Miskotte niet, Bonhoeffer wel

Bij de filatelistenvereniging Gabriël verschijnt dit voorjaar een herziene uitgave van een alfabetisch register van personen uit de kerkgeschiedenis op postzegels. De vereniging geeft nu al bijna zestig jaar een periodiek uit en houdt zo verzamelaars op de hoogte van wat er op dit terrein aan zegels, stempels en poststukken verschijnt.
Toen ikzelf een aantal jaren geleden begon met het verzamelen van zegels op het terrein van de kerkgeschiedenis, had ik er geen vermoeden van hoe wijd en uitgestrekt dit veld is. Met de regelmaat van de klok verschijnen er postzegels die direct of indirect te maken hebben met Bijbel en christendom: bijbelse figuren, bijbelteksten, liedfragmenten, iconen, heiligen, kerkvaders, reformatoren, pausen, zendingsmensen, filantropen, bijbelvertalers, kerkelijke stromingen en bewegingen, enzovoort. Elke verzamelaar moet zich dan ook beperken wil hij niet verdrinken in de veelheid van wat er op dit terrein te koop is.

Leger des Heils
Wie zich in dit onderwerp verdiept, komt al snel tot de ontdekking dat ons land trouwens niet voorop loopt als het gaat om bijbelse of kerkhistorische zegels. De scheiding tussen kerk en openbare leven wordt kennelijk ook op dit terrein zorgvuldig bewaakt. In Duitsland bijvoorbeeld is een zegel naar de aanleiding van de Bonhoeffer-herdenking haast vanzelfsprekend. Maar in Nederland zul je geen zegel vinden met de beeltenis van iemand als Miskotte, die voor kerk, cultuur en samenleving veel betekend heeft. Vooral heiligen zijn een geliefkoosd filatelistisch onderwerp. Het leeuwendeel van de religieuze filatelie komt dan ook uit de rooms-katholieke wereld. Met als koploper het Vaticaan, dat doorgaans zeer fraaie zegels uitgeeft. In de protestantse wereld is het Leger des Heils een onderwerp dat er uitspringt. De jaren door zijn in tal van landen zegels over de verschillende aspecten van de arbeid van het Leger verschenen. Aan de hand van de filatelie kun je iets aflezen van het wereldwijde karakter van deze geloofsgemeenschap. Wat ook opvalt, is dat betrekkelijk kleine landen uit Afrika en Midden-Amerika veel aandacht hebben voor zegels met bijbelse voorstellingen.

Gegevens
Ten aanzien van de geschiedenis van kerk en zending kun je concluderen dat niet alleen de grote namen van Augustinus, Franciscus of Luther present zijn, maar ook tal van onbekende predikers en missionarissen. De vraag rijst dan direct: hoe kom je aan de gegevens over deze personen? Er zijn, met name ook in Duitsland, tal van publicaties verschenen die over bepaalde aspecten informatie aanreiken. Het blad Gabriël is vanaf 1975 gestart met een alfabetisch register, samengesteld door een van de leden, P. Boom. Van elke persoon worden gegevens vermeld en tevens waar en wanneer de desbetreffende postzegels verschenen zijn. Meer dan twintig jaar heeft Boom eraan gewerkt. In het voorjaar van 1986 verscheen dit register in boekvorm. De jaren daarop verzorgde Boom een jaarlijkse aanvulling. In 2001 moest hij om gezondheidsredenen met dit werk stoppen. Enkele jaren voor zijn overlijden in 2004 is met zijn toestemming afgesproken dat er van zijn boek, dat inmiddels uitverkocht was, een herziene uitgave zou verschijnen.

Nieuwe uitgave
Herziening betekent daarbij zowel correctie als aanvulling, maar ook uitbreiding en vernieuwing vanwege nieuw verschenen zegels. Het bleek voor de werkgroep die zich ermee bezighield een tijdrovend karwei. Niet alleen zijn de meeste bijdragen herschreven, maar bovendien was het in een aantal gevallen, bijvoorbeeld bij zegels uit de Scandinavische wereld, moeilijk de gegevens te achterhalen. Het internet bleek daarbij overigens een geweldig hulpmiddel.
De herziene uitgave onder eindredactie van de voorzitter van Gabriël, ds. A. Schippers, is nu gereed en zal dit voorjaar gepresenteerd worden. Alle personen – en dat zijn er meer dan negentienhonderd – die direct of indirect een plaats hebben ingenomen in de geschiedenis van de christelijke kerk, vanaf de dagen van de apostelen tot op heden en waarvan postaal wereldwijd één of meerdere zegels zijn uitgegeven, worden in dit register vermeld. In grensgevallen, zoals bij politici, wijsgeren, componisten, schrijvers en schilders, is maatstaf geweest dat zij een rol gespeeld hebben in de geschiedenis van het kerkelijk leven, de theologie en de spiritualiteit. Uit waardering voor het pioniers- en levenswerk van de heer Boom zal ook deze tweede, geheel herziene uitgave de naam Werkers in Gods wijngaard blijven dragen. Het boek van ongeveer vijfhonderd bladzijden (in twee delen) is voor de filatelist, maar ook voor geïnteresseerden in kerkhistorie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen