Onze schreden

In deze tijd leggen in veel gemeenten ouderen en jongeren openbare belijdenis van het geloof af. Wanneer zij in een lied stem geven aan hun belijden, gebeurt dat nogal eens met Psalm 17:3: ‘Ik zet mijn treden in Uw spoor.’ De gemeente zingt de nieuwe lidmaten toe met het, enigszins gewijzigde, vierde vers van de 17e psalm: ‘Maak Uwe weldaan wonderbaar.’ Geloven is onder andere je schreden zetten in het spoor van Christus. Het is aan Hem verbonden zijn als de bruid aan de bruidegom.

Bruidsmystiek
In motetten, cantates en ook de Matthäus Passion wordt Jezus vaak als de Bruidegom aangeduid. Het Hooglied en de bruidsmystiek, die daaraan ontleend werd, sprak velen aan. Op de vraag ‘Waartoe ben ik op aarde?’ antwoordde menig tijdgenoot van Bach: ‘Slechts één doel is er, het ooit aanzitten aan het bruiloftsmaal.’ Om mij als Zijn bruid te werven, is Christus neergedaald en heeft Zich als een Lam ter slachting laten leiden. De Bruidegom is het Lam. Ook Picander, die de tekst voor de Matthäus Passion schreef, vatte het Hooglied niet op als liefdespoëzie van twee mensen, maar uiting van de liefde van de bruid, Israël, de gemeente, of wellicht nog beter, de individuele gelovige. De bruid in het Hooglied wordt omgeven door vriendinnen of bruidsmeisjes, de zogenaamde dochters van Jeruzalem of Sion.

Schreden
In het openingskoor van de Matthäus Passion horen we twee koren met elkaar in gesprek. De rol van het ene koor was door Picander toebedeeld aan een soliste.
De tekst wijst daar op. De bruid vraagt: 'help mij klagen'. Ze roept bovendien uit: ‘Zie Hem.’ De anderen vragen ‘Wie? ’ Zij antwoordt: ‘De bruidegom. Hoe? Als een Lam.’
Het is de belijdenis van de gelovige. Bach maakte er direct een dubbelkorige uitvoering van. Je krijgt de indruk als ziet de componist een volksoploop voor zich in Jeruzalem. In de eerste maten kun je een klok horen luiden om mensen op te roepen te komen. In de bas klinkt eenzelfde toon veertig maal. Zou dit samenhangen met het bijbelse getal voor veertig, dat op beproeving wijst? Daarna gaan de bastonen bijna een octaaf omhoog, als horen we de voetstappen van de mensen die komen.
Het schredenmotief komt vaker voor. Na het vieren van het Avondmaal, waar het ‘Heere, ben ik het?’ elf keer klinkt – door de sopranen, alten, tenoren telkens drie keer en door de bassen twee keer; Judas wordt immers vertolkt door een bas – verlaten Jezus en Zijn discipelen de paaszaal. Je hoort dan de zware schreden van de lijdensweg.
Veel lichter klinken deze even later bij de belofte ‘Ik zal jullie, als Opgestane, voorgaan naar Galilea.’

Gekruisigde
Uitgebreid besteedt Bach aandacht aan het gebeuren in Gethsémané. De aankomst in de hof wordt beschreven, waar Jezus zegt dat Zijn ziel bedroefd is tot de dood. Daarbij zingen de bassen lang op dezelfde toon volhardende zestiende noten, hetgeen op ontzetting wijst. Hierna volgt het recitatief, aangaande het sidderende, gekwelde hart en de aria ‘Ik wil met mijn Jezus waken’.
Na het gebed van Jezus om de vervulling van de wil van de Vader, hoor je in het recitatief ‘De Heere valt voor Zijn Vader neer’ dalende bewegingen in de melodie. Alleen op de woorden ‘Daardoor verheft Hij mij’ treedt even een opstijgende beweging in. De openbare belijdenis op een lijdenszondag betekent dat we een gekruisigde Jezus belijden.

Verlangend zoeken
Daar duidt ook het begin van het tweede deel van de Matthäus Passion op. Deze speelt nog in de hof. Het lawaai is verstomd, de nacht gevallen. In de tuin dwaalt de bruid rond. Ze is op zoek naar haar Bruidegom. ‘Ach, nu is mijn Jezus weg’, weeklaagt ze. Het koor van de gelovigen volgt haar en wil haar troosten. In de muziek is weer het schredenmotief te horen. Je ziet de bruid, de gelovige, door de hof lopen en verlangend zoeken.
Geloven en daar belijdenis van afleggen, is je schreden zetten in het spoor van de Heiland, Die Zijn leven voor jou gegeven heeft. Als de bruid aan de Bruidegom verbonden zijn. Hem belijden als de Gekruisigde, Die je soms kwijt bent en angstig zoekt, maar Die jou als de Opgestane altijd weer vindt. Je zou niet zoeken, wanneer je niet gevonden was.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen