De nieuwe classisconsulent

Voor aanpassing van de dienstenorganisatie bestond alle reden. Ze wordt namelijk voor een belangrijk deel betaald door de vaste bijdragen van de plaatselijke gemeenten (de quota). Omdat het aantal leden van de Protestantse Kerk jaarlijks met 2 à 3 procent afneemt, dalen ook de bijdragen voor de bovenplaatselijke dienstverlening. Ramingen geven aan dat door de voortgaande daling van quota-inkomsten over tien jaar veertig procent minder beschikbaar voor de dienstverlening zal zijn. De dienstenorganisatie bleek ook te groot van opzet.
Dit alles zou op te lossen zijn door jaar in jaar uit te bezuinigen op de formatie en andere kosten. Bestuur en directie van de organisatie kozen er in 2005 voor deze kaasschaafmethode niet langer toe te passen en een strategie uit te zetten voor de dienstverlening op de langere termijn. Het jaar 2015 is daarbij als richtpunt gekozen.
De vraag werd gesteld: hoe kunnen we ervoor zorgen dat we met minder middelen de dienstverlening aan kerk en gemeenten zo inrichten dat zij voldoet aan de wensen en mogelijkheden over tien jaar? Ook werd in de nota aansluiting gezocht bij de visie van de synode op de Protestantse Kerk. In het document Leren leven van de verwondering wordt ervoor gepleit dat de kerk en haar gemeenten zich nadrukkelijker laten zien. Uitgangspunt voor de dienstverlening aan kerk en gemeenten is dan ook volgens de nota optimistisch van aard: Niet overleven in een krimpende kerk, maar werken aan toekomstgericht, vernieuwend kerkelijk leven.

Uitvoeringsplannen
De plannen die neergelegd zijn in de nota Groeien met de riemen die je hebt komen kort gezegd op twee dingen neer: besparen op gebouwen, managementkosten en (ondersteunend) personeel en het flexibel maken van de organisatie, zodat er met minder middelen beter kan worden ingespeeld op de behoeften aan ondersteuning uit de gemeenten. Beide bewegingen vragen om een ingrijpende aanpassing van de dienstenorganisatie. De grootste organisatorische gevolgen van deze plannen zijn de volgende:
a. het opheffen van de negen provinciale dienstencentra en de lijnafdelingen van het protestants landelijk dienstencentrum per 1 januari 2008;
b. al het werk van de dienstenorganisatie wordt geconcentreerd in vier programma’s: jeugdwerk (JOP), Kerk in ontwikkeling (KIO), Kerk in Actie (KIA) en institutionele ondersteuning/juridische zaken (IO);
c. de dienstverlening aan gemeenten gebeurt rechtstreeks door gemeenteadviseurs vanuit de thuissituatie. Zij werken vanuit één programma, namelijk KIO;
d. vier regionale steunpunten zullen als uitvalsbasis dienen voor de gemeenteadviseur. Tevens behartigen deze steunpunten een aantal regionale taken, voornamelijk rond beheerszaken (kerkbeheer), advieswerk door de regionale adviseur classicale vergaderingen en contacten met de provinciale overheden.

Gemeenteadviseur nieuwe stijl
Met de komst van de gemeenteadviseur nieuwe stijl komt de functie van classisconsulent te vervallen. De classisconsulent was namelijk de schakel tussen de classis en het dienstencentrum voor wat betreft de dienstverlening.
Persoonlijk vind ik het jammer dat deze schakel tussen ambt en dienstverlening er niet meer is. Het contact met de classes op de Veluwe en de betrokkenheid bij de brede moderamina heb ikzelf als zeer waardevol en leerzaam ervaren. Wel zal de classis tot het netwerk van de gemeenteadviseur blijven behoren. De gemeenten hebben in de gemeenteadviseur een vast aanspreekpunt. Hij/zij is vanuit de dienstenorganisatie gezien de eerste relatiebeheerder voor de gemeenten en daarmee het gezicht van de dienstverlening. Hij/zij is dichtbij en gemakkelijk te bereiken via mobiel en e-mail. De gemeenteadviseur is van veel markten thuis. Een beetje generalist dus. Hij moet snel kunnen schakelen naar anderen, die specifieke deskundigheid bezitten. Belangrijk is dat er een vertrouwensrelatie wordt opgebouwd. Gemeenten moeten op de gemeenteadviseur aan kunnen.
Ik geef zomaar een wat voorbeelden uit de praktijk van mijn werk als gemeenteadviseur in de classis Bommel.
Mailcontact. De mail is niet meer weg te denken als onderdeel van communicatie. Mijn mailadres is bij alle kerkenraden en predikanten bekend. Via de mail is een vraag dan ook snel gesteld. Ik noem er enkele: we hebben ons beleidsplan klaar, naar wie moet het worden toegezonden; we willen dispensatie aanvragen, bij wie moeten we zijn; we hebben als diaconie grond verkocht, op welke wijze kunnen wij zo goed mogelijk de gelden besteden; heeft u een taakomschrijving voor een jeugddiaken?

Visie
Visieontwikkeling. Een vraag van een kerkenraad: wij willen met elkaar nadenken over onze visie op de toekomst: waar willen we voor gaan en staan? Hiervoor willen we een bezinningsweekend organiseren. Kunt u ons helpen? Als gemeenteadviseur ben ik een vrijdagavond en een zaterdag beschikbaar als procesbegeleider.
Een tweede voorbeeld. Een kerkenraad is actief op weg naar een herkenbaar visiedocument voor de gemeente en heeft hier vier bezinningsavonden voor uitgetrokken. Als gemeenteadviseur geef ik leiding aan de gesprekken. Een andere kerkenraad vraagt begeleiding bij een gesprek over spiritualiteit en leidinggeven. Als gemeenteadviseur geef ik ook hier leiding aan het gesprek.

Cursussen
Cursuswerk. Een belangrijke taak van de gemeenteadviseur is het geven van cursussen. Op dit moment zijn er vele cursussen opgezet door het Protestants Centrum voor Toerusting en Educatie. Via de website kan men zich aanmelden, maar men kan dit ook rechtstreeks via de gemeenteadviseur doen.
Ik noem hier: oriëntatiecursussen voor nieuwe ambtsdragers, een basiscursus pastoraat, een missionaire cursus, een cursus voor gespreksleiders van kringen, een cursus beleid maken, een cursus liturgie en eredienst, een basiscursus kerkbeheer enzovoort.
Procesbegeleiding. Dit zijn veelal arbeidsintensieve werkzaamheden, die ook wel langdurig van aard kunnen zijn, zoals het adviseren/ begeleiden in SoW-processen, commissies beleid, specifieke werkgroepen met een bijzondere opdracht vanuit de algemene kerkenraad, enzovoort.
Bezoekwerk. Heel belangrijk is de persoonlijke kennismaking met de gemeente, kerkenraad en predikant. Om te luisteren waar men mee bezig is, wat goed gaat en waar men tegenaan loopt. De gemeenteadviseur leeft en werkt van en vanuit de praktijk. Een goede vertrouwensrelatie is dan ook van onschatbare waarde voor het werk.

Kosten
Wat kost dit allemaal? Een kleine organisatie vraagt minder geld, maar heeft ook een kleine dienstverlening. Het quotum zal omlaag gaan. Het motto is: roeien, maar toch vooral ook groeien met de riemen die je hebt. De uitdaging is: kwalitatief goede dienstverlening. Deskundig en op maat. Efficiënt en doelmatig, Niet als loze kreten, maar wel van belang voor een organisatie waar de gemeenten op kunnen rekenen.
Eenmalige contacten, een advies, een eerste gesprek, een basiscursus, plan van aanpak voor het maken van een beleidsplan – ze kosten niets. Voor sommige diensten worden wel kosten in rekening gebracht. Dan gaat het vooral om langer durende begeleidingstrajecten, zoals begeleiding bij een SoW-proces, het begeleiden van een beleidscommissie, het organiseren van een specifieke vervolgcursus, het deelnemen als gespreksleider aan een bezinningsweekend, een coachingstraject voor vrijwilligers. Ik zeg er wel bij dat de kosten nooit een belemmering mogen zijn om een beroep op de gemeenteadviseur te doen. De gemeenteadviseur is niet iemand die komt en gaat. Hij/zij wil graag relaties opbouwen met de classis, de predikanten, kerkenraden en andere colleges in de gemeente. De gemeenteadviseur nieuwe stijl is niet iemand die even komt vertellen hoe het allemaal moet. Integendeel, hij/zij wil bondgenoot zijn en samen met kerkenraden en met anderen inhoud geven aan de opdracht en roeping van de gemeente van Christus vandaag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen