De Geest geeft inzicht

In de gemeenten wordt door velen met verwachting en ook wel ongeduld gewacht op de herziening van de Statenvertaling. Aan dit grote project wordt sinds 2002 door velen met toewijding gewerkt. Van week tot week zijn enkele tientallen vrijwilligers al enige jaren actief, als neerlandicus of theoloog in de herziening, als lid van het bestuur of een resonansgroep.
We constateren dat we momenteel bijna halverwege de laatste fase zitten, nadat anderhalf geleden de tweede deeluitgave verscheen, die vier oudtestamentische boeken en het gehele Nieuwe Testament bevatte. Aan het omvangrijke Oude Testament en aan het bevorderen van zoveel mogelijk consistentie tussen de verschillende boeken wordt in dit en het komende jaar hard gewerkt. Wie de voortgang wil volgen, kan via de website van de stichting meeleven: www.herzienestatenvertaling.nl.

Samenbindend
Zeer velen die in het jeugdwerk of de catechese werkzaam zijn, maken dankbaar gebruik van de al verschenen deeluitgaven. Is het immers geen vreugde als jongeren aangeven dat ze ‘nu eindelijk’ begrijpen wat er in een gedeelte staat, dat ze aangeven het ‘nu fijn’ te vinden de Bijbel zelf te lezen en zelfs vragen een exemplaar voor hun verjaardag te mogen ontvangen?
Tijdens de laatste officiële bijeenkomst rond de herziene Statenvertaling gaf ds. B.J. van Vreeswijk, de voorzitter van het HSV-bestuur, aan dat er rond dit project gelukkig weinig polarisatie is. Sterker, hij sprak van samenbindende arbeid voor allen die willen staan op de grondslag van Schrift en belijdenis. Het niet-polariserende van de herziening komt ook voort uit het feit dat de herziening aan de gemeenten en de gezinnen aangeboden wordt. Ze wordt beschikbaar gesteld maar wordt nergens opgedrongen. Wie het verouderde taalkleed niet als een probleem bij de verstaanbaarheid ervaart, moet de Statenvertaling zelf blijven lezen.

Gereformeerde Gemeenten
Nu is het wel de vraag voor welke jongeren dit zal gelden. Vorig jaar peilde de Jeugdbond van de Gereformeerde Gemeenten onder kerkelijke jongeren die aan de eigen vakantiekampen deelnemen, de bekendheid met een groot aantal woorden uit de Statenvertaling. Uit het onderzoek kwam dat de betekenis van verouderde woorden als magen (familie), verbeiden (verwachten) enzovoort niet meer opgepakt wordt.
Tegen de achtergrond hiervan is het recente synodebesluit van de Gereformeerde Gemeenten om voor kerkelijk gebruik geheel af te zien van de herziene Statenvertaling opvallend te noemen – en zeker ook vanwege de argumentatie van het besluit, zoals dat onlangs via de media tot ons kwam. Het is goed dat de synode met het oog op de eigen gemeenten leiding wil geven in het lezen van een betrouwbare vertaling. Omdat haar besluit ook zou kunnen doorwerken in verschillende samenwerkingsverbanden binnen de gereformeerde gezindte, is het goed bij dit besluit ter overweging enkele kanttekeningen te plaatsen.

Argumenten
De cultuur waarin we als gemeenten leven – mondigheid van mensen, een hoger opleidingsniveau dan in het verleden –, maakt dat draagvlak voor besluiten te realiseren is, als besluiten voortkomen uit eerlijke en reële argumenten. De discussie zal daarom moeten gaan over de vertaalprincipes van de herziene Statenvertaling en over de wijze waarop deze worden toegepast. Het zal er ook om moeten gaan of de stichting waarmaakt wat haar bedoeling is, namelijk om te komen tot een vertaling die zowel betrouwbaar als verstaanbaar is. Ik lees dat ds. A. Schreuder ter synode gezegd heeft dat de HSV een particulier initiatief is. Dat is waar, al hebben de initiatiefnemers zeven jaar geleden de kerken wel zoveel mogelijk willen raadplegen. Voor de Gereformeerde Bijbelstichting (GBS) geldt evenwel hetzelfde, een stichting die uit donateurs bestaat. De kerk in Nederland heeft – levend in een situatie waarin ze vele keren gescheurd is – haar bijbelvertaalwerk uitbesteed aan een bijbelgenootschap of een stichting, die gelukkig de band met de kerken van grote waarde acht.

Ritueel lezen
In het verlengde van zijn opmerking zegt ds. Schreuder dat ‘we ons niet moeten laten opdringen daarin (in dit particuliere initiatief ) mee te gaan.’ Deze woordkeus kan zomaar maken dat gemeenteleden denken dat er iets wordt opgedrongen. Het feit is echter dat het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond in oktober 2000 (ook) het deputaatschap bijbelverspreiding van de Gereformeerde Gemeenten om een gesprek verzocht, om dit kerkgenootschap persoonlijk te informeren over het voorgenomen project rond de taalkundige revisie van de Statenvertaling en tegelijk van haar visie te leren. We respecteren nog altijd het besluit om van dit gesprek af te zien, omdat de geconstateerde vervreemding van het taalveld van de Statenvertaling niet herkend werd. Teleurstellend is dan wel dat zeven jaar later verwoord wordt dat er van opdringen sprake zou zijn.
De woorden van de synodepreses, ds. J.J. van Eckeveld, dat ‘taal verandert’ maakt echter dat we ons in de constatering hiervan herkennen. Dat geldt ook voor wat ds. G.J. van Aalst tijdens de synode zei: ‘De verstaanbaarheid moet ons een voortdurende zorg zijn. Als ik preek, moet ik geen Spaans spreken.’ Hij zal daarmee bedoelen: ‘en geen verouderd Nederlands gebruiken’.
Een ambtsdrager van de Gereformeerde Gemeenten verwoordde ooit in een vraaggesprek in Terdege dat geen van zijn catechisanten de betekenis kon geven van Habakuk 2:3: ‘Zo hij vertoeft, verbeidt Hem, want Hij zal gewisselijk komen.’ Hij sprak de angst uit dat er ‘heel veel ritueel wordt gelezen. We hebben aan onze verplichtingen voldaan door aan tafel (dus anders dan kerkelijk gebruik!, red.) een bijbelhoofdstuk te lezen, maar verstaan we ook wat we lezen?’

Klankkleur van de Statenvertaling
Het is buiten kijf dat een herziening meer is dan x-honderd moeilijke woorden vervangen. De zinsbouw van de Statenvertaling maakt ingrijpender aanpassingen noodzakelijk. In die praktijk zoeken neerlandici en theologen een weg tussen het gebruik van hedendaags Nederlands en het behoud van de klankkleur van de Statenvertaling.
Doordenking verdient in de gereformeerde gezindte – ook met het oog op bijbelgebruik in het onderwijs, zorginstellingen – de verhouding tussen taalgebruik en geestelijke vervreemding van de inhoud van Gods Woord. Op het laatste doelt de apostel Paulus, als hij in 1 Korinthe 2 schrijft: ‘Maar de natuurlijke mens verstaat niet de dingen die van de Geest van God zijn, want zij zijn hem dwaasheid.’ Haalde ds. G.J.N. Moens op de synode van de Gereformeerde Gemeenten beide niet door elkaar, toen hij als voorzitter van de commissie die zich moest uitspreken over de HSV zei dat ‘we niet spreken over een taalprobleem, maar veel meer over vervreemding van Gods Woord. Dat is met een andere vertaling niet op te lossen.’

Het is volgens het boek Handelingen juist de Heilige Geest Die Zich van alle talen bedient en het heil dat Christus verwierf, in ieders taal laat verkondigen. Dat betekent een pleidooi voor het gebruikmaken van de talen die de mensen spreken.
Hier ligt ook het motief voor zovelen die zich inzetten voor bijbelvertaalwerk. Onze taal zelf wil geen kloof oproepen, maar voertuig van de Geest zijn om een brug te slaan.

Heilige Geest
Als we dit uitgangspunt delen, komen we bij Paulus’ woord aan Korinthe, namelijk dat de breuk met God maakt dat een mens doof is voor de woorden van God, tenzij de Heilige Geest daarvoor het hart opent. Geen enkele vertaling of herziening maakt deze diepe werkelijkheid ongedaan. Daarom is het werk van de Geest onmisbaar voor het vertalen van én het verstaan van de Bijbel.
Ook bij de laatste fase van het werk aan de HSV blijft het gebed om Zijn leiding onmisbaar, voor herzieners en lezers. Opdat het omgaan met Zijn Woord door God gezegend zal worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen