GLOBAAL BEKEKEN

Uit een in 1979 bij het Spectrum Utrecht uitgegeven boek: 58 miljoen Nederlanders en hun kerken, komen deze keer twee fragmenten, te weten uit de geschriften van Domela Nieuwenhuis, ooit Luthers predikant maar later geharnast socialistisch voorman, en van de negentiende-eeuwse ds. C.E. van Koetsveld, die zijn pastorale ervaringen te boek stelde .

* Wolven in schaapskleren. (Uit: 1879 – 1904. Een vijf-en-twintigjarige Veldtocht tegen het Kapitalisme, verzameld en ingeleid door F. Domela Nieuwenhuis, Amsterdam 1904):

Wanneer gij een priester ontmoet op uw levensweg die zich aan zijn Heer heeft gewijd te hebben, die openlijk predikt: ‘Zalig zijn de treurenden! Zalig zijn de barmhartigen!' Die van zijn kansel de rijken geeselt, wijl het voor hen even moeilijk is om in de hemel te komen 'als voor een kameel om te gaan door het oog van een naald', maar die in het werkelijke leven de feesttafel opzoekt van de gegoeden en dien niet ziet binnengaan in de krotten van de armen, bij den ongelukkigen Lazarus in de achterbuurt, waar hij met een mand eieren en een lendestuk van een varken meer troost zoude kunnen uitdeelen dan met zijn zielespijs: als ge door de gordijnen van de rijke glurende hem verrast terwijl hij bezig is den wijnkelder zijner gegoede parochianen te ledigen – zeg dan in uzelven: deze man gelooft niet wat hij predikt. Geloofde hij zelf wat hij zegt, hij zou troost gaan brengen waar die nodig is, hij zou de bedroefden opbeuren en aan de ongelukkigen barmhartigheid bewijzen. Thans is hij een veelvraat en een genotzuchtige. Hij brengt in praktijk wat Heine noemde: ‘Zij dronken heimelijk wijn en predikten openlijk water’.

• Wel en wee van een dorpsdominee (Uit: Schetsen uit de Pastorij te Mastland. Ernst en Luim uit het leven van den Nederlandschen dorpsleeraar, Schoonhoven, 1845):

Reeds had een half dozijn proponenten hunne gaven op den kansel te Mastland laten hooren; maar het scheen dat de kerkenraad, die eindelijk eens na de veertigjarige dienst van mijn voorganger een beroep mogt doen, niet gemakkelijk te bevredigen was. Langen tijd was deze vacature reeds vooruit gezien: ieder lid, niet alleen van kerkenraad en gemeentebestuur maar ook ieder notabel gemeentelid had zich naar zijne denkwijs het beeld gevormd van een volmaakten Dominé. Geen mijner broederen had daaraan nog voldaan. De eerste stond te stijf en bewoog zijn handen niet genoeg; de tweede werd niet duidelijk genoeg verstaan; de derde had eene veel te korte toepassing; de vierde zou nogal geschikt hebben, maar van den preekstoel afkomende was hij dadelijk met eenige buigingen van het dorp afgegaan; tegen den vijfde verhief zich de stem van alle Mastlandsche vrouwen, omdat hij een bult had en tegen den zesde, omdat hij rood haar had. Nummer 7 was ik, nummer 6 een kundig tijdgenoot (…).
De beslissende dag brak aan. Ik preekte des voormiddags en zag, dat alles wel ging; maar toen ik des namiddags de krachtige en roerende taal van mijn medestander hoorde, twijfelde ik geen oogenblik, of mijne reis was vergeefsch geweest.
Tot mijn verwondering zag ik spoedig dat dit nog zoo zeker niet was. De bejaarde chirurgijn en de weldoorvoede burgermeester hadden eene ingewortelde gewoonte geen weerstand kunnen bieden en waren ingesluimerd; de oudste ouderling vond de orthodoxie der preek twijfelachtig; den meester kwam gang en houding niet deftig genoeg voor, evenwel; de zaak was nog niet uigemaakt, eindelijk besliste ze een der diakenen: ‘Hoort eens, mannen toen ik met het zakje omging, zag ik somtijds eens op, maar kijk, ’t was niet uit te staan om dien bril aan te zien; ’t is waar hij zet hem meestal af, maar let eens op, dat zal wel anders worden als hij eens de plaats heeft. En ’t is toch ongelukkig, een halven blinden man te nemen, als men zienden genoeg krijgen kan’.
– Kortom de gemeente dacht ook zoo en wilde met geen gewapend oog doorzien worden en ik werd beroepen.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen