BOEKBESPREKINGEN

Dick de Vos:
Jezus is de beste uitlegger van het Oude Verbond.
Uitg. Kok, Kampen; 522 blz.; € 34,90.
In dit boek schrijft Dick de Vos, gepromoveerd farmacoloog, een boek over dr. Ph.S. van Ronkel (1829-1890). Dr. Van Ronkel was een tot Christus bekeerde Jood die hervormd predikant werd en onder andere in Amsterdam heeft gestaan. Hij had grote gaven op met name taalkundig gebied, was sociaal voelend voor de arbeidende klasse en een geliefd prediker. Amsterdammers noemden hem wel ‘ons Ronkeltje’. Theologisch is hij te situeren als geheel gereformeerd. Mede daardoor is het te verklaren dat hij goede relaties had met zowel Is. da Costa als Abr. Kuyper. Ondertussen verschilde hij met Kuyper inzake de kerkvisie. Meegaan met de Doleantie was voor Van Ronkel geen optie, want de drie Formulieren van Enigheid lagen er nog steeds in de Nederlandse Hervormde Kerk.
Zijn gaven op taalkundig gebied heeft Van Ronkel dienstbaar gemaakt voor de kerk door (summa cum laude) te promoveren met een filologisch theologisch proefschrift dat als titel droeg: De leer van Jezus Christus over de boeken van het oude verbond, (voor zover dat opgemaakt kan worden uit zijn predikaties die bij de evangelisten worden aangetroffen).
Dr. De Vos heeft het gehele proefschrift zowel in Latijnse als in Nederlandse versie in zijn boek opgenomen. In het proefschrift toont Van Ronkel zich een zelfstandig denker, die groot accent legt op taalkundige (= filologische) zaken. Hij wil het taalkundige niet bij voorbaat laten overheersen door het dogmatische. Zijn bezwaar tegen het boek van Kohlbrugge over het Oude Testament is bijvoorbeeld dat Kohlbrugge te veel nadruk legt op het dogmatische ten koste van het taalkundige. Overigens had Van Ronkel verder veel waardering voor dat boek.
Ondertussen is het wel zo dat Van Ronkel met zijn nadruk op het taalkundige niet in strijd komt met dogmatische zaken. Voorzichtig en kundig gaat hij zijn weg, terwijl niet te kort wordt gedaan aan de Schrift en zijn inhoud. In zijn boek heeft dr. De Vos echter meer gegeven dan het proefschrift van Van Ronkel. Via persoonlijke familiegegevens van De Vos zelf als startpunt wordt een globale levensbeschrijving van Van Ronkel gegeven. Voor mij persoonlijk was het daarbij verrassend dat Van Ronkel in 1854 de opening van de synagoge in Leerdam met een feestrede mocht inwijden. Verrassend was ook te lezen dat prof. Hugo Visscher nog catechisatie van Van Ronkel heeft gehad.
Verder heeft De Vos in het boek een geheel eigen bijdrage, door over de kwestie van de verhouding Oude en Nieuwe Testament allerlei geleerden aan het woord te laten, die hierover hebben geschreven. Dit gedeelte kwam mij over als een soort aanvulling op het proefschrift van Van Ronkel. Van Ronkel behandelt in zijn proefschrift allerlei auteurs die tot rond 1850 over de verhouding Oude en Nieuwe Testament hadden geschreven. Dr. De Vos gaat verder en beschrijft auteurs die tot in onze tijd toe (2006, A.G.L. van Nieuwpoort) over het onderwerp hebben geschreven. Naar mijn gevoelen is dit laatste niet het sterkste deel van het boek. In globale lijnen worden hoofdtrekken weergegeven van het gedachtegoed van diverse auteurs. Het is echter zo fragmentarisch dat grote heldere lijnen ontbreken en de relatie tot het proefschrift van Van Ronkel niet uit de verf komt.
Speelt de farmacoloog hier De Vos parten? In ieder geval voelde ik voortdurend de behoefte aan een gedegen nieuwtestamenticus, die alles eens grondig door zich heen zou laten gaan, om het te wegen. Dan zouden eenvoudige en positieve bijbelse lijnen uitgezet kunnen worden waar we vandaag wat aan hebben.
Tot slot: De Vos heeft met grote sympathie over Van Ronkel geschreven. Dat doet warm aan, temeer daar Van Ronkel in een tijd leefde waarin het gereformeerd belijden enorm op de tocht stond en Van Ronkel de kerkelijke weg van Kuyper afwees. Meer dan ooit mag dat daarom aansporen om ook vandaag het goede te zoeken voor het gereformeerd belijden, met name in de Protestantse Kerk, waar het gereformeerd belijden, ondanks alles, toch nog steeds een geheel wettige plaats heeft. Van Ronkel heeft een eenzame strijd gestreden, waarbij we mogen geloven dat hij nog spreekt nadat hij gestorven is. Deze strijd zal nooit tevergeefs zijn, want wordt gestreden in de naam en kracht des Heeren.

R.H. Kieskamp, Lienden

Israel Gutman:
Het Auschwitz Album.
Uitg. Verbum, Laren; 249 blz.; € 24,50.
Vorige week besprak ik de driedelige uitgave van het boek van Raul Hilberg, De vernietiging van de Europese Joden, uitgegeven bij Verbum in Laren. Bij deze uitgever verscheen ongeveer tegelijk met die uitgave dit ‘album’, een ‘reportage van een transport’. Het bevat een unieke fotoreportage van een transport van Hongaarse Joden naar Auschwitz-Birkenau in mei 1944. Tot in detail zijn de aankomst, selectie, confiscatie van eigendommen en de fysieke vernietiging van deze 3500 Joden op de gevoelige plaat vastgelegd.
De achttienjarige Lili Jacob was afkomstig van dit transport, maar ontkwam aan de dood, doordat ze werd ingedeeld bij de ‘arbeidsgeschikten’. Bij de bevrijding door de Amerikanen vond ze dit album, waarop ze zelf met haar ouders voorkomt. Ze schonk het aan het holocaustmuseum Yad Vashem in Jeruzalem. De nu uitgegeven fotoverzameling wordt voorafgegaan door historische inleidingen over Het concentratiekamp Auschwitz en De ondergang van de Hongaarse joden, alsook Het verhaal van Lili Jacob. Bij alles wat ook in ons land al over de holocaust is gepubliceerd, vormt deze uitgave een waardevolle, unieke aanvulling.

J. van der Graaf, Huizen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen