Grenzen stellen begint vroeg

Voor een goede opvoeding is een aantal richtlijnen te geven, maar deze garanderen nog geen goed verloop. Opvoeden blijft een ingewikkelde interactie tussen kind en ouder. Een kind dat vrij rustig van aard is, roept een andere reactie van ouders op dan bijvoorbeeld een zeer druk kind. Aan de kant van ouders zie je rustige ouders, die op lastige opvoedingssituaties rustig reageren, maar ook driftige ouders, die snel opvliegend zijn als er even iets gebeurt wat hen niet zint.
Je kunt dus in algemene lijnen navolgen wat gewenst is in de opvoeding, maar toch problemen krijgen die verband houden met kind- en ouderfactoren. Ik wil een aantal zaken langslopen die van belang zijn voor een goede basis in de opvoeding.

Liefde
Het eerste is liefde. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar is het niet. Echte liefde is onvoorwaardelijk. Het kind mag zichzelf zijn zonder dat het aan allerlei kenmerken moet voldoen.
Gelukkig zijn er veel ouders die deze intentie uitspreken, maar wie ontkomt eraan toch onbewust eisen te stellen? Mag het kind zijn of haar eigen smaak ontwikkelen of is het toch wel moeilijk als hij of zij geen voorkeur heeft voor wat je als ouder leuk vindt en andersom? Zoonlief blijkt zich niet tot die stoere knaap te ontwikkelen die je als vader en moeder eigenlijk wenst. Hoe daarmee om te gaan? Als het ouders in de weg staat om onvoorwaardelijk van het kind te houden, zal het kind dit wel merken. Het moet kunnen ervaren dat ouders van hem of haar houden ondanks dat het wel eens iets doet wat ouders niet goed vinden. Voor christenouders is Jezus het voorbeeld van Degene Die onvoorwaardelijk liefheeft. Wie deze onvoorwaardelijke liefde mag ervaren, kan hierover verwonderd zijn. Wanneer je naar jezelf kijkt en zoveel fouten en tekortkomingen ziet, is het bijzonder dat Hij van ons blijft houden. Deze onvoorwaardelijke liefde is ons voorbeeld in hoe we onze kinderen moeten liefhebben.

Knipoog
Liefde voor onze kinderen kunnen we lichamelijk uiten door hen een aai over de bol te geven, een knuffel, een knipoog. De één is misschien wat lichamelijker ingesteld dan de ander, maar ouders moeten dit contact niet vergeten. Voor kinderen betekent het een lijfelijke ervaring dat hun vader en moeder van hen houden.
Liefde voor hun kind kunnen ouders ook laten merken door positieve uitspraken te doen als het kind iets goeds doet. Ik hoor ouders wel eens zeggen dat ze dit overdreven vinden. Kinderen weten toch dat ze van hen houden? Hopelijk wel, maar ouders onderling vinden het ook prettig te horen dat de ander nog van hen houdt. Een bevestiging van wat je al weet. Vanuit het warme nest kan het kind verder exploreren en op onderzoek uitgaan, waardoor het zich weer verder kan ontwikkelen.

Tijd
Emotionele betrokkenheid toon je door tijd vrij te maken voor het kind en inhoudelijke vragen te stellen over wat het kind bijvoorbeeld heeft meegemaakt die dag. Sommige kinderen willen niets vertellen over hoe iets was, maar laat het daar niet bij zitten. Let op hun gedrag en wat ze daarmee duidelijk kunnen maken.
Als een kind van een feestje thuiskomt en zich terughoudend en stil opstelt, kun je dit gedrag benoemen en daarbij zeggen dat je de indruk hebt dat er iets is voorgevallen en of dit klopt. Het kind zal niet altijd direct antwoorden, maar je geeft het wel de indruk dat je iets waarneemt en dat je graag wilt helpen.

Grenzen stellen
Vanuit de liefde en emotionele betrokkenheid moeten er ook grenzen gesteld worden. God heeft Zelf de Tien Geboden gegeven ter bescherming en begrenzing van de mens om niet te vervallen in allerlei zonden. Hiermee geeft Hij duidelijk aan wat Hij van ons verwacht. Deze geboden zijn uit liefde aan ons gegeven. Vooral in het Oude Testament kunnen we lezen dat er straf volgt voor het volk Israël als het zich niet aan de door God gestelde geboden houdt. We lezen ook regelmatig dat het volk uiteindelijk tot inkeer komt, zijn zonden belijdt en terugkeert tot God. Dit is ook het doel waarom Hij straft, namelijk dat het volk tot inkeer komt en zich omkeert van de verkeerde weg. Het lijkt alsof we met een straffende God te maken hebben, maar uiteindelijk zien we daar een liefdevolle God achter, Die Zijn volk niet over heeft voor de ondergang.
Hieruit kunnen we leren dat regels stellen en daaraan consequenties verbinden goed is. De liefde van ouders tot hun kinderen blijkt juist uit het stellen van regels en het zorgen voor naleving. Dit begint al als kinderen jong zijn. Ouders moeten daarom al vroeg beginnen met grenzen stellen. Om te voorkomen dat er een negatieve sfeer ontstaat, is het beter eerst duidelijk te maken welk gedrag ouders graag van het kind zien.
Ouders willen hun kind bijvoorbeeld aanleren dat het volwassenen met ‘u’ aanspreekt. Leg dit duidelijk uit aan het kind en elke keer als het deze vorm juist gebruikt, geef je het kind een compliment. Als het zich vergist, laat je het kind het opnieuw zeggen maar dan zoals je het wenst. Op deze manier geef je heel duidelijk aan wat je wilt en wat niet, terwijl je het toch een positieve wending geeft.

Beloning
Andere beloningen kunnen zijn een moment plannen met het kind alleen, samen een taart bakken, extra voorlezen, even knuffelen. Op het moment dat een kind gedrag vertoont dat echt niet kan en het moeilijk is om dit naar het positieve om te buigen, kan je overgaan tot straffen. Je kunt voor jezelf al nadenken wat bij welke leeftijd een adequate straf is. Probeer weinig tot niet over te gaan tot een pedagogische tik. Deze hoeft niet verkeerd te zijn, maar wordt vaak ingegeven door een machteloos gevoel. Dan lost slaan niets op. Het kan bovendien een glijdende schaal worden. Vaak slaan kan op den duur wel schade bij het kind berokkenen, angstig maken en een onveilig gevoel in de thuissituatie geven. Adequate straffen bij jonge kinderen kunnen zijn: het een korte tijd op een ‘denkstoel’ zetten, op de gang staan, niet voorlezen voor het slapen gaan. Bij oudere kinderen kan het het wegnemen van iets leuks zijn, zoals niet opblijven in het weekend.

Positieve basis
Ouders kunnen het beste al vroeg in de emotionele relatie met hun kind investeren. Maak er tijd voor vrij. Op het moment dat het kind gaat puberen is er dan al een positieve basis die wel wat kan verdragen. Het geeft het kind bovendien zelfvertrouwen te weten dat er ouders zijn die van hem of haar houden. Dit wordt versterkt wanneer ouders ook duidelijke grenzen aangeven, waardoor het kind al vroeg leert waar het met de ouders aan toe is. Werk aan een positieve gezinssfeer, waarin het kind zich veilig voelt en van waaruit het de wijde wereld in kan trekken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen