Jongen heeft vader nodig

Het aantal eenoudergezinnen in Nederland en onder christenen neemt zorgwekkende vormen aan. Op een reformatorische school vertelt een jongen van veertien jaar dat de helft van de twaalf medespelers in zijn voetbalteam gescheiden ouders heeft. Wie kijkt nog van zo’n signaal op? Aan veel dingen lijken we gemakkelijk te wennen, waarbij we de gevolgen van de gebrokenheid fors onderschatten.
De seculiere kinderboekenschrijver Guus Kuijer zei het al tien jaar geleden in zijn boek Voor altijd samen, amen zo: ‘Mijn moeder zegt dat je vroeger ook een Gewone Pa had. Die kwam thuis, keek televisie en dronk bier. Zulke vaders bestaan geloof ik niet meer. Je hebt bijvoorbeeld een vader die je vader niet is.
Of een vader die wel je vader is maar ergens anders woont. Of een vader die wel bestaat, maar je weet niet waar. Of een vader uit een buisje die je wel kent, maar waar je geen pappa tegen zegt, omdat je pappa zegt tegen de man van je moeder. Of een vader uit een buisje die niet de man van je moeder is, maar waar je wel pappa tegen zegt. Of een vader waarvan je weet waar hij is, maar waar je niet naartoe mag.
Of je hebt twee vaders, die van mannen houden. Of twee vaders die allebei vrouw zijn, maar lesbisch. Nou ja, zoek het maar uit.’

Kapot gegaan in de cultuur
Zoek het maar uit – dat is wat we elkaar uiteindelijk blijkbaar aanreiken. Komt de ontsporing in de West-Europese samenleving ergens scherper in beeld dan in de teloorgang van het huwelijk? Wie in het publieke leven voor dit instituut opkomt en daarbij alternatieve relaties onder kritiek stelt, krijgt een plaats in de marge van de maatschappij gewezen. Achter je eigen voordeur met je eigen overtuiging!
De theologen Kenneth en Jeffrey Gangel – vader en zoon – gebruikten onlangs in hun boek Zoals de Vader een nog scherpere uitdrukking dan ‘ontsporing’, namelijk ‘kapot gaan’: ‘We beseffen dat het plaatje van het traditionele gezin aan het vervagen is of zelfs kapot gegaan is in de cultuur van onze eenentwintigste eeuw.’ Dat is niet overdreven, want veertig procent van de kinderen in Amerika groeit op zonder een vader in huis en meer dan 250.000 kinderen in de Verenigde Staten worden door hun grootouders opgevoed.

Assistent-opvoeder
De filosoof Joachim Duyndam heeft een jaar of vijf geleden in zijn boek Twaalf vaders de vinger gelegd bij het kwijnende vaderschap in onze samenleving. In zijn analyse liet hij zien dat ook zaken waarvoor het vaderschap symbool staat, in een crisis verkeren: God als almachtige Vader is in de theologie ‘vakkundig’ doodverklaard, ‘vadertje Staat weet zich in de samenleving geen houding aan te meten, terwijl de huisvader is teruggebracht tot een assistent-opvoeder’. Hij zet hiertegenover dat de vaderfiguur voor kinderen, voor een cultuur en voor de politiek van grote waarde is. Een vader kan zijn zoon in zijn mannelijkheid bevestigen, hem leren hoe belangrijk moed, openheid en integriteit zijn. Voor moeders is er die crisis in onze cultuur niet, al kennen zij de voortdurende spanning tussen taken in het gezin en buitenshuis, tussen zorg en werk. Die afweging gaat vrouwen in de gereformeerde gezindte niet voorbij, zodat we jongere moeders in de gemeente handvatten voor het maken van een verantwoorde keuze kunnen aanreiken en ze zich niet laten meevoeren door wat ‘iedereen doet’ of wat in financiële zin het meest aantrekkelijk is.
De geloofwaardigheid van het moederschap is echter niet in het geding, omdat zij veel vanzelfsprekender dan de vader met haar kind verbonden is. Bij acht van de tien echtscheidingen worden de kinderen aan de moeder toegewezen, in een van de tien situaties aan de vader, terwijl er eveneens in tien procent sprake is van co-ouderschap.

Papadag
Vaders die hun kinderen geen erkenning geven, de spreekkamers van psychologen lopen er door over. Hoe onze reactie ten opzichte van dit gegeven is, hangt helemaal af van onze levensbeschouwing.
Vanuit de vakbond FNV Jong werd kort voor Kerst het manifest Papa Plus aan de Tweede Kamer aangeboden, waarin verwoord is dat ‘een echte man een papadag en een carrière nodig heeft’. Omdat het debat over werk en zorgtaken te veel door vrouwen beheerst werd, wil dit manifest helpen de ‘laatste ketens van het kostwinnersmodel’ te verbreken. Aangezien 65 procent van de vaders minder wil werken, claimt het manifest het recht op ‘één papadag’, waarbij niet de zaterdag en de zondag bedoeld worden.
Een christen zal van dit manifest evenmin zijn heil verwachten als van welk overheidsbeleid dan ook. Met minder dan de gezindheid die het Woord van God ons leert, kan het niet toe als we nadenken over de roeping van het vaderschap, waarvoor nooit vaste dagdelen of uren te reserveren zijn. Maar waarvoor de week tegelijk nooit helemaal vol met ambtelijk en bestuurlijk werk mag zijn, zodat het vaderschap verdampt in onze al dan niet godsdienstig en kerkelijk aangeklede carrière.

Boaz en Jozef
Het is veelzeggend dat de Bijbel ons meer mislukking dan goede voorbeelden toont in het gedrag van aardse vaders. Izak, die zoon Ezau het meeste lief had, Saul, die op Jonathan boos was vanwege diens vriendschap met David, en de anti-autoritaire Eli zijn evenmin na te volgen als de vele koningen die kun kinderen voorgingen in wat kwaad in de ogen van de Heere was. Gelukkig lezen we ook over Boaz en Ruth, over Jozef en Maria.
Tegen de achtergrond van de oudtestamentische ontsporingen leren we tegelijk veel over de door God bedoelde relatie van vader tot zoon, zoals in Deuteronomium, het bijbelboek waarin de wetten uit Exodus en Leviticus nader uitgewerkt worden. De vader (Deut. 6) mag zijn zoon over de inzettingen en getuigenissen van Israëls God vertellen. En Salomo verhaalt (Spr. 4:4) dat David hem leerde in zijn hart zijn woorden vast te houden, een opdracht die verbonden was aan het léven.

Beeld en heerlijkheid van God
Hoe zullen we als vader onze positie op goede wijze kunnen innemen als we letten op Paulus’ onderwijs in 1 Korinthe 11? In vers 7 schrijft hij dat de man het beeld en de heerlijkheid van God is. Ons vaderschap mogen en moeten we invulling geven op grond van wat God over Zijn hart en handen laat zien. Dat mogen we overigens níet omdraaien! W.H. Velema en J. van Genderen schrijven in de Beknopte gereformeerde dogmatiek: ‘Het geloof in God de Vader is niet afhankelijk van onze denkbeelden en voorstellingen met betrekking tot het vaderschap.’
Het beeld en de heerlijkheid van God vertonen – een zware last, een hoge taak, ook een genadige verkiezing. Waar de levende God in onze cultuur uit het vizier raakt, ontspoort het vaderschap. De gevolgen zijn in het volgende geslacht aanwijsbaar. Kinderen zijn niet minder dan slachtoffer van ik-gerichte vaders

Godsbeeld
Hoe het wel kan? Daarover is het Woord van God concreet. ‘Weest dan barmhartig, gelijk ook uw Vader barmhartig is.’ In alles blij en nooit bezorgd. Eerlijk tegenover God en daarom ook eerlijk tegenover je kinderen. Voorlevend wat onvoorwaardelijke vergeving is. Gedane beloften nakomend. In die weg ontdekken we steeds meer de nauwe band tussen ons godsbeeld en ons vaderschap. ‘Hij doet ons niet naar onze zonden en vergeldt ons niet naar onze ongerechtigheden’, belijdt Psalm 103. Want ‘zoals een vader zich ontfermt over zijn kinderen, zo ontfermt de HEERE zich over wie Hem vrezen.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen