Wel treurend, niet treurig

Het is een woord dat misverstaan wordt als je veronderstelt dat de Heere hier een voorwaarde voor het geloof zou noemen. Het gaat hier, net als in de eerste zaligspreking, om een aspect van het geloof. Bedroefd zijn is een wezenlijk bestanddeel van het God liefhebben boven alles. Een facet van die prachtige stralende diamant van liefde tot God is het verdriet dat de Heere niet de eer krijgt die Hem toekomt.

Prediking
Wij mogen de zaligsprekingen nooit losmaken van Hem Die, zoals Mattheüs schrijft, ‘toen Hij Zijn mond geopend had, hen leerde’. Met de ‘opening van de mond’ wordt in de Bijbel de prediking van godswege bedoeld. Profeten en de Hoogste Profeet openen hun mond. Later doen ook Zijn discipelen dat, omdat God door hen iets heeft te zeggen tot mensen die Hem verdriet doen. Het maakt immers heel wat uit wie iets zegt. Hier spreekt de Weg, de Waarheid en het Leven Zelf! Prof.dr. A.A. van Ruler noemde de zaligsprekingen van de Heere Jezus dan ook een ‘milde meiregen, waarin ik lopen mag om groter te worden’. De woorden ruisen en vallen op mij – en op de hele gemeente – neer. Hij zegt het: ‘Zalig is Mijn treurende kring bedelaars, Mijn gemeente, Mijn vrienden!’
Ook in deze woorden met een belofte vernemen wij dat Christus’ prediking totaal anders is dan wat in de wereld van Zijn dagen gezegd werd. Maar ook anders dan wat in onze tijd wordt gezegd. De farizeeën zeiden: ‘Zalig die ernstig hun best doen foutloos naar de wet te leven en zo het eeuwige leven binnengaan.’ In onze tijd wordt alom gezegd: ‘Gelukkig de mens die nergens spijt van hoeft te hebben en alsmaar kan blijven lachen.’ Christus noemt echter de verdrietige mensen gelukkig.
Bedroefden, mensen op wie niemand jaloers is. Ze worden door Zijn beloftewoord opgebeurd. Mensen met tranen in de ogen – zo zegt Hij – zijn gelukkig, want zij zullen worden getroost.

Be-treuren
Als je deze woorden losmaakt van de andere zaligsprekingen, zou je kunnen denken dat Christus hier veruit de meeste mensen op de aarde bedoelt. Want wie van de stervelingen heeft er immers, vroeg of laat in het leven, geen verdriet? Wat een ellende is er op aarde en hoeveel tranen vloeien er dagelijks. Mozes heeft groot gelijk in Psalm 90: ‘Het uitnemendste van het leven is moeite en verdriet.’
Maar als de Heere dat leed bedoelde, dan had er gestaan: ‘Zalig zijn die klagen’. Treuren is namelijk meer dan alleen maar huilen over verdrietige dingen. Wij zeggen niet voor niets als wij iets heel ergs vertellen: ‘Het is heel treurig!’ Het woord dat de Heere Jezus hier gebruikt heeft vooral met rouw te maken. Paulus gebruikt het in de eerste brief aan de gemeente van Korinthe om het leed aan te duiden dat de leden van de gemeente moeten hebben over een van hun medeleden, die in ernstige zonde leeft.
Het gaat eigenlijk om be-treuren. Dat is dat ik ontdek dat ik iets totaal verkeerds gedaan heb en daar voor God en mensen berouw van krijg. Kortom, de Heiland bedoelt hier de droefheid die hoort bij het arm van geest zijn. Calvijn zegt dan ook: ‘De tweede zaligspreking is aan de eerste verwant: de arme van geest treurt.’ Het gaat om dat geestelijk treuren, waar Jesaja in het Oude Testament al over sprak, toen hij zei dat de treurigen Sions bij de komst van de Beloofde vertroost zullen worden (Jes. 61:1-2).
Waar treuren zij dan over? Over het feit dat God niet aan de eer komt waar hij als Schepper en Verlosser recht op heeft. Niet in mijn leven, niet in dat van anderen en ook niet in deze, door de zonde bedorven, wereld. Dat is treuren dat in de Bijbel ook wel ‘droefheid naar God’ wordt genoemd. Dat is een ander verdriet dan de droefheid van de mensheid. Huilen om de gevolgen van de zonden is algemeen menselijk. Maar de gemeente van Christus leert wenen om de zonde zelf. Om het feit dat ik aan mijn roeping niet beantwoord en niet ben zoals mijn Schepper mij bedoelde. De pijn voelen dat mijn ongehoorzaamheid, en ook die van anderen, mijn Vader zo’n verdriet doet.

Blijvend
Jezus zegt: ‘treuren’. Dat is onvoltooid tegenwoordige tijd. Het begint, maar het houdt niet op. Er zijn nogal wat mensen die denken dat de Heere Jezus gezegd heeft: ‘Zalig is ieder die één keer in zijn of haar leven leert treuren.’ Ik stond eens met een ultra-orthodoxe man bij de kist van een overledene. Hij zei tegen mij: ‘Als er uit het oog van deze man één traan uit het hart gekomen is, dan is hij behouden.’ Ik antwoordde: ‘Wij worden toch door het geloof behouden? En in geloof kan ik niet ophouden met treuren.’
Wie één keer door de Geest overtuigd werd van zonde en oordeel, die blijft verdrietig tot zijn laatste snik. De Geest doet dat ook niet één keer. Hij laat mij iedere zondag weer de heilige wet horen. Als ik eerlijk luister, sta ik voor wat Jakobus een spiegel noemt. Wat zie ik er dan telkens mismaakt en vuil uit. De tranen moeten mij er bij in de ogen springen. Alweer gezondigd! Alweer Hem, Die mij zo lief heeft, verdriet gedaan. Nee, dat houdt nooit op. De wet blijft mij achtervolgen en klaagt mij dagelijks aan.

Elke zondag
Zal ik dan maar met mijn tranen te koop lopen? Zodat iedereen het zien kan: ‘Die is nog eens ernstig’? Nee, natuurlijk niet. De farizeeër in de gelijkenis stond vooraan en ieder mocht hem zien en horen. De tollenaar zit op de achterste rij en snikt het uit voor God. Echt berouw heeft niemand maar wel Iemand nodig. Stilletjes in de binnenkamer klop ik aan bij Hem Die zegt: ‘Zalig zijn die treuren.’ Deze Ene heeft veel meer en veel dieper dan wie dan ook getreurd. Hij weende bij Lazarus’ graf; Hij weende over de stad Jeruzalem, die niet bekennen wilde wat tot haar vrede diende. Hij treurde hartverscheurend aan het kruis, toen Hij riep: ‘Mijn God, mijn God, waarom verlaat Gij Mij …?’ Alleen Hij is de grote Trooster, Die ook nog eens voor een andere Trooster, de Heilige Geest, wilde zorgen.
Deze geeft troost, elke zondag, in de prediking van het evangelie en de bediening van de sacramenten. Deze troost mij als ik in Zijn Woord die heerlijke beloften lees, niet voor vrome, maar voor zondige mensen. In de belofte dat het bloed van Jezus Christus van alle zonden reinigt. Dat er vergeving door Zijn voldoening is, niet alleen voor anderen, maar ook voor mij! Die Geest richt mijn gebogen hoofd op en zegt: ‘Straks komt er een nieuwe wereld, waarop geen zonde meer zal zijn. Daar worden alle tranen afgeveegd door de grote zakdoek van Gods vergevende liefde.’ Ook in deze zaligspreking roept Christus tot bekering en geloof in Hem alleen.

Niet groothouden
Hij weent over ons, over onze gemeenten, over onze kerken.
Laten wij ons dan toch niet groothouden, maar met Hem meehuilen en Hem juist daarom zo intens liefhebben. Zijn tranen zijn echte tranen, want zij komen uit zijn liefdevolle Middelaarshart.
Als ik zo op Hem zien mag, dan komt er een lach door mijn tranen heen. Dan ben ik helemaal niet treurig. Zijn treurende gemeente is immers niet treurig, maar verheugd in Hem. Dat is geloof. Een traan met een lach, een snik en een dankpsalm. Ik blijf het met dat oude lied iedere dag weer belijden:

'Niet de tranen die ik pleng,
Niet de offers die ik breng.
Schoon ik ganse nachten ween,
Kunnen redden, Gij alleen!'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen