GLOBAAL BEKEKEN

Meer dan duizend kerken lopen gevaar, kopte het ND. Daarom startte het Jaar van het Religieus erfgoed, dat ten doel heeft kerken die moeten worden afgestoten voor de komende generaties te bewaren.
Negentienduizend kerken zijn er vanaf twaalfhonderd in Nederland gebouwd, heeft privédeskundige J. Sonneveld ooit becijferd. Daarvan staan er nog zevenduizend overeind. Zo'n 3700 hebben de status van rijksmonument. Dus die andere 3300 lopen gevaar?
Die rekensom is te simpel - al was het maar omdat veel van die niet-monumentale kerken bij allerlei kerkgenootschappen in gebruik zijn (en bovendien geeft de status van monument geen garantie voor de toekomst, als er geen geld op tafel komt). Volgens een factsheet voor het Jaar van het Religieus Erfgoed gaat het de komende tien jaar om duizend tot twaalfhonderd protestantse en rooms-katholieke kerkgebouwen, die moeten sluiten.
Dat is een kwart tot een derde van het huidige bestand van de Protestantse Kerk (1700 kerkgebouwen) en de Rooms-Katholieke Kerk (2300). Hoeveel gebouwen er in totaal als kerk in gebruik zijn in Nederland, is niet te schatten, ‘door de grote verscheidenheid van gebouwen, van garagebox tot café en kerkzaal’.
Daarnaast blijven er van de honderdvijftig kloosters over tien jaar naar schatting nog maar twintig tot dertig over. En van de honderdvijftig synagogen in Nederland zijn er nog maar vijftig in gebruik.

Het orgel: een verhaal apart, schreef ds. H. Mudde in Kerkbeheer:
Zelfs het Nederlandse journaal liet het even zien: een ruim zevenhonderd jaar oud kerkje werd onlangs op een transportwagen van mammoetafmetingen op een nacht verplaatst naar een nieuwe plek, twaalf kilometer verderop. De kleine Emmauskerk van Heuersdorf (dorpje ten zuiden van Leipzig) moet met het hele dorp plaatsmaken voor een groot project, dat de daar in de grond aanwezige 52 miljoen ton bruinkool gaat winnen en verwerken, een belangrijke mogelijkheid van alternatieve energie.
Duizenden mensen keken toe. ‘Belachelijk’, hoonden de tegenstanders van de spectaculaire operatie, kosten drie miljoen euro, inclusief aanpassingen aan de wegen, bijzondere bruggen voor het ongewone transport enzovoort. ‘Dat bedrag had beter besteed kunnen worden aan een project in de derde wereld.’ Bovendien kreeg het kerkje in het stadje Borna een plek pal naast de veel grotere stadskerk, de Mariakerk. ‘Emmaus’ had qua grootte zelfs geplaatst kunnen worden binnen in het koorgedeelte van ‘Maria’, zo klein is ‘Emmaus’. Tegenstanders van de hele onderneming: ‘Nog een kerk, die leeg staat!’
De Emmauskerk werd met alles erop en eraan verplaatst: klokkentoren, gaanderijen en altaar bleven op hun plaats. Maar één onderdeel werd van tevoren gedemonteerd: het orgel zou van het transport te veel schade ondervinden.
Ja, het orgel: altijd al een bijzonder geval in een kerk. Klein of groot, bescheiden of majesteitelijk van bouw en allure. Ook als het géén historisch monument is, dan is het altijd andere koek dan een preekstoel of zitbanken. Voor onderhoud daarvan is een stofdoek genoeg of een extra beurt met passende was. Maar een orgel?!
Orgels zijn weerbarstige instrumenten. Onderhoud en restauratie kosten handenvol geld. Blok aan het been zijn ze nogal eens van menige kerk, van vele gemeenten. De tijden zijn voorbij dat ze werden gebouwd en onderhouden in opdracht van stadsbesturen, die ermee wilden pronken. Zoals heden ten dage het sportarena’s zijn en megapaleizen, waarmee de ene gemeente de andere naar de kroon wil steken. Zo investeerde men vroeger in orgels. Hoe mooier het ene, des te grandiozer moest het andere worden.
Stads- en gemeentebestuurders tastten dan ook diep in de buidel als het nodig was: stadsorganisten moesten de sterren van de hemel spelen om mensen te vermaken als ze naar de markt gingen. Door de week mocht wel wat op zondag niet mocht: ‘van de kerk’ moesten die orgels lange tijd zwijgen in de kerkdiensten, want muziek in de kerk, dat zou maar afleiden van het Woord van de Bijbel, van het spreken daarover en de leer daarvan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen