BOEKBESPREKING

G.J. Schutte (red.):
De  geschiedenis aan het volk verteld.
Uitg. Verloren, Hilversum; 204 blz.; € 19,00.
‘Populaire protestants-christelijke geschiedschrijving in de negentiende en twintigste eeuw’, luidt de ondertitel.
In de loop der tijd bereikte de officiële wetenschappelijke geschiedschrijving alleen het ontwikkelde deel der natie. Daarnaast waren er de (meer) populaire geschiedschrijvers, die het volk bereikten met populair geschreven overzichten, verhalen, historische romans en biografieën. Over een aantal van hen gaat het in dit boek, dat, gezien de grote hoeveelheid noten en de gedetailleerde beschrijving op zichzelf wetenschappelijk van aard is. Behandeld worden de kerkgeschiedschrijver Barend Glasius (1805-1886), de bekende Gilles Dionysius Jacobus Schotel (1807-1892), die zich onder andere bezighield met het oud-Hollands gezin, mevr. A.L.G. Bosboom-Toussaint (1812-1886), P.J. Kloppers (1848-1912), Louwrens Penning – de man die romans schreef over Zuid-Afrika zonder er zelf te zijn geweest – en W.G. van de Hulst (1897-19630, ‘De meester vertelt’. Dr. J. de Gier schreef een boeiend verhaal over ‘Nicolaas Beets (1814-1903) en de historische roman’ en dr. H. van ’t Veld bracht mijn dorpsgenoot van origine Pieter de Zeeuw JGZn (1890-1968) voor het voetlicht. De romans van E.J. Diest Lorgnion (1812-1876) over ds. Balthasar Bekker, ‘de icoon voor gewetensvrijheid en Verlichting’ uit de zeventiende eeuw (1634-1698) worden in een apart hoofdstuk behandeld.
Een boeiend hoofdstuk van de hand van dr. J. van Amersfoort handelt over S.D. van Veen (1856-1924), ‘Een kerkhistoricus wars van idealisering van het verleden’. In 1911 telde de theologische faculteit van de Rijksuniversiteit Utrecht zes hoogleraren: de twee kerkelijke hoogleraren T. Cannegieter (dogmatiek) en F.E. Daubanton (bijbelse en praktische theologie), en vier rijkshoogleraren, J.J.P. Valenton (OT), J.A.C. van Leeuwen (NT), H. Visscher (godsdienstgeschiedenis en godsdienstwijsbegeerte) en dan S.D. van Veen (kerkgeschiedenis). Ze staan (zitten) gezamenlijk op een foto bij de viering van het 150-jarig bestaan van het Stipendium Bernardinum, in 1761 gesticht uit het kapitaal (9000 Engelse ponden) van Daniël Bernard Guiljammsz uit de Palts, om studenten uit die regio maar ook uit Hongarije een studiebeurs te verschaffen. De gezamenlijke hoogleraren vormden het bestuur van het fonds. Van Veen schreef toen een boek waarin hij de geschiedenis van het fonds beschreef. In zijn door Van Amersfoort ook ‘populair’ genoemde geschiedschrijving gaf hij een beeld van de zeventiende eeuw, waarin hij rooms-katholieke en gereformeerde aanvallen op ‘zijn geliefde traditionele Hervormde Nederland’ pareerde.
Een belangrijk boek, zeer wetenswaardig, hoewel door de opeenhoping van feiten niet altijd direct lezenswaardig. Ik bedoel: dit boek laat zich niet als een roman lezen, maar wel als een gedegen werk bestuderen, dat helder van inhoud en overzichtelijk van samenstelling is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen