De grootste martelaar

Iemand heeft eens gezegd: ‘Ik heb wel steden gezien zonder muren en grachten zonder water, maar ik heb nooit een volk gevonden zonder religie en ik heb nooit een religie gevonden zonder gebed.’
Nu zal de functie van het gebed in alle godsdiensten niet dezelfde zijn. Een beetje generaliserend gesproken: bij de heidense religies is het gebed vooral het middel om iets van de godheid gedaan te krijgen of iets van die godheid te ontvangen; in het christendom, de bijbelse godsdienst, is het gebed in de eerste plaats aanbidding. In het gebed heeft de bidder gemeenschap met God; Hij wordt geprezen om wie Hij is, niet zozeer om wat Hij geeft.

Allerdiepste emoties
Wanneer we – al is het maar oppervlakkig – de Bijbel doorbladeren, dan zullen we zien dat het gebed daarin vele malen voorkomt. De eredienst van Israël in de tabernakel, later in de tempel, is niet voor te stellen zonder het gebed. Daarnaast kennen we de psalmen, wel ‘de binnenkamer van het Oude Testament’ genoemd, waarin de vromen uiting geven aan hun allerdiepste emoties. Die psalmen kunnen lofliederen zijn, klachten, gebeden om verlossing, dankzeggingen voor genezing enzovoort. Afzonderlijk zijn verschillende gebeden woordelijk opgetekend: het gebed van Nehemia, het gebed van Daniël en zo zijn er meer. De gebeden uit het Oude Testament komen soms weer terug in het Nieuwe Testament. Citaten komen veelvuldig voor. Jezus Zelf en Zijn apostelen hebben dikwijls vooral de psalmen gebruikt voor hun persoonlijk gebed. Teken dat ze de Schriften van het Oude Testament kenden en eruit leefden! In de Handelingen der apostelen neemt het gebed wéér een belangrijke plaats in. Blijkbaar was het gebed een bepalend deel van het geestelijk leven van de nog jonge christelijke gemeente. Het moet ons trouwens opvallen hoe vaak van de gemeente van het Nieuwe Testament wordt gezegd dat zij ‘eenparig’ of ‘eendrachtig’ was in het gebed. Kennelijk werd grote waarde gehecht, niet alleen aan het individuele, maar vooral aan het gemeenschappelijk gebed.

Mens zoals anderen
In de verschillende evangeliebeschrijvingen wordt vaak van de Heere Jezus vermeld dat Hij in gebed ging of in gebed was. Altijd bad Hij! Bij de roeping van de discipelen, voor de opwekking van het dochtertje van Jaïrus, en nog zoveel keren. Ook wanneer de scharen zich om Hem heen verdrongen, of na een vermoeiende en drukke werkdag. Soms lezen we van Hem dat Hij een van de bergen beklom om er te bidden, om de gemeenschap te zoeken met Zijn Vader in de Hemel.
Dat mag ons wel opvallen, temeer daar zo gemakkelijk de gedachte opkomt dat Hij dat nu juist het minste nodig had. Ook hieruit blijkt dat Hij mens was zoals andere mensen.
Zijn levensritme was, bij wijze van spreken, niet anders dan van anderen: waken en slapen, honger en dorst, vreugde en droefheid, inspanning en rust, maar ook het Zich op tijd terugtrekken uit het gewoel van deze wereld om nieuwe kracht op te doen. Anderzijds was Hij door de Vader in deze wereld gezonden om Zijn weg te gaan en Zijn wil te doen. Er zit dan ook in Zijn gebedsleven een stuk onderwijs en een voorbeeld voor Zijn discipelen. Ook voor Hem, evenals voor hen is het gebed de enige manier om voor God bezig te zijn.

Grootste martelaar
Er is geen gebed zo bekend en zo wijd verbreid als het Onze Vader, het gebed dat Jezus Christus Zijn discipelen geleerd heeft. Enigszins ironisch wordt het weleens genoemd: de grootste martelaar, omdat er veel mensen zijn die het bij alle mogelijke gelegenheden bidden, of misschien beter: opzeggen. We noemen het Onze Vader vaak ‘het volmaakte gebed’. Als ik het goed zie, zijn daarvoor minstens twee redenen.
Allereerst is het gebed volmaakt naar zijn inhoud, want in kort bestek komt alles aan de orde. Vervolgens omdat het woordelijk is voorgezegd door Hem Die waarachtig Mens was, zonder zonde, maar in Wie ook de volheid der Godheid lichamelijk woont en Die dus in alle opzichten volmaakt is.

Twee versies
Van het Onze Vader, het gebed dat Jezus ons heeft geleerd, staan twee versies in de Bijbel. Voor het gemak zeggen we nu maar: een langere en een kortere versie.
De langere vorm, die ook meestal wordt gebruikt, staat in Mattheüs 6 en is onderdeel van de zogenaamde Bergrede. Nadat de Heere Jezus tot Zijn discipelen en tot een grote schare gesproken heeft over de wet en de profeten, geeft Hij onderwijs met betrekking tot het geven van aalmoezen, het bidden, het vasten enzovoort. In dat kader zegt Hij: ‘Gij dan, bidt aldus’, en dan volgt het Onze Vader.
De kortere versie van het Onze Vader (waaraan de doxologie, de lofzegging, ontbreekt) staat in Lukas 11 en wordt verbonden met ‘de gelijkenis van de onbeschaamde vriend’. Aanleiding tot het feit dat de Heere Jezus de woordelijke tekst van het Onze Vader geeft, is een vraag van de discipelen. Ze zijn bij Hem gekomen met het verzoek: ‘Heere, leer ons bidden’. Iemand heeft gezegd: de discipelen bidden een gebed óm een gebed.
Ze waren daartoe gekomen doordat ze Hem hadden horen bidden. Dat gaat er nadrukkelijk aan vooraf: ‘Toen Hij in een zekere plaats was biddende, toen Hij ophield (…)’.
Toen zijn ze tot de ontdekking gekomen dat ze zelf niet konden bidden. En wie komt op een gegeven moment niet tot die ontdekking? Zelfs de apostel Paulus – en we weten toch heel wat af van zijn geloofs- en gebedsleven – moest zeggen: ‘Wij weten niet wat wij bidden zullen gelijk het behoort.’
Op de vraag van de discipelen heeft de Heere Jezus hen het Onze Vader opnieuw voorgezegd: ‘Wanneer gij bidt, zo zegt …’
Het is dus geen kwestie welke van de twee versies de juiste is. Beide zijn uit de mond van de Heere Jezus voortgekomen. En waarschijnlijk (Calvijn oppert die mogelijkheid al) heeft Hij bij meer gelegenheden de tekst van het Onze Vader gegeven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen