Een ander lam

Ik had het boek tenslotte gekocht bij de IZB, het droeg een titel die regelrecht naar Jezus leek te verwijzen, ook de foto op de omslag, een gebonden lam, leek die kant op te wijzen en zeker nog dit: de tot het christelijk geloof bekeerde Willem Jan Otten schreef er een nawoord in, terwijl hij in dagblad Trouw het boek ook al uitbundig had geprezen.

Koude douche
Ik heb het over de vorig jaar bij Brandaan uitgegeven roman Het lam van Peter de Vries (1910-1993). De schrijver met zijn Nederlandse naam was een volbloed Amerikaan, die het boek daar in 1961 publiceerde. Een vertaling in het Nederlands jaren geleden flopte, maar nu lijkt het boek een bestseller te worden, vooral onder christenen. Doch niet alleen in de christelijke pers, ook in het VPRO-programma De avonden is het boek uitbundig geprezen. Zo’n combinatie van gegevens is op zichzelf al frappant en nodigt uit na te denken over wat hier aan de hand is.
Het is in elk geval geen stichtende roman met een mooie gedachte voor een preek. Wat dat betreft kreeg ik een koude douche. Het lam is in dit boek niet Jezus, maar het dochtertje van de hoofdpersoon, dat op vreselijke wijze aan leukemie sterft.

Tijdsbeeld\
De hoofdpersoon is een Nederlandse immigrant in Amerika uit het midden van de vorige eeuw, die zijn gereformeerde geloof kwijtraakt. In die zin lijkt het boek op wat we in Nederland gezien hebben in het werk van Wolkers, ’t Hart en vele anderen. Toch is dit boek anders. Nog sterker dan in de oude geloofsvoorstellingen raakt de hoofdpersoon teleurgesteld in de moderne westerse wetenschap en dan met name in de medische wetenschap.
Er is geen sprake van een triomfantelijk wegwerpen van het oude geloof en een even triomfantelijk omhelzen van de moderniteit. Integendeel. Losgeslagen van zijn ankers blijft de hoofdpersoon zoeken naar zin en in zeker opzicht ook vechten met God. De troost lijkt uiteindelijk te zijn dat we elkaar als mensen troosten. In een prachtige laatste zin wordt het beeld opgeroepen dat wij allemaal in een oneindig lange stoet staan te wachten om een condoleanceregister te tekenen en wat we dan kunnen doen is elkaar een arm geven. Niet meer, niet minder.

Geen andere genade
Ik herken er helemaal onze tijd in. De oude zekerheden zijn de meeste mensen ontvallen, ook en zeker oude geloofszekerheden.
Het geloof in de technische en medische vooruitgang biedt uiteindelijk evenmin geborgenheid, hoewel het fiasco van de medische vooruitgang in dit boek wel heel dik wordt aangezet: als de kunst van het verlengen van een ziekte. Sommigen vechten nog op een of andere manier met een God Die ons in de steek lijkt te laten, anderen hebben dit ook achter zich gelaten en zeggen met de schrijver mee: er blijft geen andere genade over dan die we geven, niet die we krijgen.

Wonder
Willem Jan Otten schat het boek christelijker in dan ik. Toch snap ik wel dat hij het van een nawoord voorzag en dat de, na een diepe geloofscrisis opnieuw tot geloof gekomen Reinier Sonneveld, het zo enthousiast vertaalde. Het boek laat zien dat het moderne vooruitgangsdenken helemaal geen alternatief is voor het geloof. Zonder geloof is de mensheid er slecht aan toe. Maar tegelijk is alle vanzelfsprekendheid van het christelijk geloof in onze cultuur voorbij. Vandaar dat Otten zich ook zo goed thuis voelt bij Augustinus, die het geloof ten diepste ziet als predestinatie. Kunnen we zo nu missionair op pad in 2009? Ik moet de laatste tijd nog wel eens denken aan een uitspraak die ik ds. L. Vroegindeweij vaak hoorde gebruiken: ‘Laten we nu maar dankbaar zijn voor die verkiezing. Want als die er niet was, kwam er helemaal niemand tot geloof.’
En er komen nog steeds mensen tot geloof. Wat een wonder.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen