Zendingsavond

De opmerkzame waarnemer onderkent het spanningsveld tijdens een zendingsavond die best eens echt gebeurd zou kunnen zijn. De betreffende gemeente draagt al jaren bij aan het vertalen van de Bijbel. Daarover gaat het vanavond. De zendingswerker is in Nederland en doet verslag.
Hij vertelt van zijn werk. De man is er al jaren mee bezig. Eerst de taal leren en beschrijven. Daarna in gesprek met de lokale bevolking en de Bijbel vertalen: woord voor woord, zin voor zin. Dagelijks zit deze zendingswerker in de bush achter een bureau met een computer, dagelijks is hij in gesprek met mensen van de betreffende stam en langzaam vordert het werk. Bijbelboek na bijbelboek verschijnt. Werk van lange adem. Niet overdreven spectaculair, maar wel van levensbelang, vinden we.
 De gemeente kijkt naar de powerpointpresentatie. Donkere mannen, bureaus, boeken en af en toe komt zowaar de zendingswerker zelf in beeld. Na zo’n twintig minuten heeft hij wel verteld wat hij wilde vertellen. Hij spreekt zijn dank uit voor de ondersteuning vanuit de gemeente: ook al is het ver weg, ook al gaat het om een kleine stam, maar mensen horen de grote werken van God in hun eigen taal. En daar gaat het toch om, of niet?

Vrouw
Zijn vrouw stond er al die tijd naast. Zij is als vrijwilligster kortgeleden twee weken op reis geweest en heeft een aantal projecten bezocht. Hoewel ze verder niet direct of actief betrokken is bij het werk, wil ze wel iets vertellen van de verschrikkingen van hiv/aids in Afrika. Het is onvoorstelbaar wat dat betekent. Een hele tussengeneratie valt weg. Oma’s zorgen voor hun kleinkinderen, zusjes voor hun broertjes en velen hebben niemand. Ook nu zijn er dia’s. Aangrijpende beelden van lijdende vaders en zieke moeders, van kleine huisjes en smerige ziekenzaaltjes en van indrukwekkende aantallen besmette en zieke mensen.
De vrouw komt, denk ik, uit het onderwijs. Ze weet hoe ze het moet brengen. Na een minuut of tien rondt ze haar presentatie af met een aantal projecten die zijn opgezet om de nood te lenigen. Prachtig dat er mensen zijn die zich daarvoor willen inzetten.

Vragen
Er wordt een lied gezongen en daarna is er gelegenheid tot het stellen van vragen. De meeste vragen gaan naar mevrouw. De gemeente is nog onder de indruk van het lijden in deze wereld. Onvoorstelbaar. De mensen zijn er stil van. Aan het einde van de avond is er een collecte voor aidsprojecten om tenminste iets te doen.
Een ouderling sluit de avond. Hij kijkt terug op het werk in de zending. Het heeft hem geraakt. Dat kun je merken. Het lijden van zoveel zieken en de nood van zoveel weeskinderen wordt aan God opgedragen in het gebed. Het bijbelvertaalwerk komt niet meer zo aan de orde.

Wat zie ik?
Gaat dat echt zo? Ja, dat gaat echt zo. Natuurlijk niet altijd en overal. Maar ik kan zonder moeite vergelijkbare voorbeelden noemen. De daad krijgt meer aandacht dan het woord. De vraag is echter: wat zie ik? Gaat het hier inderdaad om de verhouding woord en daad?
Het heeft er op z’n minst alle schijn van. Mensen lijken meer geïnteresseerd te zijn in daden die aanspreken, dan in woorden die weinig tot de verbeelding spreken. In theorie zeggen mensen in de achterban van de GZB dat het in de zending vooral draait om de evangelieverkondiging, maar in de praktijk spreken projecten waarin mensen daadwerkelijk iets kunnen doen, meer aan. Op basis van de Bijbel zou de zendingsopdracht van Mattheüs 28 ons in beweging moeten zetten, maar in het leven van alledag gaat het om een primaire reactie. Het leven is sterker dan de leer. Lees de christelijke tijdschriften of ga in kerkbladen maar na wat allemaal als zending wordt gezien.

Schooltje schilderen
Mensen gaan naar de Oostbloklanden om daar iets te kunnen doen en betekenen voor die mensen. Jongeren besteden hun vakantie om een kerkje te bouwen of schooltje te schilderen. Het werven van fondsen voor acute en zichtbare nood die met scherpe en kleurrijke foto’s goed in beeld te brengen is, gaat makkelijker dan het bijeenbrengen van voldoende middelen voor het wezenlijke en langdurige werk, waarvan niet zulke spannende plaatjes te maken zijn. Verreweg de meeste (goede doelen)organisaties houden zich uitsluitend bezig met praktische (diaconale) noden. Nauwelijks een derde van alle christelijke organisaties met advertenties in achterbanbladen, is actief in de woordverkondiging. De daad wint het van het woord.

Verklaringen
Als ik daarover nadenk, kan ik allerlei verklaringen voor dit gedrag noemen. Gebrek aan kennis bijvoorbeeld. Mensen kiezen voor de daad boven het woord door gebrek aan kennis en ervaring op het gebied van zending en evangelisatie. Dat kan. Zij weten bijvoorbeeld niet dat malaria nog steeds meer slachtoffers eist dan aids of dat broeders en zusters in het Zuiden soms erg passief blijven bij al die actieve westerlingen die soms ook nog allerlei sociale structuren verstoren. Gebrek aan kennis kan ertoe leiden dat mensen kiezen voor het tastbare dat direct zichtbare oplossingen aanreikt en dat is nu eenmaal niet de woordverkondiging. Maar er zijn ook andere verklaringen denkbaar. Oppervlakkigheid van de achterban, bijvoorbeeld. Mensen nemen onvoldoende kennis van al het materiaal dat door zendingsorganisaties wordt aangeboden en zijn al snel bereid om een gift over te maken op basis van wat beelden van natuurrampen op televisie. Wie gaat er in het begin van het jaar nu eens echt voor zitten om uit de enorme stapel acceptgiro’s en bijbehorende folders een keuze en een begroting voor de giften te maken? Het is haast onmogelijk om van al die organisaties te weten wat ze precies doen en een verantwoorde afweging te maken. Ja, en dan krijgen al die ingrijpende gebeurtenissen met veel onschuldige slachtoffers en veel mediaaandacht al snel meer aandacht dan een zendingswerker die lesgeeft aan zes armoedige buitenlanders op een verveloos schooltje in een onbetekenend dorp.
Bij deze verklaring kan ik dan nog denken aan het emotietijdperk en het goede gevoel dat het geefgedrag moet losmaken en op basis van dat alles kan ik al heel veel begrijpen van de keuze van de daad boven het woord. Het is jammer voor zendingsorganisaties natuurlijk, want zij komen over het algemeen niet zo met opwindende plaatjes, maar er is ook weinig aan te doen. Alle serieuze zendingsorganisaties hebben daarmee te maken en dat is in deze tijd niet anders. Er is veel concurrentie op de ‘charimarkt’, mensen hebben veel keus en kiezen nu eenmaal niet snel voor de weinig tot de verbeelding sprekende woordverkondiging boven de daadwerkelijke en zichtbare hulp die er echt toe doet en die direct kan worden geboden op basis van slechts kleine bedragen.

Impasse
Er zijn zelfs allerlei verklaringen te bedenken die duidelijk maken dat de spanning tussen woord en daad blijft bestaan. Het is een impasse en dus een kwestie van mee leren leven, erop inspelen als organisatie en niet teleurgesteld gaan mopperen.
En toch: is dat zo? Heb ik het probleem wel helder? Kloppen de analyse en de verklaringen? Ik kom nog even terug op de vragen die ik eerder stelde: wat zie ik? Wat betekent het als mensen meer tijd, geld en aandacht geven aan een aidsproject dan aan een vertaalproject? Wat zegt het als jongeren een dure vakantie besteden aan het opschilderen van een klein schooltje in de bush en geen geld over hebben voor de zending? Of dichterbij huis: waarom willen mensen eerder helpen bij de voedselbank en zijn ze minder te porren voor een evangelisatieactie op de braderie? Gaat het hier inderdaad om de verhouding woord en daad? Is dat wel de spanning of zag ik wat anders op die gemeenteavond? Is het wel een impasse? Kunnen we eruit? Dat vermoed ik namelijk. Maar dan moeten we misschien anders kijken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen