Meer dan een verplichting

Wie over de taak en plaats van de classis meer te weten wil komen, zal allereerst de kerkorde raadplegen. Een eerste indruk van de organisatie van de kerk (gemeente, classis, synode) geeft de website van de Protestantse Kerk (www.pkn.nl), maar meer informatie is in de kerkorde te vinden. In verschillende ordinanties worden zaken en taken nader uitgewerkt, meestal heel gedetailleerd en zeer zorgvuldig. Enkele aspecten wil ik noemen.

Gewicht
De kerkorde geeft veel gewicht aan het standpunt van de classis. Over het belijden van de kerk wordt gezegd: wanneer de generale synode een belijdende uitspraak wil doen, kan zij hiertoe niet zonder meer besluiten. De classicale vergaderingen krijgen gelegenheid hierover te considereren (hun mening kenbaar te maken). Leden van de kerk kunnen bezwaar maken tegen het belijden van de kerk. Dit bezwaar wordt een gravamen genoemd. De classicale vergadering heeft een belangrijk aandeel in de procedure tot behandeling van het gravamen.
De classis is verder betrokken bij de vorming van protestantse gemeenten, de vorming van nieuwe gemeenten, het samenvoegen van gemeenten. Een opsomming van mogelijkheden, die in de praktische uitwerking de nodige tijd, deskundigheid en de juiste inzet vragen.
Persoonlijke emoties spelen vaak een grote rol bij samenvoeging. Welke kerk moet je bijvoorbeeld sluiten? Achtergronden zijn belangrijk om kennis van te nemen. Procedures zijn nodig om zaken in goede banen te leiden en geen aspecten of personen over het hoofd te zien. Veel gesprekken met direct betrokkenen zijn nodig. Alles in goed overleg, in harmonie. Soms is dat niet zo eenvoudig als er ook verschillende achtergronden, geloofsvisies en culturen meespelen.

Breed moderamen
Zonder kerkordelijke bepalingen kunnen we niet. Ze markeren de route, geven aan wat kan en wat niet kan. Het komt er op aan of we gemeenschap willen zijn, voor elkaar en met elkaar. Elkaars lasten willen dragen en delen. Het gaat om de eenheid van de kerk, het bijeen houden van de schapen.
Dan zijn er herders nodig die weten waar het voor gemeenteleden de beste plek is om te grazen, voor nu en de toekomst. Ook zijn er herders nodig die kunnen bemoedigen en toerusten. Er zijn priesters nodig, die bereid zijn de ander te dienen en hoger te achten dan zichzelf. Uitgangspunt van alle kerkenwerk dient te zijn: niet heersen, maar dienen.
Niet alle zaken behoeven in de classicale vergadering zelf te worden besproken. Veel dingen kunnen of moeten worden ‘afgedaan’ in het breed moderamen. Om een indruk te geven wat daar aan de orde kan komen, noem ik: het aanwijzen van een consulent bij een vacature, dispensatie voor de ambtstermijn van ambtsdragers, toestemming voor een parttime predikantsplaats, verlenen van (on)gevraagd verlof aan een predikant bij spanningen in de gemeente, tot emeritus verklaren van een gemeentepredikant, regelen op welke wijze kerkenraadstaken worden uitgevoerd als de helft van het aantal leden ontbreekt, verzoek tot buitengewone visitatie, kennisname van en reageren op plaatselijke regelingen, enzovoort.

Ontmoetingsplaats
Ik kan niet voor alle classes spreken, maar mijn ervaring op de Veluwe is dat de presentie nog wel eens te wensen over laat. Hoe komt dat? Zijn de gespreksonderwerpen niet interessant genoeg? Heeft men onvoldoende tijd? Staat de classis te ver af van het ‘gewone’ werk in de gemeente? Is er onvoldoende gelegenheid voor onderlinge ontmoeting en gesprek – en dan bedoel ik het geloofsgesprek en/of het kerkelijk gesprek? Zijn velen vergadermoe, of zien ze de zin van al die gesprekken niet zitten?
Toch blijft overeind dat een belangrijke taak van de classicale vergadering het bevorderen van de saamhorigheid van de gemeenten is. In de classicale vergadering ontmoeten de gemeenten elkaar en worden ze ervan doordrongen dat ze tot het bredere verband van de kerk behoren. Als gemeenten zijn we samen kerk. Dit wordt niet altijd zo beleefd. De kerk is niet de optelsom van de gemeenten. De gemeenten zijn geen afdelingen van de landelijke kerk.
Zoals de gelovigen in de gemeente voor elkaar zorgen, zo dragen ook de gemeenten verantwoordelijkheid voor elkaar. Dr. J. van Beelen, regionaal adviseur classicale vergaderingen in de provincie Gelderland, zegt in een lezing voor een classis: ‘(…) uw of mijn gemeente is niet de enige christelijke gemeente op aarde. De kerk van Christus is meer dan een gemeente in een dorp of stad. Niet alleen in onze gemeente ontmoeten we elkaar als gelovigen in Christus. Ook gemeenten ontmoeten elkaar vanwege dat ene geloof (hoe veelkleurig ook) in die ene Heere. Ook bovenplaatselijk komen we bijeen om naar elkaar te luisteren, zorg voor elkaar te hebben, verantwoordelijkheid voor elkaar te dragen.’

Ronde tafel
Oud-directeur drs. C.J. Visser van het Protestants Dienstencentrum Gelderland heeft er met het oog op de classis in de verenigde kerk voor gepleit om te komen tot een nieuw type classicale vergadering. Hij verwijst hiervoor naar dr. J. Hendriks, die in zijn boek De gemeente als herberg schrijft: ‘Waar gemeenten behoefte aan hebben is een nieuw type classicale vergadering. Een vergadering als een plek waar gemeenten elkaar kunnen ontmoeten. Waar ze kunnen aanschuiven aan een ronde tafel en met elkaar kunnen spreken van hart tot hart. Waar ze hun verhaal kwijt kunnen, hun vreugden en zorgen kunnen delen, ervaringen kunnen uitwisselen – ‘hoe doe jij dat? ’ – waar ze samen in actie kunnen komen en zich gezamenlijk kunnen beraden over thema’s die hun identiteit raken. Die dus betrekking hebben op de verborgen omgang met God, de gemeenschap en met elkaar en dienst aan de samenleving.’
Volgens Visser kan via het rondetafelgesprek de beweging ontstaan kerk van Jezus Christus te zijn met een missionaire uitstraling. Visser: ‘Naast vergaderingen zullen er netwerken gevormd moeten worden tussen mensen uit gemeenten, die elkaar onderlinge bijstand verlenen op specifieke onderwerpen en taken. Bijvoorbeeld jeugdouderlingen die ervaringen uitwisselen, pastorale medewerkers die een training gespreksvoering organiseren, diakenen die met elkaar in gesprek gaan over ethisch verantwoord beleggen en kleine gemeenten die uitwisselen wat de consequenties zijn van hun steeds marginalere positie.’ Kortom: de classis als oefenplaats voor uitwisseling en van elkaar (willen) leren.

Hattem en Tiel
De opstelling van menige vergaderruimte is niet bepaald aantrekkelijk om met elkaar in gesprek te gaan, elkaar in de ogen te kijken en tot persoonlijke ontmoetingen te komen. Samen in een kring zitten geeft het gevoel erbij te horen en aan het gesprek mee te kunnen doen. Als een kring moeilijk te realiseren is, laat er dan in ieder geval de mogelijkheid zijn voor gesprek in groepen.
De hervormde classis Hattem heeft de gewoonte na een korte inleiding in groepjes uiteen te gaan voor onderling beraad. De classis sloot bij het agenderen van haar onderwerpen aan bij de synode, die enkele jaren geleden drie beleidsstukken liet verschijnen over jeugdwerk, diaconaat en missionair werk. In de groepen kwam de vraag aan de orde: Wat betekenen deze zaken in uw situatie? Bijzonder is dat de classis Hattem, samen met de andere drie hervormde classes Harderwijk, Nijkerk en Ede al vele jaren cursussen pastoraat en oriëntatie-cursussen voor nieuwe ambtsdragers organiseert.
In de hervormde classis Tiel werd het initiatief genomen de classis te verdelen in zogenaamde clusters van gemeenten. Binnen de clusters werken de leden samen en groeien ze toe naar meer intergemeentelijk denken. Predikanten ontmoeten elkaar regelmatig en ondersteunen elkaar in het werk. Diakenen pakken samen zaken aan. Kerkrentmeesters maken gebruik van elkaars talenten en specialismen.
Stimulering gebeurt door een classicale stuurgroep. Regelmatig komt het onderwerp tijdens de algemene vergadering ter sprake. Op deze manier heeft de classicale vergadering een meerwaarde. Ze is niet meer de verplichte bijeenkomst, waarin je verkiezingen houdt, andere taken uitvoert en een inleiding hoort en bespreekt.

Kerkelijk besef
De classis is de grondvergadering van de kerk. Ze is de eerste vergadering waarin de plaatselijke gemeente te maken krijgt met een bovenplaatselijk leidinggevend lichaam. De plek bij uitstek om samen kerk te zijn, elkaar te leren kennen, te bevragen en te ondersteunen in het geloof. Dr. Van Beelen: ‘Om in verscheidenheid te zoeken naar het gemeenschappelijke.’ Ik stem in met de woorden van ds. B. Wallet: ‘Als er enige liefde is voor de kerk, als er enig ambtelijk besef is, zal de classicale vergadering met stip ruim tevoren in de agenda worden genoteerd.’ Ik voeg toe: ... en zal het (ambtelijk) gebed voor de meerdere vergaderingen in de verenigde kerk niet ontbreken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen