Lessen in Egypte

Ruim een week trok ik met 25 jonge mensen uit Egypte en Syrië op, in een kerkelijk conferentiecentrum in Alexandrië. Mijn opdracht in deze cursus Ontwikkeling van christelijk denken was de missiologie. Ik kon veel kwijt van wat ik de afgelopen jaren aan de CHE heb gedoceerd: bijbels-theologische grondlijnen van de missiologie; motieven en methoden in de praktijk van het zendingswerk; Gods leiding en roeping in het missionair werk; het gesprek met vertegenwoordigers van niet-christelijke religies, met name de islam; de actuele uitdaging die er ligt voor de wereldwijde kerk in urbanisatie en de globalisering van de samenleving.
De colleges werden gegeven in het Engels en simultaan vertaald in het Arabisch. Samenvattingen waren al eerder vertaald in het Arabisch en als handleiding aan de studenten gegeven. Door de uitstekende vertaler kon er ook sprake zijn van veel interactie met de groep. Ik was verbaasd over de reacties: veel vragen, over roeping en leiding, over ideologieën en religies, over het nut van de dialoog. Uiteraard kwam ook hier ter sprake of er waarheid van God in andere religies te vinden is en over het verloren zijn van mensen die nooit in aanraking zijn gekomen met het evangelie. Midden in de islamomgeving zijn dit bepaald geen theoretische kwesties.

Gods leiding
Het is een voorrecht om een week lang intensief met deze jonge mensen op te trekken. Er ontstaat een band, omdat je als buitenstaander beter gaat begrijpen waar deze jonge christenen uit het Midden-Oosten mee bezig zijn. Het meeste is nieuw voor hen. Hun verlangen om te leren, om te weten, trof me. Vragen kwamen er de hele dag door, niet alleen tijdens de colleges. Kwesties waar ze altijd mee zitten.
Het vinden van Gods leiding is voor de meeste jonge mensen tussen de twintig en de dertig een heet hangijzer, maar hier is het ‘heter’ door de islamitische context. In de islam overheerst een deterministisch idee van Gods leiding. ‘God heeft alles beslist, Hij heeft een plan om mij van a naar z te leiden. Je kunt niets doen tegen Zijn wil.’ In de praktijk lopen ze daarin erg vast. Hoe wéét ik op concrete keuzemomenten in mijn leven wat God wil. Er bestaat grote angst om het verkeerde te doen. Bijvoorbeeld om de verkeerde partner te kiezen of te aanvaarden – vaak kiezen ouders voor hun kinderen een levenspartner.
Deze houding ondermijnt de eigen verantwoordelijkheid en de hartelijke gehoorzaamheid in het geloof, het God liefhebben met je hart, je verstand en al je kracht. Dat God ons ruimte heeft gegeven, waarbinnen we zelf geroepen worden om keuzes te maken, is moeilijk te begrijpen voor de studenten.

Ontplooien
De druk die van de samenleving en ook van de kerk in Egypte uitgaat is: je moet altijd gehoorzamen aan je leidinggevenden. Geen slecht principe voor westerse mensen, maar in Egypte leidt dat tot veel problemen. Mensen worden beknot, kunnen zich nauwelijks ontplooien. Vooral meisjes zijn hiervan de dupe. Deze jonge mensen doen erg veel in hun kerkelijke gemeente, zoals het leiden van zondagsschool- en jeugdgroepen. Velen zitten dan met vragen als: ‘Mag je wel een keer vrij nemen om aan je eigen ontwikkeling te werken, om van bepaalde problemen af te komen zoals depressiviteit, of gewoon je interesses te ontwikkelen?’

Les over satan
Veel vragen waren er ook over de rol en de invloed van satan. Tijdens een lange excursie naar de woestijn ontstonden er in de lawaaiige bus spontaan discussiegroepen – de hoofden vlak bij elkaar om niets te missen. Over vragen als: ‘Weet satan onze gedachten en plannen van tevoren?’ en ook: ‘Wist satan Gods heilsplan, wist hij wie Jezus was en wat Hij kwam doen op aarde?’
Het lijken theoretische vragen, maar ze zijn ingegeven door de moslimsamenleving en ook de context van de Koptisch Orthodoxe Kerk. Voor de studenten zijn het existentiële vragen. De antwoorden hangen voor hun besef onmiddellijk samen met hoe ze in het leven staan en hoe ze keuzes maken. De discussies resulteerden in een spontane les over wat satan weet en wat God weet.

Woestijn
Ik was uitgenodigd om drie dagen naar de woestijn te gaan. Onderweg kon ik tijdens morgenopeningen met hen nadenken over de betekenis van de woestijn in de Bijbel. Met elkaar reizen biedt plotseling heel nieuwe perspectieven in onderwijs – niet de koele collegezaal, maar de warme praktijk. Na een lange busreis kwamen we in de stoffige stad Siwa, vlak bij de Libische grens in een hotel dat ik eerst voor een vervallen fabriek had versleten. Bijna niets werkte er. Hoe reageer je dan als groep christenen te midden van uitsluitend orthodoxe berbermoslims? Een test voor de lessen missiologie.
Op het programma stond ook een excursie naar de verlaten woestijn, kale onafzienbare zandduinen, de Sahara bij uitstek. Een nieuwe ervaring voor mij en ook voor de meeste studenten. De bedoeling was dat we midden in de woestijn in een provisorisch kamp zouden overnachten. De studenten waren uitgelaten rond het kampvuur. Ze gingen maar door tot diep in de nacht.
Ik was de enige niet-Arabisch sprekende persoon. Wat ga je dan doen? Het is te donker om te lezen, te lawaaiig om te slapen. Na allerlei pogingen om geen spelbreker te zijn, voel je je op den duur toch buitengesloten. Je verstaat hun onafgebroken liedjes, verhalen en grappen niet. Je doet je best, maar plotseling is er de kloof van taal, cultuur en misschien van leeftijd. Midden in de nacht ben ik een eind de donkere woestijn ingelopen en daar gaan liggen in het zand. Het was koud en prachtig tegelijk onder dit wijde firmament. Bij het aanbreken van de morgen begonnen ze me te zoeken. Later heb ik hen uitgelegd dat ik de woestijnnacht een goed moment vond om stil te zijn, alleen met God.
Daar kwam een confronterend en verrassend gesprek over. De studenten waren beschaamd. Ze voelden dat ze te ver waren gegaan, dat ze de nacht verloren hadden laten gaan – de volgende dag waren ze dan ook niet om te genieten. Maar ik was ook beschaamd. Ik had me van hen verwijderd met een gevoel van eenzaamheid en teleurstelling. Mijn houding was kritisch naar hen geweest. Ik besefte te weinig dat ik hun gast was en zij beseften te weinig dat zij zelf ook gast in dit deel van hun eigen land waren.

Onderwegschool
Door samen te reizen, worden lessen meteen praktisch en uit de ervaring onderweg komen nieuwe lessen voort. Ik trok slechts een week dag en nacht met deze jonge mensen op, maar plotseling begon ik iets meer van Jezus’ opleiding te begrijpen. Dat moet toch het boeiende en aantrekkelijke van meester Jezus zijn geweest.
Hij had geen school waar de leerlingen naartoe kwamen. Hij trok met hen het land door, studenten die Hij zelf had uitgekozen. En onderweg, in de ontmoeting met vreemden, in de tocht langs de akkers, op de markten en in de nauwe straten van Jeruzalem, in de confrontaties met leidinggevenden ontstonden de lessen voor het leven. Bij die onderwegschool haalt geen enkele theologische opleiding het.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen