De les van ds. Nyondo

De voorganger van de Presbyterian Church in het noorden van Malawi erkent dat hij en ook de kerk zich volledig afzijdig hield toen de eerste aidsslachtoffers vielen, nu alweer meer dan een kwarteeuw geleden. De gemeente, geplant vanuit een christelijke traditie, leefde anders, was zijn overtuiging. Totdat ook binnen de kerk slachtoffers vielen.
Ds. Nyondo: ‘Hoogmoedig! Dat was de kerk aan het begin van de jaren tachtig, toen bekend werd dat mensen stierven aan het hiv/aids. Hoogmoedig! Dat was ik ook. Ik meende dat deze zonde niet in de gemeente voorkwam. Niet onder de kerkgangers, nog minder onder de voorgangers. De harde realiteit bracht mij tot inkeer. Niet de ongelovige wereld, nee, ik en de kerk zondigden. Niet de kerkgangers dwaalden als schapen, nee, de voorgangers waren blinde leidslieden. Voor God heb ik op de knieën beleden dat wij zondigen.’

Grote last
Pastor Levi Nyondo ervaart de pijn elke dag. Hij bezoekt gezinnen waar familieleden hiv-besmet zijn. Nog steeds komen er nieuwe besmettingen bij. Het is een zeldzaamheid als een gezin voltallig is. Veel grootouders moeten op hoge leeftijd zorgen voor jonge (klein) kinderen. Binnen de gemeente zijn er veel wezen. Een grote last ligt op de schouders van de overgebleven familieleden die niet draagkrachtig genoeg zijn om deze kinderen een toekomst te geven. De wanhoop en het verdriet als de ziekte na een relatieve sluimerende periode doorzet, zijn groot. De predikant is de tel kwijt geraakt van het aantal begrafenissen dat hij de afgelopen jaren heeft geleid.
De kerk neemt de situatie nu echter zeer serieus! De Church of Central Africa Presbyterian (CCAP) is de grootste protestantse kerk in Noord-Malawi. De predikant uit Mzuzu weet waarover hij spreekt. Als lid van de synode maakt hij deel uit van diverse commissies die zich buigen over de vraag hoe de bevolking van Malawi vanuit de kerk bijbelse voorlichting en ondersteuning kan worden geboden. De synode van de CCAP is onder andere actief op het terrein van de gezondheidszorg en het onderwijs. In samenwerking met de regering van het land heeft de kerk veel scholen en gezondheidsinstellingen, waaronder ziekenhuizen.

Struikelblok
Op de vraag wat nu de grootste zorg voor hem is, geeft pastor Levi Nyondo een eerlijk antwoord: ‘De mannen. Vanuit onze eeuwenoude cultuur zijn er gebruiken die niet volgens de Bijbel zijn. Toch wordt er niet mee gebroken. De man leeft volgens een cultureel bepaalde, dominante rol. Hij voelt zich vrij om al jong bij verschillende vrouwen zijn seksuele behoefte te bevredigen. Later, als hij in het huwelijk treedt, is het normaal dat ze naast hun vrouw gemeenschap hebben met andere vrouwen. Polygamie, het hebben van meerdere vrouwen, wordt nog steeds openlijk of heimelijk gepraktiseerd. Zo geven de mannen de hiv-besmetting door aan de vrouwen.’
Nyondo vervolgt: ‘Het is door de cultuur overgeleverd gedrag dat helaas nog springlevend is. De man voelt zich niet gebonden aan de bijbelse grenzen van het seksuele verkeer. We moeten niet vergeten dat de relatief jonge christelijke kerk in Afrika geplant is, maar dat de oude culturele gebruiken en rituelen daarnaast gewoon blijven bestaan.’ Een andere predikant vertolkt de houding van de mannen in Afrika als volgt: ‘Zij belijden met de mond dat God monogamie van de man eist. Maar mannen in Afrika spreken met twee monden. Want de praktijk is anders. Hun gedrag staat in schril contrast met hun woorden. Het is een grote uitzondering als de man in zijn huwelijk trouw is.’
Wat is dé oplossing voor het hiv/ aids-probleem? De predikant die deze vraag werd gesteld, zei lachend: Er is maar een oplossing: ‘Augustinus!’ Aangevend dat gedrags- en mentaliteitsverandering bijna onmogelijk lijkt.

Vrouwen
Hiv/aids treft de meest kwetsbare groepen van een land. In Afrika zijn dit de vrouwen en kinderen. Door de vroege seksuele contacten lopen vrouwen verhoogde kans om geïnfecteerd te worden. Al op jonge leeftijd wordt seks bedreven. In Afrikaanse landen is de positie van een meisje zodanig dat misbruik en verkrachting aan de orde van de dag zijn. Jonge vrouwen zijn niet in de positie om zich hiertegen te verzetten.
Door de armoede is de kans nog groter dat meisjes misbruikt worden. Ds. Nuondo vertelt dat veel meisjes door hun vader zonder geld op pad worden gestuurd om etenswaren te kopen. ‘Het is heel normaal dat vader hen naar Lake Malawi stuurt om vis te halen. Betaling vindt plaats in ‘natura’. Geen dochter in Malawi die zich hiertegen durft te verzetten.’
Wat als jonge weeskinderen alleen achterblijven? Zij zoeken manieren om geld voor eten en school te verdienen. Seksueel misbruik en prostitutie zijn het gevolg. Binnen de kerkelijke gemeente wordt zoveel mogelijk gedaan om vooral wezen op te vangen en sociale steun en veiligheid te bieden. Maar hun aantallen zijn groot.

Wat zegt de kerk
De kerk in Malawi blijft een bijbelse boodschap uitdragen. Tijdens de zondagse kerkdienst wordt het leven van David als overspelige man breed uitgemeten. In stevige bewoordingen worden alle gemeenteleden aangesproken. De boodschap is duidelijk: God verlangt dat zowel jongeren als ouderen breken met de zonde en wandelen in een nieuw leven. Dát alleen wil Hij zegenen. Iedereen wordt tijdens de dienst aangesproken om in het eigen hart te kijken. Alle gemeenteleden worden aangespoord om een zondige levenswandel bij de ander aan de kaak te stellen en niet te zwijgen. Want zwijgen en toezien is óók zonde!

Het Livingstonia AIDS programme (LISAP) – opgericht in 1994 en onderdeel van de CCAP – ondersteunt de gemeenten in de genoemde zorgen en vragen. Met gelden van onder andere ‘onze’ GZB wordt een breed programma aan gemeenten van de Church in Malawi aangeboden.
Het LISAP-hulpprogramma biedt ook steun aan mensen buiten de kerk. De ‘beker water’ wordt met grote liefde steeds opnieuw aangereikt aan allen die hulp nodig hebben. Door de jaren heen is het opbouwwerk volledig geïntegreerd in de kerkelijke gemeenten. Vrijwilligers binnen de kerk zijn opgeleid voor de uitvoering van de diverse onderdelen van het programma. Zij krijgen praktisch onderwijs vanuit de Bijbel en zij volgen trainingen in vaardigheden die zij op hun buurt weer aan anderen overdragen. De vrijwilligers leren dat zij niet in eigen kracht, maar ziende op de Heiland mogen bijdragen aan het lenigen van de nood in hun land. ‘Ik ben God zo dankbaar dat ik dit werk mag doen, ’ vertelt een vrijwilliger. Hij heeft een thuiszorgcursus gegeven aan een groep vrouwen en een huwelijkscursus aan echtparen. ‘Door de bijbelstudies en de training ben ik stilgezet, heb ik gebroken met mijn oude leven. Ik heb na tien jaar huwelijk mijn vrouw echt trouw beloofd. Ik moet een voorbeeld worden. Anders is het Woord van God hol en leeg. En zouden ook mijn woorden als vrijwilliger van LISAP loze woorden zijn.’

Overheidssteun
Het LISAP-programma heeft door de jaren heen een goede naam gekregen. De overheid heeft haar waardering voor dit programma uitgesproken. Het programma bestaat uit een opleiding voor vrijwillige thuiszorg waar zieken en kwetsbare gezinnen die in grote armoede leven, worden bezocht. Er is een programma voor wezen ontwikkeld waarin niet alleen noodhulp wordt gegeven en onderwijs, zodat zij een toekomst krijgen. Ook krijgen ze zaden om hun eigen voedsel te verbouwen. Van groot belang is het onderwijsprogramma voor de jeugd. Het zich bewust worden van hun gedrag is een belangrijk onderdeel.
Daarnaast worden er voorlichting en training gegeven aan zowel vrouwen als mannen. Dit bevat onder meer een praktische cursus over huwelijks- en gezinsrelaties. Zo leren echtparen om op een respectvolle manier met elkaar om te gaan. Mannen horen dat zij grenzen aan hun gedrag moeten stellen en vrouwen oefenen zich erin assertiever te zijn.

Positief in actie
Niet alleen ds. Nyondo, maar diverse predikanten beamen volmondig dat met het LISAP-programma een daadkrachtige en doordachte structuur in de kerk is aangebracht. Het immense probleem van hiv/ aids heeft het land, de kerk en de bevolking overrompeld. ‘Als dienaar van God mag ik een antwoord geven vanuit een positieve basis: Gods Woord en Zijn geboden.’ Ds. Nyondo spreekt de hoop uit dat de kerk steeds meer uitgaat van een totaal mensbeeld: ‘Heel de mens, lichaam en ziel, moet genezen en gereinigd worden.’
Zijn ogen beginnen te fonkelen als hij getuigt dat de Geest hem elke dag leert. ‘Ik kan niet anders. Ik mag Christus verkondigen aan zondaren. Christus’ liefde, zo groot tot het kruis toe. Ik heb geleerd van mijn fouten. De zonde van de hoogmoed. Christus heeft mij geleerd dat Hij vol liefde en ontferming uitziet naar de verloren zonen en dochters in Malawi. Wat een boodschap mag ik verkondigen.’ Deze boodschap geeft redding in Malawi, in Afrika en over de hele wereld!

Positief in actie. Een boek met indringende verhalen over de aidsproblematiek. Elke bijdrage geeft een persoonlijke impressie van mensen die met hiv/aids worstelen. Zij kunnen niet zonder uw steun! Koop dit boek en leef mee. De opbrengst € 10,00 gaat geheel naar christelijke doeleinden in de getroffen landen. Verkoop via de boekhandel. Zie www. positiefinactie.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen