Wel opzicht, geen dwang

Meestal zullen de visitatoren eerst een bezoek aan de pastorie brengen, om een gesprek te hebben met de predikant of het predikantsechtpaar. Soms heeft de predikant in de gemeente of in de eigen kring wel een vertrouwenspersoon, met wie hij kan praten over vreugden en zorgen in zijn werk. Als er een goede sectieouderling is, zal hij met hem dingen van zijn persoonlijk en geestelijk leven kunnen delen. Iemand van binnen de eigen gemeente is echter vaak te dichtbij om een tegenover te zijn.

Welbevinden van de predikant
Om van je af te kunnen praten, is afstand nodig en dat bieden de visitatoren. Zij komen en ze gaan weer. Wat je aan hen toevertrouwd hebt, kom je niet morgen in de gemeente tegen. Daarom praat het met de visitatoren soms wat gemakkelijker. Er kan van alles aan de orde komen: hoe de predikant zich in zijn werk voelt en hoe het gezin, als dat er is, in de gemeente staat. Of de predikant waardering vindt in de gemeente. Of hij wel eens wat terug hoort over de prediking en over de catechese. Of er misschien spanningen zijn, in het voeren van beleid of in de persoonlijke verhoudingen. Of hij zich vrij voelt in zijn roeping, gehoorzaam aan God en dienstbaar aan de gemeente. Natuurlijk kunnen vragen op tafel komen die de predikant zelf aan de orde wil stellen. Kortom, in dit gesprek gaat om het welbevinden van de predikant op de plaats waar hij geroepen is. Soms geeft dit gesprek aanleiding om daar in de vergadering van de kerkenraad later over door te praten.

Ontmoeting met gemeenteleden
Als het goed is, staat er in het kerkblad dat er ook voor gemeenteleden gelegenheid is om de visitatoren te ontmoeten. Meestal is dat aan het begin van de avond. Helaas is dat een beetje tot een soort klachtenspreekuur geworden. Visitatoren zitten ergens in een ruimte, meestal in of bij de kerk, en zijn beschikbaar om gemeenteleden te ontvangen.
Als ze echter de deur horen gaan, is er vaak ook iets van schrik. Want dat zou wel eens kunnen betekenen dat er iemand komt die wat te klagen heeft. Zelden komt het voor dat er een gemeentelid komt om gewoon eens te zeggen dat hij of zij in de gemeente gezegend wordt. Als het gebeurt, valt het op. Het is waar, er is vaak te weinig tijd om veel gemeenteleden te spreken, maar om een evenwichtig beeld te krijgen, mogen er ook best positieve geluiden gehoord worden. Mensen die het goed hebben in de gemeente, worden uitgenodigd dat ook maar eens bij een visitatie te gaan zeggen, al blijft natuurlijk wel staan dat visitatie eerst bedoeld is om gemeenteleden een uitlaatklep te geven.
Soms lukt het niet om dingen die je dwars zitten bij de kerkenraad aan de orde te krijgen. Dan is het goed om met de visitatoren in gesprek te gaan. Mogelijk kunnen zij wat ze horen in het gesprek met de kerkenraad inbrengen. Zij zullen daarvoor wel toestemming van de betrokkene moeten hebben, want het spreekuur van de visitatoren is ook bedoeld als een veilige plek.

Ontmoeting met kerkenraad
De volgende stap in de visitatie is het gesprek met de kerkenraad, eerst zonder dat de predikant daarbij aanwezig is. Zoals er een gesprek was met de predikant alleen, zo moet ook de kerkenraad zich vrij uit kunnen spreken zonder dat de predikant erbij is. Daar zal ook de vraag aan de orde komen hoe de predikant in de gemeente staat, hoe zijn manier van werken gewaardeerd wordt en hoe de contacten met hem zijn.
Soms zijn er kerkenraden die zo’n gesprek zonder de predikant niet meer van deze tijd vinden en dat eigenlijk niet willen. Dat kan een teken van een open sfeer zijn, maar toch is het niet goed om die korte ontmoeting met de kerkenraad zonder de predikant uit het programma te schrappen. Als de verhoudingen goed zijn, is er geen enkel probleem om dat gesprek te hebben; als er spanningen zijn, is het goed om die ongehinderd te kunnen uiten. Dan kan bezien worden of er verdere stappen ondernomen moeten worden en of de visitatoren daar een rol bij kunnen spelen.
In elk geval is het bij spanningen goed om samen na te denken hoe je daar mee om gaat. Natuurlijk zal de predikant op de hoogte gesteld worden als er in dat voorgesprek dingen aan de orde zijn geweest die zijn persoon betreffen, ook als dat positieve dingen waren, en gelukkig is dat meestal het geval.

Meedenken en bezinning
Als vervolgens de predikant in de vergadering komt, zal het beleid en het leven van de gemeente aan de orde komen. Daarbij kunnen de visitatoren inbrengen wat ze in de pastorie of van gemeenteleden gehoord hebben. Verder heeft de kerkenraad van tevoren een lijst met vragen ingevuld en gegevens verstrekt over de aantallen catechisanten en kerkgangers, deelname aan het avondmaal en dergelijke.
Dat kan aanleiding zijn om bepaalde zaken aan de orde te stellen, niet in de zin van controle, maar wel als meedenken, bezinning en bemoediging. Dan kan het ook zijn dat er wel eens een spiegel voorgehouden wordt, maar dat moet toch kunnen? Eigenlijk zijn we daartoe geroepen, want in de spiegel die je liefdevol wordt voorgehouden, zie je waar je mee bezig bent of juist niet. Dat kan je weer op de goede weg brengen. Een herder moet ook wel eens een steentje werpen om een schaap weer terug te halen waar het moet zijn.

Ont-moeting
Het woord ontmoeten heeft een dubbele bodem. Je komt elkaar tegen, je komt met elkaar in gesprek, maar er moet niks. Dat is het mooie van visitatie, het is niet dwingend. Dat wil niet zeggen dat het vrijblijvend is, want nadrukkelijk zegt de kerkorde dat alle leden van de kerkenraad en allen die door de visitatoren worden opgeroepen, aanwezig dienen te zijn. Alleen een echte verhindering, die dan ook met redenen omkleed gemeld moet zijn, ontslaat van de plicht om ter vergadering aanwezig te zijn. De visitatie is bedoeld om het brede spectrum van de kerkenraad te ontmoeten, want het gaat om wat er breed in de gemeente leeft.
Visitatie is dus niet vrijblijvend, maar er is bewust voor gekozen om de visitatie geen macht te geven. Visitatoren komen wel in het kader van het opzicht, maar ze komen niet met de dwang van enig moeten. Als dat al aan de orde zou moeten komen, bij spanningen bijvoorbeeld, dan zijn daarvoor andere colleges.
Als de visitatoren komen, stellen ze wel allerlei zaken aan de orde, maar er worden geen beslissingen genomen, zeker niet door de visitatoren. Juist omdat er even geen besluiten genomen hoeven worden, is er ruimte om vrijuit over allerlei zaken te praten. Niet zelden is daarom het bezoek van de visitatoren aan een gemeente aanleiding voor een kerkenraad om met nieuw elan de weg voort te zetten of om nieuwe thema’s aan de orde te stellen, niet omdat het moet, maar omdat het in die ont-moeting wakker geroepen is.

Verslag
Van de visitatie wordt een verslag gemaakt, waarin geen vertrouwelijke zaken opgenomen zijn. Het gaat om wat er in de gemeente leeft. Dat wordt aan de hand van het verslag in het college van visitatoren besproken. Soms zijn er, op verzoek van het generaal college voor de visitatie, specifieke vragen aan de orde geweest, waarover ook gerapporteerd wordt. Het gesprek daarover kan aanleiding zijn om onderwerpen in breder verband aan de orde te stellen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen