BOEKBESPREKING

B. Hooghwerff:
De beloofde  dominee. Uit het leven van ds. D. Bresser en zijn geestverwanten.
Uitg. Den Hertog, Houten; 324 blz.; € 23,50.
Dit boek houdt het midden tussen een biografie over ds. Dirk Bresser (1813-1875) en een stukje lokale kerkgeschiedenis van de hervormde gemeente van Strijen. Beide genres zijn populair onder ons, zeker ook wanneer zoals hier de schrijver zeer gedetailleerd en gedocumenteerd te werk is gegaan, waardoor het aangenaam is om het lezen. Toen ik als predikant in 1999 in Strijen werd bevestigd, kreeg ik binnen de kortste tijd door oudere gemeenteleden een tweetal werkjes overhandigd:
1. De beloofde dominee, een gedicht van 37 strofen van de hand van Rutgerus van Mazijk (1887), ‘den wonderlijke bekering van de ‘zedeprediker’ ds. D. Bresser van 1841-1875 predikant te Strijen;
2. Strijen door vuur verteerd. De grote brand van 22 mei 1759. Via een bevriende predikant kreeg ik uit een antiquariaat Een dichterlijke ontboezeming van natuur en genade door Med. Docter R. Zwets (huisarts te Strijen) van 1841-1843). Met name het gedicht De beloofde dominee kwam ik vaak tegen. Alle drie uitgaven hebben mij geïntrigeerd en worden uitvoerig in dit boek beschreven.
De beloofde dominee begint met een beschrijving van de grote brand in Strijen (1759), waarbij meer dan honderd huizen werden verbrand. De predikant die de gemeente diende, ds. Thedorus Bymholt, was reeds bezorgd over de ontwikkelingen in Strijen en in de vaderlandse kerk. Hij is een wat minder bekende oude schrijver, die in zijn nagelaten werken aandringt op de praktijk der godzaligheid. Drie geschriften heeft hij nagelaten, waaronder Veertien leerreden over de Heiligmaking (1775).

Naar aanleiding van die brand houdt ds. Hermanus van Revenhorst, die vanaf de toren in het nabij gelegen Numansdorp de catastrofe heeft gezien, de zondag na de brand op de preekstoel in Strijen een boetepredikatie, waarin hij zonden als hoogmoed, haat en nijd, verdeeldheid, hoererijen, overspelen en dronkenschappen noemt. Ware bekering onbrak; hij zag de brand als een gesel en roede in Gods hand vanuit Zijn grote toorn! Jaren achtereen was de kerkelijke situatie wat de prediking betreft droevig te noemen. Gods kinderen kwamen niet meer in de kerk, maar kwamen samen in gezelschappen. Op 22 augustus 1841 werd ds. Dirk Bresser in Strijen bevestigd. Hij hield aanvankelijk een voorwerpelijke prediking, waarin het ging om deugdzaamheid, Jezus volgen, maar dat een mens van huis uit verloren is en dood is door de zonden en de misdaden, werd niet gehoord. De oproep tot bekering ontbrak en de gemeente ging naar huis met een arrivé-geloof.
Op zekere avond ging ds. Bresser naar de bijeenkomst van het gezelschap naast de kerk en hoorde hoe voor hem gebeden werd, opdat de rechte prediking weer gevonden mocht worden.
Dat is voor hem tot zegen geworden. Vanaf die tijd preekte hij met Geest en kracht. Uit overlevering is bekend dat ds. Bresser na zijn krachtdadige bekering vanaf de preekstoel zei: ‘Gemeente, ik heb u altijd een papieren Jezus gepredikt, maar nu zal ik u een levende Jezus prediken!’ (1844). De dertig jaar tussen 1845 en 1875 mogen beschouwd worden als een bloeitijd van het kerkelijk en geestelijk leven in het dorp Strijen. De kerk stroomde vol – mensen kwamen van heinde en ver drie tot vier uur lopen – dat de kerk moest worden uitgebreid en de zogenaamde Noorderaanbouw werd gerealiseerd.
Heel bijzonder is ook dat de jonge huisarts Rijkus Swets onder de prediking van ds. Bresser tot bekering kwam. Waren zij eerst beiden lid ven een soort serviceclub ‘het Departement Strijen van de maatschappij tot nut van het Algemeen’, daar konden zij het niet meer vinden. Ze werden verbonden door een andere band, de band van het bloed van het kruis van Jezus Christus en de vergeving der zonden. Dr. Swets (1815-1843) was al ernstig ziek, hij had tbc, in die tijd een veelal dodelijke ziekte. Op zijn ziekbed heeft zijn geloofsleven in dichtvorm opgeschreven, Een dichterlijke ontboezeming over natuur en genade. Het laatste dat dokter Swets nog kon schijven in zijn koortsvrije uren, is gedateerd 9 maart 1843. Duidelijk komt naar voren dat hij alleen kon eindigen in Gods overmachtige genade en liefde, waardoor ook zijn predikant ds. Bresser werd ingewonnen en overwonnen! Dokter Swets, die op de leeftijd van 28 jaar stierf, schrijft:

Hier zit ik met Gods gunst beladen
Waar ik het oog ook henen sla,
‘k Zie altijd blijken van Zijn liefde,
getrouwheid, goedheid en genâ.

Ds. Bresser werd na zijn bekering een geestverwant van predikanten als A.P.A. du Cloux, J.A. Ten Bokkel Huinink, A. van Herwaarden en anderen, die wel aangeduid werden als ‘zij die bleven’. Zij gingen niet over tot afscheiding, maar probeerden zo veel in hun vermogen lag kerkherstel te bewerkstelligen in een kerk in diep verval. Veel protesten gingen naar de synode, waaraan ook ds. Bresser regelmatig zijn instemming betuigde.
Ten slotte zijn in een bijlage levensschetsen opgenomen van een aantal geestverwante predikanten met wie ds. Bresser dikwijls op nominaties stond voor een eventueel beroep. (In Strijen alleen al meer dan vijfentwintig). Zij behoren allen tot de generatie rechtzinnige predikanten die in de negentiende eeuw streden voor het herstel van de Nederlandse Hervormde Kerk.
Bijna al de gemeenten waarin ds. Bresser beroepen werd, zijn in de twintigste eeuw gaan behoren tot de Gereformeerde Bond. Dit keurig uitgegeven boek doet je soms reikhalzend verlangen naar het oprechte geloofsleven zoals beschreven van mensen die in die tijd door overmachtige genade werden gered en die door het geloof dicht bij de Heere mochten leven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen