Grote getallen

Tijdens de vele oorlogen die in de oudtestamentische tijd zijn gevoerd, vochten soms extreem veel soldaten. En, om nog iets anders te noemen, wanneer Salomo koning wordt, komen we daar een bijzonder groot aantal offers tegen (duizend stieren, duizend rammen en duizend schapen; 1 Kron. 29:21). Heeft duizend in het Oude Testament wel dezelfde betekenis als nu bij ons? De eerlijkheid gebied me te zeggen dat ik deze vraag heel lastig vind. Er is ook weinig over gepubliceerd.

Raadsels
Wat is precies het probleem? Als we de getallen allemaal letterlijk nemen, komen we op verschillende plaatsten binnen het Oude Testament voor raadsels te staan. In Numeri 1:46 staat dat er 603.550 mannen geteld zijn aan het begin van de uittocht. Het gehele volk zou dan uit ongeveer 2,5 miljoen mensen hebben bestaan. Dit lijkt om meerdere redenen nagenoeg onmogelijk.
Daarnaast zijn er ook problemen die opkomen vanuit de archeologie. Kunnen zoveel mensen daar toen en toen geleefd hebben? Belangrijk bij deze vragen is dat we ons eerst afvragen wat voor soort vraag we hier stellen. Het is niet zo dat we hier vraagtekens gaan plaatsen achter de historische betrouwbaarheid van de Bijbel. Nee, onze vraag heeft betrekking op het Hebreeuwse woord ’lp (eleph, duizend). We willen op een gelovige manier de Bijbel lezen en daarbij het verstand niet uitsluiten, maar gebruiken.

Context
Het Hebreeuwse woord ’lp vertalen we meestal met duizend, maar kan ook vertaald worden met eenheid, stam, familie (Num. 1:16; Richt. 6:15). De context bepaalt dus welke betekenis hier het meest waarschijnlijk is. Maar dit geeft niet één, twee, drie een oplossing voor de teksten die overduidelijk gaan over aantallen. Het volk van Israël staat binnen de Oudheid niet bekend als een volk met ‘wiskundige’ interesse (in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Egyptenaren en de Babyloniërs), maar dat neemt nog niet weg dat ze niet konden tellen. Wij zullen dit op een andere manier moeten benaderen.

Rekenwerk
Iemand als C.J. Humphreys stelt voor om het woord ’lp anders te gaan duiden. Vanuit de betekenis ‘eenheid’ gaat hij op zoek naar een realistischer grootte. Zou het niet zo zijn geweest dat men vroeger gedacht heeft in eenheden en men deze later is gaan lezen als duizenden? Op grond van deze aanname is hij binnen het bijbelboek Numeri op zoek gegaan naar een ‘nieuwe’ grootte van ’lp. Na enig rekenwerk komt hij tot de conclusie dat ’lp ligt tussen de negen à tien personen.
Helaas blijkt deze theorie niet houdbaar te zijn. Wanneer we dit toepassen op Num. 3 en 4 komen we tot een tegenspraak. U. Zerbst heeft deze theorie verder aangepast. Hij stelt voor om ervan uit te gaan dat ’lp zowel eenheid als duizend kan betekenen binnen teksten die over aantallen gaan. Zo kan bijvoorbeeld 5 ’lp 500 bestaan uit 5 eenheden en 500 mannen, maar ook uit 4 eenheden en 1500 mannen. Op grond van deze aanpassing komt Zerbst tot vijftien à achttien personen per eenheid. Deze werkwijze roept wel de vraag op hoe eenduidig deze benadering is.
Een ander probleem ontstaat als wij dit gaan toepassen op teksten waarbij het gaat om materialen of muntstukken. Dan blijkt de grootte duizend weer veel beter te passen. Samenvattend kunnen stellen dat deze poging de moeite waard is om te doordenken, maar geen overtuigende oplossing biedt.

Gematria
De Gematria (getallensymboliek op basis van het Hebreeuwse alfabet) overtuigt mij helemaal niet. De symbolische opvatting van getallen zou in sommige gevallen wel een mogelijkheid zijn. Iemand als D. Fouts pleit voor de betekenis van propaganda bij grote getallen. Zoiets was vrij gebruikelijk in de Oudheid. Het hyperbolische gebruik (overdreven grote getallen) drukt de grootheid van de koning of god uit. Mogelijk zijn de grote getallen in de Bijbel bedoeld om de grootheid van de God van Israël of de grootheid van koningen als David te onderstrepen, zonder dat ze opgevat moeten worden op onze manier. Er zijn daarentegen ook teksten in de Bijbel te vinden waarin Gods grootheid juist zichtbaar wordt in het kleine leger van Israël (denk aan Gideon).

Per geval
Ik moet erkennen dat ik er niet echt ben uitgekomen. Een eenduidige oplossing is er in ieder geval niet. Per geval zullen we moeten kijken wat mogelijk is. Zowel de letterlijke betekenis als de alternatieve benaderingen zijn omgeven met tegenspraak en/of problemen. Ik geef het voor beter.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen