Leven in twee werelden

Refojongeren zouden de spanning tussen geloof en cultuur oplossen door niet naar eenheid te zoeken maar door verschillende identiteiten aan te nemen. Hierdoor komen ze in twee werelden te leven. Roeland was een van de sprekers tijdens de drukbezochte studiedag On speaking terms die vorig jaar in november in Gouda gehouden werd. De bijeenkomst ging over de invloed van de cultuur op de ontwikkeling van jongeren. Het Nederlands Dagblad schreef: 'Evangelische jongeren bewegen zich vrij in de hedendaagse cultuur, en weten toch hun geloof te behouden. Reformatorische jongeren daarentegen voelen zich in toenemende mate burgers van twee koninkrijken.
Het leven in twee werelden is van belang als het gaat over het studeren aan de CHE. Hoe liggen de verantwoordelijkheden in zo'n proces? De pedagogische driehoek ‘gezin, school en kerk’ dient als uitgangspunt voor een bespreking waarbij dankbaar gebruik gemaakt wordt van reacties van en gesprekken met studenten en een honderdtal enquêtes over hun persoonlijke vorming in relatie tot het ontvangen catechetisch onderwijs. Wat gezin en school betreft volsta ik met een korte beschrijving en verwijzing naar de beide vorige artikelen om vervolgens uitvoeriger bij de kerkelijke context stil te staan.

Het gezin
‘Het bloed kruipt waar het niet gaan kan.’ In onze taal bedoelen we dan uit te drukken dat je aan je familie vastzit of je dat nu wilt of niet. De kroniek van onze roots met positieve en negatieve herinneringen en de nostalgie die dat kan oproepen dragen wij met ons mee. Maar er is meer aan de hand. Die kroniek beïnvloedt onze handel en wandel ook. We zijn er door gevormd. We worden er door gedragen. Misschien zetten we ons er tegen af, maar ook dan worden we erdoor bepaald, vaak meer dan we ons bewust zijn. Collega Pals wees er in het vorige artikel al op dat juist in persoonlijke ontwikkelingsprocessen de gezinscontext een sleutelrol vormt, een niet geringe verantwoordelijkheid die ouders vaak als zware last ervaren, zeker als zij soms niet meer weten waar ze goed aan doen en waaraan ze het kwade te wijten hebben in de begeleiding van hun kinderen naar de volwassenheid.
Het is vaak een hele zoektocht om als ouder de weg te gaan tussen enerzijds loslaten en anderzijds betrokkenheid als er cruciale keuzes in het leven van hun zoon of dochter spelen. Waar het op aan komt is relevantie. Lukt het jongeren om te zien dat het geloof voor hun vader, moeder, opa en oma relevant is voor het leven van alledag? Dan kunnen zij – misschien zonder dat zij dezelfde woorden gebruiken, maar toch – zeggen: wat mijn vader beleeft, dat is echt. Voor die echtheid hebben kinderen en jongeren een uitstekende ingebouwde antenne. Het is de taak van opvoeders om zorg te dragen voor voldoende ´signaalsterkte´.

Het onderwijsinstituut
Studeren brengt niet zozeer persoonlijke veranderingsprocessen op gang al is het wel onvermijdelijk dat deze erdoor worden gestimuleerd, zo stelt collega Belo in zijn eerste artikel. Studenten geven aan dat juist die verandering leidt tot hernieuwd enthousiasme om hun plek in de thuisgemeente in te nemen. Het is een mooi voorbeeld om te illustreren dat school en kerk zeker geen gescheiden werelden hoeven te zijn. Dat geldt ook voor de relatie tussen school en samenleving. De CHE als onderwijsinstituut ziet daarom een belangrijke taak in de vorming van haar studenten, om samen met hen te zoeken naar adequate antwoorden op vragen waar het vandaag in de, al dan niet christelijke, beroepscontext van de christen-hbo’er om gaat. Misschien is het wel een van de grootste uitdagingen voor de CHE om te voorkomen dat geloof en leven gescheiden werelden worden. Een uitdaging die ik ook zie weggelegd voor het gezin en de kerk in deze tijd.

De kerk
De kerk kan de verantwoordelijkheid voor de geloofsopvoeding binnen het gezin niet overnemen. Het is vanzelfsprekend dat een onderwijsinstituut voor hbo-onderwijs dat al helemaal niet kan. Toch mag juist de kerk het wel als haar taak zien om ouders en hun jongeren te begeleiden in de geloofsopvoeding. Van oudsher kennen we in de kerk daarvoor de catechese en steeds vaker worden er in gemeenten geloofsopvoedingsavonden over kinderen, tieners en jongeren aangeboden. Het is niet nieuw dat juist in de catechese veel mogelijkheden onbenut blijven om jongeren te begeleiden in hun persoonlijke geloofsontwikkeling. In het afgelopen jaar hebben meer dan honderd studenten van de opleiding Godsdienst Pastoraal Werk (zowel voltijds als deeltijds) een enquête ingevuld over hun ervaringen met de catechese vanuit de thuisgemeente. Acht op de tien jongeren sommen bijna uitsluitend negatieve ervaringen op over het geloofsonderricht dat zij vanuit de gemeente hebben ontvangen. In bijna alle gevallen hebben deze ervaringen betrekking op het ontbreken van aansluiting op hun concrete leefwereld. Er wordt onvoldoende stimulans gevonden om christelijk geloof en hedendaagse cultuur te integreren. Dat lukt evangelische jongeren blijkbaar beter.

Gescheiden werelden
Een van de studenten schreef: ´Evangelische warmte zonder inhoud is hol en reformatorische kennis zonder beleving is kil.´ Deze typering is, zo blijkt uit de reacties, voor veel studenten herkenbaar. Bij evangelisch hoort vooral een warme beleving en bij reformatorisch hoort vooral een dogmatische inhoud. Toch zou het te eenvoudig zijn om beleving en inhoud tegen elkaar uit te spelen. Naar mijn overtuiging is het onterecht te veronderstellen dat jongeren alleen voor ervaring en beleving gaan. Dat zie ik onder studenten, die ik als studieloopbaanbegeleider meemaak, nauwelijks terug. Wat ik wel constateer is dat studenten vooral op zoek zijn naar de bestendigheid van alle geloofswaarheden, die zij zich gaandeweg hebben verworven. Hier speelt vooral de vraag hoe zinvol die waarheden voor hun eigen leven zijn. Als er iets is wat uit een gereformeerde theologie duidelijk zou moeten worden is het wel dat geloof en leven juist geen gescheiden werelden zijn.
Het lukt blijkbaar niet om die boodschap in de gemeente voldoende recht te doen. Zou alle kostbare tijd en aandacht opgaan aan de verdediging van een veelheid van richtlijnen over gedrag, kledingstijl, levensstijl, geloofsopvattingen en de positie van de man en van de vrouw? Het lijkt soms dat we het met elkaar bijna uitsluitend over zaken hebben, waarvan we ons af hebben te vragen of daarbij nu werkelijk het primaat moet liggen. De uitdaging in deze tijd zie ik veel meer liggen in de verbreiding van de waarheid waarbij aansluiting wordt gezocht in de concrete levenssituatie waarin jongeren zich bevinden en waarin oud en jong het van en aan elkaar mogen leren dat geloven niet alleen noodzakelijk is om weer tot ons doel te komen, maar ook de moeite waard is voor het concrete leven van elke dag.

Aansluiten
De hamvraag is of wij bereid zijn jongeren op te zoeken waar ze zijn en niet waar wij menen dat zij zijn (ook niet in onze goed met jongeren gevulde kerken). Misschien is het inderdaad zo dat zij zich hoe langer hoe meer in meerdere leefwerelden ophouden, maar laten wij dat vooral in onze gemeenten niet stimuleren. Sterker nog: laat iedere gemeente het als haar roeping zien om het gereformeerde jongeren voor te leven dat er maar één echte leefwereld is: het Koninkrijk van God.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen