GLOBAAL BEKEKEN

In De Reformatie, dat uitkomt in de gereformeerd vrijgemaakte kring, schrijft A. de Heer over het Lutherlied:

Jan Jacob Lodewijk ten Kate (1819-1889) maakt een Nederlandse vertaling en in 1866 is die vertaling te vinden in de 'Vervolgbundel op de Evangelische Gezangen' als eerste lied in het 'Aanhangsel van den vervolgbundel, bevattende eenige vertaalde klassieke liederen' (nr. 264). Daarna is het lied niet meer weg te denken uit de Nederlandse protestantse zangcultuur. Het wordt in tal van bundels voor school, gezin, vereniging en andere kringen opgenomen en in diverse kerkbundels – Doopsgezind, Luthers, Hervormd, Gereformeerd. Zelfs socialisten kenden het lied en gebruikten het voor een tekst naar eigen overtuiging. Deze luidt:

Een vaste burgt is ons ’t verstand
in stormen en gevaren,
een rots, onwankelbaar geplant
in d’opgezweepte baren.
Wie denkt gevoelt zich sterk!
Wat ons ook tegenwerk,
hoe diep men ons bedroog
Een lichtbaar rijst omhoog,
waarom zich d’onzen scharen.

Geen blind geloof begeren
wij, geen slaafse volgelingen.
Wij maken ons van dogma’s vrij,
van al wat ons wil dwingen.
De leuze zij voortaan:
Op eigen benen staan!
Wie ’t ernst is, zal niet meer
een voorgeschreven leer
in ’t enge keurslijf wringen.

Ongetwijfeld had de bekendheid van het lied te maken met een gewoonte die in de 19e eeuw opkwam en die zeker in de 20e eeuw vaste voet aan de grond kreeg: de herdenking van de Reformatie op 31 oktober.

Calvijn een mens is de titel van het recent uitgegeven boek van prof.dr. H.J. Selderhuis. Een fragment, over toneel:

Toneel, theater en bioscoop hebben bij calvinisten eeuwenlang in kwaad daglicht gestaan en wie er zich toch aan bezondigde werd geacht er een slecht geweten aan over te moeten houden. Nou noemde Calvijn de schepping het theater van Gods glorie, en kon hij ook de kerk het toneel noemen waarop God laat zien wie Hij is. Interessant is dan ook de discussie die in 1546 in Genève over een toneelstuk werd gevoerd. Het ging over een toneelstuk gebaseerd op het boek Handelingen. Calvijn heeft het stuk bekeken en er niets verkeerds in gevonden, maar een paar collega’s hadden er toch wel moeite mee. Calvijn moest dan ook aan de stadsraad melden dat er met het stuk niks mis is, maar dat de opvoering toch wel tot onenigheid zal leiden en daarom was het maar beter er van af te zien. De raad dacht daar anders over en gaf niet alleen toestemming maar ook nog een subsidie voor het stuk. Daarop ging één van de dominees, Michael Cop, Calvijns oude vriend, dusdanig op de preekstoel tegen het stuk en de raad tekeer dat het volk hem buiten de kerk op stond te wachten en hij onder politiebegeleiding naar huis moest. Calvijn vond ook dat Cop te ver gegaan was en probeerde ’s middags in de kerk de zaak weer recht te preken. Op zondagmiddag 4 juli werd het stuk opgevoerd. Calvijn ging er niet naar toe, niet omdat hij tegen toneel was, ook niet omdat het op zondag was, maar omdat hij, gelet op zijn collega’s, er gewoon beter niet naar toe kon gaan. Viret ging trouwens wel en vertelde Calvijn hoe het was (…). De raad besloot in ieder geval dergelijke stukken voorlopig niet meer toe te laten.
Verdere inperking van vertier werd veroorzaakt door het experiment de café's in de stad te sluiten en in elk stadsdeel een soort alternatief restaurantachtig gebeuren te openen waar een raadslid toezicht hield en waar de kroegbaas er op moest toezien dat ieder voor het eten eerst een gebed zou doen. Het werd een flop, want de horeca vond het natuurlijk niets, maar het volk ook niet. Het viel dus niet mee om van Genève een christelijke stad te maken, en het was wel duidelijk dat Calvijn niet de enige was die hier achter stond, en ook dat hij soms meer ruimte liet dan zijn collega’s.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen