BOEKBESPREKINGEN

S. Ypma:
Geloven als antidepressivum.
Uitg. Boekencentrum, Zoetermeer; 211 blz.; € 18,90.
Dr. Ypma, predikant van de hervormde gemeente Oost-Terschelling en zeer thuis in de godsdienstpsychologie, heeft met zijn boek een belangrijk thema aangesneden. Volgens de prognose van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) is de depressie binnen afzienbare tijd wereldwijd volksziekte nummer één. Dat wil natuurlijk nogal wat zeggen.
Ypma wijdt het aan de samenleving waarin we leven. We leven, zoals hij het noemt, in een manische samenleving en na de roes daarvan volgt de depressie. Of, de uitvallers, dat zijn degenen die het niet bij kunnen houden, en dat zijn er dus nogal wat, lijden aan depressie. Ypma schrijft: mensen raken depressief door zichzelf te moeten zijn, en, in een maatschappij waarin alles moet kunnen en ieder zijn eigen weg moet bepalen stoten mensen op innerlijke grenzen, en, mensen raken uitgeput van die eindeloze mogelijkheden. De depressieve mens kan aan dat alles niet meer beantwoorden. Geloven biedt echter een uitweg.
Het boek bestaat uit vijf hoofdstukken.
In de eerste twee gaat Ypma na wat depressie is. Hij constateert dat depressie niet alleen een (ernstige) ziekte is, maar ook een karakteristiek van het leven, althans wanneer het niet lukken wil met de kunst om van het leven te genieten. Depressie is dan de leegte tegenover het genieten. Dit te onderscheiden (ernstige ziekte naast levensproblematiek) is inderdaad een belangrijk punt.
Vanuit religieus perspectief wordt deze spirituele leegte ‘ballingschap’ genoemd. Op die manier kan de overgang gemaakt worden naar spirituele taal of geloofstaal om een uitweg te zoeken.
Geloven is als voedsel voor de ziel, schrijft Ypma in hoofdstuk drie. Geloven biedt een uitweg uit de valstrikken van de ziekelijke opgewektheid (de manie), en van de leegte (het depressieve) door enthousiasme. Daaronder verstaat Ypma bezield zijn door, vervuld zijn met wat van God komt.
In het vierde hoofdstuk legt Ypma uit hoe de ontmoeting met God een therapeutische uitwerking kan hebben. De sleutel ligt in de Bijbel en de joodse uitleg daarvan. In dat vierde hoofdstuk krijgen we een indruk van het denken van Ypma als theoloog en hoe hij de Bijbel als medicijn leest.
In het vijfde hoofdstuk komt aan bod hoe het medicijn dan gebruikt, ‘ingenomen’ kan worden. Dat gebeurt in de liturgie. In de liturgie is de ruimte waarbinnen de woorden uit de Bijbel kracht doen en geestelijke energie geven. Ypma beschrijft daarom ook de stappen in de liturgie en wijdt ook woorden aan de biecht als vorm van geestelijke begeleiding.
Het is interessante materie die uitvoeriger aandacht verdient. Ypma noemt zijn boek als essay een probeersel. Dat heeft mij in die zin verbaasd daar hij toch bepaald niet de eerste is die ‘probeert’ geloven en psychische nood en levensproblematiek vanuit een godsdienstpsychologisch en theologisch perspectief met elkaar in verband te brengen. Hij zegt daar echter nauwelijks iets over. Vindt hij die benaderingen, ik noem ‘slechts’ het werk van dr. Zijlstra, niet langer relevant? Wil hij misschien een nieuwe start maken? Het is inderdaad ook wel een tijdje tamelijk stil geweest op dit terrein. En waar Ypma ook niets over zegt, is het punt hoe het toch kon gebeuren dat theologen/dominees het terrein waarover hij probeert iets te schrijven, uit handen hebben moeten geven. En op grond waarvan verwacht hij nu dat zijn benadering zoveel anders is?
Het recept is eenvoudig en bepaald niet nieuw. De wereld waarin we leven deugt niet en wij mankeren iets. Daardoor roepen we van alles over ons af. Geloven is daartegen een remedie. Wat maakt nu dat de wijze waarop Ypma de Bijbel leest werkzamer is dan andere wijzen van lezen? Of maakt dat juist helemaal niet uit, omdat het er uiteindelijk toch om gaat het onderliggende psychologische patroon in beweging te krijgen, links om of rechts om?

P.J. Verhagen, Harderwijk

Cees de Gast en Hans Werther:
Op kerkenpad in het land van Heusden en Altena.
Uitg. Verse Hoeven, Raamsdonksveer, 224 blz., € 29,95.
In een prachtige, met vele zwart wit- en kleurenfoto’s verluchte uitgave passeert het kerkelijke leven in het Land van Heusden en Altena de revue. In het eerste deel wordt de geschiedenis van ruim zestig kerkgebouwen getekend, van alle kerkelijke denominaties in de afzonderlijke gemeenten. In het tweede deel, dat als titel draagt Hoe God bleef in het land van Heusden, wordt de kerkgeschiedenis zelf in vogelvlucht behandeld: ‘Van Romeins- Bataafse wereld naar middeleeuws christendom’, ‘De Reformatie’, ‘Nadere Reformatie en Verlichting in de achttiende eeuw’, ‘Afscheiding en Doleantie in de negentiende eeuw’, ‘Bloei en groeiende verdeeldheid: 1900-1960’, ‘Vernieuwing en secularisatie, vereniging en versplintering: 1960-heden’. Ook de joodse gemeenschappen worden behandeld. Een lange lijst met geraadpleegde bronnen completeert het geheel. Naarmate het boek vordert komen uiteraard meer en meer nog bekende personen en situaties in beeld. Bijna aan het eind treffen we ds. G. de Fijter, geboren in Andel.
Met bijzondere belangstelling las ik de geschiedenis van de Afscheiding in de regio, waarin voormannen van de Afscheiding (Gezelle Meerburg) maar ook ‘zij die bleven’, zoals ds. Bernard Morrees voor het voetlicht komen. Wat dit boek ook leert, is dat scheidingen telkens nieuwe scheidingen baren en dat plaatselijke scheuringen, met als gevolg een groep die zelfstandig verder gaat, uiteindelijk resulteren in resterende uitstervende minigroepjes. Met dit boek kan men menig aangenaam uur doorbrengen, waarbij afwisselend een glimlach of een grimlach, een lach of een traan worden opgeroepen. De foto’s zijn van hoge kwaliteit.

J. van der Graaf, Huizen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen