Vergeving en vergelding

Een aantal maanden geleden gaf ik met een duidelijke toelichting een psalm op die de volgende openingszin had: 'Zou ik niet haten, die U haat?'. Prompt kreeg ik te horen: 'Hoe kunt u nu zo'n vers opgeven?' Zulk soort psalmverzen roepen iets tegenstrijdigs bij ons op. Wat moet je nu met deze liederen? Het is te simpel om dit gegeven van de hand te doen met de opmerking dat het iets van vroeger is.

Gerechtigheid
Wanneer wij Psalm 69 in z'n geheel lezen, proeven wij de strijd waarin de dichter terecht is gekomen. Hij wordt ten onrechte beschuldigd van diefstal (vers 5). Wat een ellende en wat een onrecht! Kunnen de belagers ongestraft hun gang gaan? Nee toch? En zo horen wij hem in de nood van zijn leven niet alleen roepen om Gods nabijheid maar ook om Gods straffende gerechtigheid. Vanuit de context van de psalm is het begrijpelijk dat hij, als het water hem tot de lippen stijgt, bidt om vergelding. Begrijpelijk is toch nog iets anders dan dat wij het als ethisch juist beschouwen.
In onze tijd hebben de woorden wraak en vergelding doorgaans een negatieve lading. Zij roepen gevoelens op van wreedheid en eigenmachtigheid. Toch moeten wij beseffen dat vergelding ook een positieve zin heeft, bijvoorbeeld als wij denken aan het strafrecht. Neem het Joegoslavië-tribunaal: dat spreekt recht om daarmee recht te doen aan al die slachtoffers.

Recht en genade
In de Bijbel komen wij vergeving en vergelding beide tegen. Deze twee begrippen lijken elkaar uit te sluiten: als God een God van vergeving is, kan Hij geen God van vergelding zijn. Deze gedachte is echter niet juist. De Bijbel leert ons om met minstens twee woorden te spreken. Prof.dr. H.G.L. Peels schrijft heel treffend in Woordenboek voor bijbellezers (p. 728): 'Wraak en vergelding hebben alles te maken met het probleem van het kwaad. (…) De mens is geneigd het recht in eigen hand te nemen en daarmee het kwaad alleen maar te vermeerderen. Alleen bij God is de wraak in veilige handen. Hij staat er garant voor dat 'de beul niet tot in de eeuwigheid een voorsprong op het slachtoffer heeft'. Zijn vergelding maakt een eind aan de macht van de zonde. Vergelding en vergeving, wraak en liefde, recht en genade sluiten elkaar niet uit, maar zijn beide in Gods koningsheerschappij besloten.'

Zingen
Nu ik in een veel te kort bestek een paar hoofdlijnen heb getrokken, wil ik praktisch kijken naar het zingen van psalmen waarin haat en vergelding voorkomen. Kunnen wij die nog wel zingen in de kerk? Daar moeten wij inderdaad wel voorzichtig mee zijn. Zouden wij bijvoorbeeld Psalm 69 in z'n geheel zingen, dan zou ik daar geen moeite mee hebben, maar wij hebben de gewoonte om een paar verzen uit een Psalm te 'plukken' en dan wordt het een stuk lastiger. Dan lopen wij het risico dat wij de roep om vergelding uit z'n verband halen.
Eén ding moge wel duidelijk zijn: het is onjuist om een wraakpsalm te zingen en daarbij te denken aan je buren waarmee je in onmin leeft. Dan misbruiken wij zo'n psalm. Zowel het Oude als het Nieuwe Testament keurt dit radicaal af (zie onder andere Lev. 19:18; Spr. 20:22; Rom. 12:17; 1 Thess. 5:15, 1 Petr. 3:9). Een christen is geroepen om het goede te zoeken en het kwade door het goede te overwinnen.
De wraakpsalmen vinden als het ware hun eindpunt in Romeinen 12:19: 'Wreek uzelf niet, geliefden, maar geeft de toorn plaats; want er is geschreven: Mij komt de wraak toe, Ik zal het vergelden, zegt de Heere.' Er staat niet dat God het er niet meer over zal hebben, zoiets als 'zand erover'. Nee, God komt op het onrecht terug. In Christus laat God de rechtvaardige vergelding op Zichzelf neerkomen. Zo horen wij dat er in het geloof de vrijspraak is. Daarom kan een christen anders in het leven staan. Hij kan het uit handen geven maar daar heeft hij wel z'n handen vol aan.

Vragen voor de rubriek ‘Bijbeltekst begrepen’ kunnen worden ingestuurd naar de redactie (adres zie colofon op pag. 13) of gemaild naar geref.bond@tiscali.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen