Plaats voor verdriet

‘Lange tijd heb ik de dood van mijn vader niet kunnen accepteren. Ik kon gewoon niet geloven dat hij er niet meer was. Toen de genocide in Rwanda uitbrak, werd hij gedood door een buurman.’ We zijn in gesprek met Emerita, een jonge vrouw van 25 jaar.
Ze vertelt dat haar het verdriet niet bespaard is gebleven. Tijdens de genocide werden nog meer familieleden gedood. En tot overmaat van ramp werd haar moeder na de genocide juist als een dader gevangen genomen. ‘Ik zat vol met haat en stond er helemaal alleen voor.’ Emerita heeft als een van de eerste jongeren meegedaan met de traumaconferentie van de kerk: ‘Tijdens de conferentie legde ik mijn pijn bij het kruis en kon ik de dood van mijn vader eindelijk accepteren.'

Conferentie
De traumaconferentie heeft Emerita als genezend ervaren. Niet dat alle pijn en alle vragen nu weg zijn, maar ze getuigt van een God die haar haat genezen heeft. Tijdens ons bezoek aan Rwanda (in het kader van het nieuwe HGJB-project Heel ons hart) ontmoetten we meer jongeren die net als Emerita worstelen met de pijn en moeite van het leven. Ieder met zijn eigen levensverhaal en verdriet.
De traumaconferentie bracht hen samen en nodigde hen uit om niet alleen met hun verdriet rond te blijven lopen. Jongeren durven met hun verdriet en vragen voor de dag te komen en brengen hun vaak pijnlijke levensverhalen letterlijk aan de voet van het kruis.
Tijdens de reis naar Rwanda, waarin we vooral op zoek waren naar wat wij konden leren van de mensen daar, liet God ons zien dat Hij de Levende is en genezend werkt. Tegelijk gaf de Heere God ons boodschappen mee voor de jongeren en de kerk in Nederland.

Niet zonder hobbels
In Rwanda kunnen mensen niet om verdriet heen. Niemand is gespaard gebleven voor de gevolgen van de genocide. Juist in zo’n christelijk land als Rwanda worden dan de vragen extra pijnlijk. Er wordt geworsteld met God. Het is niet zo dat geloof in God je voor verdriet bewaart. Het is niet waar dat het leven met God zonder hobbels is, een soort stijgende lijn. Hierin dienen we ook in Nederland jongeren te helpen. Er zijn veel jongeren die bewust of onbewust met de gedachte rondlopen dat als je maar steeds meer afhankelijk van God leeft, of steeds sterker gelooft, je meer gezegend wordt met voorspoed. Velen van hen worden in die gedachte teleurgesteld en dreigen dan ook hun geloof te verliezen als ze geconfronteerd worden met de gebrokenheid van het leven. We zullen hen moeten laten ontdekken dat er in het geloof ook worsteling is met het leven en met God. Ook al weet je zeker dat de Geest door geloof in je leven aanwezig is, God lijkt in het leven soms zo ver weg. Weer andere jongeren zeggen: ‘Ja, maar God is nooit weg hoor, het zal wel de mens zelf zijn die zich voor God op afstand houdt.’ Blijkbaar kan zo’n antwoord heel goed bedoeld en oprecht gemeend gegeven worden, maar het doet geen recht aan wat iemand met verdriet ervaren kan: God verbergt zich.

Pijn benoemen
We moeten jongeren uitdagen dat zij alles wat ze meemaken voor God neerleggen. Help jongeren en ouderen om woorden te geven aan verdriet in hun leven. Rwanda laat zien dat bedekken en zwijgen geen oplossing is (hoewel we in extreme situaties de voor de mens heilzame werking van verdringen en vergeten niet moeten onderschatten). God leert ons in de Bijbel dat zwijgen geen oplossing biedt. Als je de Psalmen doorleest, dan valt op dat mensen niet zwijgen, maar met hun hele hebben en houden voor de dag komen.
Dit betekent wel dat we de durf moeten hebben om naar binnen te kijken. Om tot ons door te laten dringen wat ons diep van binnen pijn doet. Dit betekent ook dat we verdriet onder woorden durven brengen, dat we onze pijn benoemen. In de Psalmen zien we dat de schrijvers niets achterhouden en dat alle emoties in het verdriet meekomen. Ze durven alles tegen God te zeggen. Juist de psalmschrijvers nemen het leven en de pijn daarin serieus. Juist zij nemen ook God serieus. Hij is de Levende. Hij heeft gezegd:
‘Ik ben, Ik ben erbij, dat is Mijn naam, zo ben Ik.’ God Zelf geeft grond en ruimte om te roepen tot Hem, om het uit te schreeuwen, om te zeggen: waar bent U? God geeft ook concrete middelen om verdriet een plek te geven, zoals liederen zingen, woorden letterlijk opschrijven en je uitspreken naar mensen om je heen.

Veel vormen
In Rwanda hebben mensen allerlei vormen van verdriet die ze vaak in stilte meedragen. In Nederland is dat niet anders: een moeder die in stilte lijdt onder een huilbaby, een jongen die wordt getreiterd op school, een man die zich altijd de mindere voelt, een meisje dat worstelt met haar geaardheid, een man die vol zit met boosheid en niet meer weet hoe dat gekomen is, een meisje dat niet kan voldoen aan de verwachtingen van haar ouders, een vrouw die teleurgesteld is in God.
Gemis, boosheid, teleurstelling, angst, haat, en wat voor vormen van verdriet er allemaal zijn, kunnen mensen van binnenuit verteren. Er lopen ook in Nederland veel jongeren en ouderen rond met stil verdriet.

Verdriet doet er toe
Zelfs het kleinste verdriet doet er toe voor God. Mensen hebben de neiging om hun situatie af te meten aan die van anderen. Deze vaak ongemerkte instelling werkt absoluut niet genezend. Men slikt het eigen verdriet weer in en gaat over tot de orde van de dag. Maar dit kan dicht aan liggen tegen de arrogantie van ik zoek het zelf wel uit.
Als we één ding hebben geleerd in Rwanda, dan is het wel dat wij ons verdriet niet te hoeven meten aan dat van anderen. Want er is altijd wel een situatie te bedenken die schijnbaar erger is.
Ook het kleine of grotere verdriet van het kleinste kind in de gemeente doet er toe. Het verdriet om een hondje dat dood is gegaan is voor God net zo relevant als het verdriet van het moeten verder leven met een slopende ziekte. Belangrijk is dat we met alles wat ons bezighoudt bij God komen.

Genezing
God vraagt om het verdriet bij Hem neer te leggen, aan Hem toe te vertrouwen, zodat Hij iets nieuws met je leven kan doen. Dat is eng. Want dat geeft onzekerheid, niet weten wie je zult worden en waar het in je leven heengaat. Verdriet kan ook heimelijk gekoesterd worden als iets veiligs. Met verdriet weet je wie je bent. Het verdriet bij God laten, is een stap in het onbekende. Gelukkig werkt God soms zo ongedacht, verrassend anders dan wij kunnen bedenken. God gaat dóór waar wij stoppen met denken.
Genezing is vaak ook al gegeven in het brengen van verdriet bij het kruis. Het letterlijk uiten van wat je diep van binnen bezighoudt of beschadigd heeft, is al genezend in zichzelf. God schakelt bij dat genezingsproces andere mensen in. Hun aanwezigheid, hun aanhoren en hun belangstelling brengt genezing in de naam van Jezus.
Verdriet is niet weg, maar wordt anders in het perspectief van Jezus’ nabijheid. De wetenschap dat Jezus niet alleen gestorven is aan onze zonden maar ook aan de pijn en moeite van dit leven, geeft troost en helpt jongeren en ouderen om klein of groot verdriet in het leven een plek te geven.

In het kader van het project Heel ons hart is door de HGJB ook een preekschets ontwikkeld. Deze preekschets over Psalm 13 reikt handvatten aan om jongeren te helpen om te gaan met verdriet in hun leven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen