Wat bewoog deze mannen?

Met vier (master)studenten van de Protestantse Theologische Universiteit (Kampen) en een tiental belangstellenden kunnen de colleges doorgang vinden. Het blijft kleinschalig in Kampen. Het is een gemêleerd gezelschap, met verschillende kerkelijke achtergronden. Maar dat hebben we dan ook gemeen met de behandelde personen. Achtereenvolgens passeren H. de Cock, G. Groen van Prinsterer, H.F. Kohlbrugge, J.H. Gunning en A.J.Th. Jonker, H. Bavinck, Ph.J.Hoedemaker. Sommigen van de aanwezigen zijn al redelijk bekend met de materie, voor anderen is elke avond weer een ontdekkingstocht.
Door de opzet van de reeks is het voor beiden toch boeiend. Iedere avond begint met een korte biografische inleiding. Hierin wordt de persoon in zijn eigen context geplaatst en wordt al iets van zijn theologie duidelijk. Na de koffie lezen we teksten uit zijn eigen werk. Hierdoor gaan de persoon en zijn meer leven en wordt diepgang gecreëerd.

Speuren
Onder spiritualiteit verstaat dr. Hoek ‘de wederzijdse betrekking tussen God en ons, waarbinnen we door de Heilige Geest gaandeweg steeds meer worden omgevormd tot mensen die het beeld van Christus vertonen, zodat onze verbondenheid met God ook aan de buitenkant zichtbaar wordt in de praktijk van ons leven’. Een hele volzin.
Duidelijk is dat het gaat om een deel van het werk van de Heilige Geest. ‘De wijze waarop wij op het heil betrokken worden en hoe we het heil beleven en eruit leven, dat is het terrein van de spiritualiteit.’ In deze colleges zijn we echter op zoek naar gereformeerde spiritualiteit. Dat hoeft geen exclusieve vorm te zijn, maar wel ‘de schoonste en rijkste vorm van het katholiek-christelijke’ (Van Ruler). De kennismaking met de genoemde personen geeft de gelegenheid om bij hen te speuren naar het eigene van de gereformeerde spiritualiteit.

Hoedemaker
Ter illustratie geef ik iets door van het college over Philippus Jacobus Hoedemaker (1839-1910). Rondom de geboorte van Hoedemaker hangt de sfeer van advent. Zijn moeder spreekt regelmatig over de belofte van voor zijn geboorte: hij zou de kerk tot grote zegen zijn. Ook Hoedemaker zelf heeft oog voor Gods hand in zijn leven. Op 21 september 1862 wordt hem een preekbeurt onthouden in de christelijk gereformeerde gemeente te Amsterdam. Reden hiervoor is dat hij diezelfde zondag ook voor zou gaan in de hervormde Oosterkerk te Amsterdam. Juist deze dienst wordt zo gezegend dat Hoedemaker later zegt: ‘Indien hier niet aan ene Goddelijke tusschenkomst viel te denken, (…) zou ik zeker van dit voorval geen melding hebben gemaakt.’ Hier zien we iets van zijn spiritualiteit: het geloof in een God Die daadwerkelijk betrokken is op het leven van de gelovige.

Volkskerk
‘Heel de kerk en heel het volk.’ Deze uitspraak van Hoedemaker kennen de meeste aanwezigen al. Hoedemaker heeft dan ook veel aandacht besteed aan het kerkelijk leven. Hoewel hij in zijn leven ook hoogleraar is, ligt zijn hart in de gemeente. Hoedemaker wil trouw blijven aan de volkskerk en keert zich tegen Abraham Kuyper. Deze laatste ziet geen heil meer in de kerk die ‘voor verreweg het merendeel bestaat uit Jan Rap en zijn maat, uit straatslijpers en komediegangers’.
Opnieuw mogen we in het hart van Hoedemaker kijken met een leerrede ter herdenking van zijn veertigjarig ambtsjubileum. Bij het lezen van de hierboven geciteerde woorden van Kuyper gebeurt het: ‘Dat brak de strik. Toen heeft God mij den nood opgelegd. (…) en ik antwoordde: ‘God lof! Van nu aan behoor ik bij Jan Rap en zijn maat’.’ Hoedemaker blijft, omdat God in Woord en sacrament blijft.

Actueel
Persoonlijk raakt de vraag die Hoedemaker aan Jonkheer De Savornin Lohman voorlegt me: ‘Gelooft gij dat God Nederland weer een christenland, Neerlands Overheid een christelijke overheid, Neerlands Kerk eene welingerichte Kerk kan maken? (…) wenscht gij dat Hij dit doet; zoudt gij het een zegen achten, indien Hij het deed; zijt gij overtuigd dat wij verloren zijn, indien Hij het niet doet?’ Een indringende vraag van een profetisch man. Vragen als deze, van actuele betekenis, beweegt een aantal aanwezigen tot de vraag om nog een avond. Wellicht dat het er van komt, maar het tekent in elk geval de waardering voor deze colleges.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen