gemeenten. Hij stootte nog dienaren uit. Dat was hoopvol, zeiden we. Maar ook was er weinig begrip voor de voorzichtige koers van de curatoriumleden.
Het trauma over de enige doctor in de godgeleerdheid die het kerkgenootschap ooit had gekend was nogal voelbaar. Liever duidelijk bekeerde bootwerkers dan studenten theologie uit Utrecht, zo was de koers. Maar op een keer werden er maar liefst drie tegelijk uit ‘onze’ pool aangenomen. Langzaam maar zeker maakten de broeders toch een soort switch en maakten de bootwerkers plaats voor hoger opgeleiden. Niet iedereen had daar op kunnen wachten.
Voor de mensen die ik boven noemde, was de tijd verder gegaan. Afgewezen, soms herhaaldelijk, sloten zij zich aan bij de N.H. Kerk, deden hun vicariaat en werden predikant. Meestal ergens binnen de spirituele regio Gereformeerde Bond (…).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen