Globaal bekeken

Bij uitgeverij Verloren te Hilversum verscheen het boek van K. van Schaik Overlangbroek op de kaart gezet. Dorp, landschap en bewoners, waaronder een familie De Cruijff. Het boek bevat meer dan 300 pagina’s genealogie van de familie De Cruijff of De Kruijff. Kindermishandeling kwam ook vroeger voor. Een fragment uit 1782. Iemand getuigde voor de rechtbank, in één lange, koeterwaalse volzin:

Dat sij agter in den Hoff in een huisje hadde zitten een kind (Adriana Françoise van Rossum) van haer, dat een beest, kreng, varken en diergelijke meer was, dat zij niet verstonde dat hij dat kindt eeten of drinken zoude geven, dat het gemelde kind maar eens daags des middags uijt haer huijsje mogte komen en zodra gegeten heeft weder door haar moeder wordt opgesloten, dat het gemelte kind omtrent acht dagen geleden een droog stukje masteluijne [tarwe-rogge, red.] broodt uijt de kast van de bodens met sich na haer camertje heeft genomen, dat haer moeder zulks bemerkende na haar is toegegaan ende tegen haer zeijde dat zij aan haer bek konde zien dat zij iets gegeten hadde, dat gemelte haar moeder haar voorts met een groote veherentie heeft aengevlogen, op de vloer geworpen gesleept en met voeten op het lichaem getrapt dat het bloed haer den neus en mondt is uijtgelopen en daerna de muil van haer voet genomen ende daermede in presentie van de meijdt en naijster een lange tijdt jammerlijk op haer bloote lichaem geslagen heeft, waer op het kind tot driemaal moord geroepen en ellendig gekermt heeft, dat de meijt en naijster haer nog hebben verlost uijt de handen van haer moeder, dat het meergemelde kindt des avonds ten acht uren een kleijn stukje droog masteluijne broodt wordt gebracht en daarna zonder verder voedsel of drank moet naer bedde gaen, dat zij haer heeft bedreijgt en toegezegd met een ketting te zullen sluijten, dat de deur van het kamertje met een groot slot wordt toegemaeckt.

Dr. Hans Werkman bezocht het Kleinseminarie in het Belgische Rousselaere, waar Guido Gezelle in de negentiende eeuw een van de slaapkamertjes gebruikte. Hij schreef in het Nederlands Dagblad, onder de kop Zanggebroeders:

Gezelle gaf onder meer het vak Natuurlijke Historie. Hij maakte er werk van. Hij wilde zijn vak verlevendigen voor het plezier van zijn leerlingen, want hij dacht terug aan zijn eigen tijd hier, als leerling van vijftien, zestien jaar, toen hij zich opgesloten voelde en naar vrijheid snakte. Terug in Rousselaere als leraar vroeg hij per brief aan zijn vader – tuinman in Brugge – adviezen over de aanleg van een ‘leertuin’ bij het seminarie. In mei 1855 meldde de 25-jarige leraar Gezelle aan zijn ouders dat de hof in bloei schoot en dat hij er vogels in uitzette, pauwen, parelhoenders, een ooievaar, zwanen. Ook moest er een museum komen van opgezette vogels. Zijn broer Romaan verstond de kunst van het opvullen. Er werd een apart lokaal voor ingericht. Gezelle schreef er een lang, vrolijk en ironisch gedicht bij, waarin hij méér vogels uitnodigde om naar deze vogelhemel te komen:

Komt ten vogelparadijzen, Waar gij eeuwig leven zult,
heel onsterflijk – opgevuld.

Het gedicht heet ‘Boodschap van de vogels’ en Gezelle stopte het vol West-Vlaamse woorden, nota bene in het seminarie waar alleen Frans gesproken mocht worden. Het gedicht is lang, 306 regels, meer dan zes bladzijden in zijn Volledig Dichtwerk, maar het is zo luchtig als de lucht, het rijmt als een trein, het vloeit als een beek.

Zanggebroeders van het woud
met uw talen duizendvoud
Gij, die kwinkt en gij, die kwedelt,
 gij, die schuifelt en die vedelt,
gij, die knotert en die kneutert,
gij, die wispelt en die fluit,
gij, die tjiept en tiereluit,
gij, die tatert en die kwettert,
gij, die klapt en lacht en schettert
vezelt, orgelt, zingt en speelt,
lispelt, ritselt, tjelpt en kweelt,
gij, die kwinkelt lijk de vinken,
en alom gaat slaan en klinken,
met uw bekken licht en los,
dat het kettert in den Bosch.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen