Na vijftien jaar Hongarije

Prof. Kool (49) mag dé verbinding genoemd worden tussen de kerk van Hongarije en de kring van de Gereformeerde Bond. Op uitnodiging van de synode van de Hervormde Kerk van Hongarije is ze door de GZB uitgezonden. Al jarenlang assisteert ze de protestantse kerken van Hongarije in de bezinning op en de toerusting tot het vervullen van haar missionaire taak. Sinds 1995 gebeurde dit binnen het kader van het Protestants Zendingsinstituut in Boedapest, waarvan zij directeur was, in 1998 werd zij benoemd tot hoogleraar Missiologie aan de theologische opleiding in Papa en sinds kort bezet ze een leerstoel aan de Gáspár Károli universiteit. ‘Het lijkt dat de communistische tijd in dit land al heel lang achter ons ligt. Feitelijk is het nog geen twintig jaar geleden dat het systeem geheel verbrokkelde en dat van het na de Tweede Wereldoorlog zorgvuldig opgebouwde systeem niets meer overbleef. Op diverse momenten wordt echter duidelijk dat er nog heel wat restverschijnselen zijn. Vele mensen hebben immers jaren in dat systeem geleefd, zijn er in opgevoed en opgeleid en vallen soms terug op de in die tijd beproefde methoden.’

Gezondheidszorg
‘Na de euforie van de eerste jaren – ‘wij zijn vrij en mogen doen en laten wat wij willen’ – dringt meer en meer de dagelijkse realiteit op. Processen die ook in West-Europa aan de gang zijn, hebben zich in hoog tempo in Hongarije voltrokken. Te denken valt daarbij aan individualisering, toenemende invloed van de media en een sterk neo-liberaal denken. Sociale systemen die zich in de loop der jaren ontwikkelden, waren geschoeid op communistische leest en werden en worden ingrijpend gewijzigd. Op dit moment is de discussie over de gezondheidszorg volop aan de gang en staat Hongarije aan de vooravond van een forse ingreep in het stelsel. De politieke situatie is alles behalve stabiel. Veel mensen verloren het vertrouwen in de overheid. Het lidmaatschap van de EU heeft niet het verwachte heil gebracht.
In deze context is het voor de kerken allerminst eenvoudig wegen te zoeken waarin de bijbelse boodschap en de inspiratie van het evangelie richtinggevend is, ook voor de samenleving als geheel.’

Is het uitspreken van uw inaugurele rede een erkenning van het goed recht van de zendingswetenschap in een wetenschappelijke omgeving? 
Het is van groot belang dat er kerkleiders, zowel predikanten als leken, zijn die toegerust zijn om de gemeenten te dienen en die verstaan wat in de hedendaagse context nodig is om christen te zijn en Christus te dienen.
In de achterliggende jaren is hieraan intensief gewerkt, vanuit het zendingsinstituut en ook vanuit de universiteiten. Zowel in Papa als in Boedapest en Debrecen zijn predikanten opgeleid die inmiddels leiding geven aan gemeenten met een sterk missionaire uitstraling, zowel in de grote stad alsook op het platteland. De jonge generatie weet waar zij voor staat: missiologie en missionair gemeente zijn is voor hen een vanzelfsprekend deel van hun studie en hun werk.’

Nieuw zendingsinstituut
‘Met de recente oprichting van het nieuwe zendingsinstituut aan de Károli-universiteit is een nieuwe fase ingegaan. Het biedt unieke kansen om binnen de gehele universiteit vorm te geven aan de bijbelse opdracht, meer studenten te bereiken en hen te helpen getuige van Christus te zijn en missionaire vragen te doordenken – en dat niet alleen in Hongarije maar verspreid in de regio.
Wetenschappelijke studie is nodig om de processen in de kerken te kunnen ondersteunen. Daarbij valt te denken aan de vele vragen die zich in deze omgeving aandienen, als het gaat om een zeer grote minderheid: de Roma. Velen buigen zich over dit vraagstuk: van de kerken mag verwacht worden dat zij zich de levensomstandigheden van Roma aantrekken en zoeken naar wegen om Gods zending vorm te geven en vooroordelen te overwinnen.’

Verwerking van het verleden
‘Bij de vrij abrupte overgang van het communistische systeem naar een samenleving die gebaseerd is op kapitalistische waarden, is nooit systematisch gewerkt aan verwerking van het verleden. Na de Tweede Wereldoorlog, waarin Hongarije partij heeft gekozen voor Duitsland, kwam er een nieuw onverbiddelijk systeem.
Velen wilden na de veranderingen het verleden vergeten. Echter, op verschillende plaatsen zijn leidinggevenden blijven zitten of zijn weer gekomen op belangrijke posten.
Verzoening tussen mensen, verzoening met het verleden is niet of nauwelijks een thema geweest. Mensen die onderdrukt zijn geweest, hebben geleerd hun mond te houden en degenen die boven je staan, moet je dienen; je zegt niet zo gauw wat er werkelijk speelt. Verzoening is bij uitstek een thema waarin de kerken het voortouw zouden moeten nemen op grond van hun opdracht Christus te volgen. Een thema waaraan in de komende jaren veel meer dan tot nu toe aandacht moet worden besteed en waaraan het zendingsinstituut ook een bijdrage wil leveren. Te leren valt er veel juist ook van universiteiten en kerken in andere landen, zoals Zuid-Afrika. De roeping van de kerken in deze regio is daarom met name om bruggen te bouwen. Daar hoop ik in mijn oratie over te spreken.’

Alle volken
Wat heeft u gedurende vijftien jaar voor de kerk in Hongarije kunnen doen?‘
Vooral heb ik geprobeerd processen in gang te zetten, gemeenteleden, predikanten en studenten te helpen om na een lange periode van isolement uit hun getto te komen en opnieuw te gaan nadenken over de vraag wat het betekent in deze tijd getuige te zijn van Christus en missionair gemeente te zijn. Daarbij is er veel van anderen te leren, veel van de eigen zendingsgeschiedenis, maar ook van de wereldkerk.
Een van de thema’s die steeds weer naar voren kwamen, was dat de zendingsopdracht spreekt over alle volken, en dat begint naast de deur. Wat betekent het in het dagelijks leven om iemand te aanvaarden in Christus en lief te hebben die ‘anders’ is, een Slowaak, een Roemeen, een Roma, een Joods iemand?
De Károli als een van de weinige protestantse universiteiten in Europa kan hieraan een bijdrage leveren: niet alleen de predikanten die daar opgeleid worden, maar ook binnen de andere disciplines. Dat is geen eenvoudige opgave maar één waaraan het zendingsinstituut van harte wil werken.’

De Hongaarse samenleving wordt verlamd door een gebrek aan toekomstvisie. Wat is de roeping van de kerk in die context?
‘De kerk weet zich geroepen om in en voor de samenleving te dienen, niet als doel op zichzelf maar gericht op het heil. Dat kan op heel verschillende manieren. Voorop staat dat de leden en vooral de kerkleiding zich daarvan bewust moeten zijn, Het gaat om wat er op het grondvlak speelt en welke vragen zich daar aandienen. Het gaat niet om de ontwikkeling en het behoud van het instituut of de organisatie. De bijbelse boodschap dient leidend te zijn. Het gaat erom studenten te leren vanuit een christelijke wereldvisie te denken en te handelen.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen