BOEKBESPREKING

M.J. Paul, G. van den Brink en J.C. Bette (red.):
Bijbelcommentaar 1 Kronieken, 2 Kronieken. Studiebijbel Oude Testament, deel 5.
Centrum voor Bijbelonderzoek, Veenendaal; 24 + 732 blz.; € 65,00.
Enige weken geleden ontvingen wij als predikanten een open brief van collega Ron van der Spoel, predikant te Amersfoort-Vathorst en gastdocent homiletiek aan de Evangelische Theologische Faculteit te Leuven. Hij schreef dat de commentaren die in zijn kast stonden, geschreven waren voor vakgenoten, maar niet zozeer met het oog op de verkondiging of op bijbelstudie. En daarom was hij zo dankbaar voor de Studiebijbel, sinds een aantal jaren het standaardwerk voor zijn doelgerichte exegese ter voorbereiding op de preek. Intussen is in deze serie een nieuw deel verschenen, over 1 en 2 Kronieken. Een vorstelijke uitgave. Met een schitterende algemene inleiding (waarin overigens ten onrechte staat dat de ‘Hebreeuwse tekst van 2 Samuel, 1 en 2 Koningen’ volledig is afgedrukt. Dat moet natuurlijk 1 en 2 Kronieken zijn.) Prachtig hoe steeds op de linkerpagina de Hebreeuwse tekst met vocalisatie wordt weergegeven, zelfs met Strongcodering (waar elk relevant Hebreeuws woord een eigen nummer heeft), transliteratie (omzetting van Hebreeuwse letters in voor Nederlanders eenvoudiger te lezen schrift) en een interlineaire vertaling (een woord voor woordvertaling). Met daarnaast nog een kolom met vijf bekende Nederlandse vertalingen van iedere tekst. En dat alles heel overzichtelijk. Wat de keuze van de vertalingen betreft, persoonlijk had ik liever de tekst van de Naardense Bijbel erbij gezien dan bijvoorbeeld die van de Groot Nieuws Bijbel. De keuze om de linkerpagina’s op deze manier te vullen is een heel bewuste, die veel lezers zullen toejuichen. Het betekent aan de andere kant wel dat bijna de helft wordt ingenomen door de Hebreeuwse tekst en het verstaan daarvan. Voor mensen die moeite met het Hebreeuws hebben een mooi hulpmiddel. Voor anderen echter tamelijk overbodig. Iedere predikant heeft een Hebreeuwse Bijbel. En een interlineaire vertaling is, zo nodig, ook wel te verkrijgen. Bovendien vraag ik me af of mensen die het Hebreeuws niet machtig zijn, écht geholpen zijn met een woord voor woordweergave.
Dit neemt overigens niet weg dat we nu in één band wel heel veel bij elkaar hebben. En dat voor een relatief zeer lage prijs.
Achter in het boek vinden we ook nog eens zeer leerzame excursen, bijvoorbeeld over de tekstoverlevering van het Oude Testament, over de functie van geslachtsregisters, de eerste en de tweede tempel. En een zeer boeiende uiteenzetting over de Babyloniërs en de geschiedenis rond de wegvoering naar Babel. Overigens had dit laatste onderwerp nog iets concreter beschreven mogen worden, zoals dat bijvoorbeeld is gedaan in De oude wereld van M. Rostovtzeff.
Het belangrijkste in de Studiebijbel is uiteraard de tekstuitleg op de rechterpagina’s. Deze is tamelijk beknopt, Schriftuurlijk, met nogal wat extra informatie in de noten. Al met al behoorlijk evenwichtig.
Persoonlijk had ik graag meer aandacht gezien voor allerlei literaire vragen. Ik denk bijvoorbeeld aan 1 Kronieken 13. Prachtig hoe de auteurs uitleggen waarom de passage over Uzza, die op ons in eerste instantie wat wreed overkomt, dat uiteindelijk niet is: ‘Tevens blijkt in dit hoofdstuk dat goede bedoelingen (ook van gelovigen) niet genoeg zijn, maar dat de Here slechts gediend wil worden op zijn eigen, geopenbaarde voorwaarden.’ Waarom hier ook niet verwezen naar het feit dat de ark in dit gedeelte tot tweemaal toe met God Zelf wordt geïdentificeerd (vs. 8 en 10). Het gestelde in noot 19 op pagina 157 is mijns inziens te zwak.
Bovendien begrijp ik niet waarom het probleem van het ‘ontsteken’ van David in vers 11 zo snel wordt weergegeven met ‘de koning raakt ontsteld’. In vers 10 en 11 wordt immers hetzelfde woord gebruikt. Wordt David heet van het ontbranden van Gods toorn, of wordt hij misschien ook verontwaardigd? Willen we over dit gedeelte preken, dan zal de betekenis van dit woord wel helder moeten zijn. Soms is de uitleg echt te summier. Ik denk aan de ziekte van koning Asa in 2 Kronieken 16. Was het echt een ziekte aan zijn voeten? En wat is de betekenis van de verschillende werkwoordsvormen voor het zoeken van de Heere en het consulteren van die artsen? Op pagina 307 wordt opgemerkt dat in vergelijking met 1 Koningen 3 de tekst van Kronieken een stuk korter blijkt te zijn. Dat zou zijn om sneller door te stoten naar het punt waar het om gaat. Wordt hier niet te snel geharmoniseerd? Zou het ook niet mogelijk zijn dat bepaalde gedeelten bewust zijn weggelaten, omdat ze niet zo goed passen bij Salomo als type van Christus?
Het is te waarderen dat de auteurs ook oog hebben voor de actualiteit. Ik denk aan de uitleg over het gebed van Jabes op pagina 55. De hele hype rond dit gebed wordt terecht ontzenuwd met de opmerking dat, als we menen dat het bidden ervan ook in onze tijd rechtstreeks uitwerking heeft, we het bijna als een soort toverspreuk hanteren, waarbij het gevaar van een soort magie duidelijk op de loer ligt.
Meerdere keren wordt trefzeker de boodschap van een gedeelte uiteengezet en/of verwezen naar het Nieuwe Testament. Echter niet altijd helemaal consequent. Jechizkia (Hizkia) wordt op pagina 599 prachtig weergegeven als messiaanse figuur. Bij de behandeling van David en Salomo had dit ook wat meer naar voren kunnen komen. Bij de koningin van S(ch)eba ontbreekt zelfs iedere verwijzing naar het Nieuwe Testament en wordt helaas ook niet verwezen naar de allegorische uitleg over deze vorstin, zoals die voorkomt bij kerkvaders als Ambrosius. Persoonlijk had ik graag wat meer teruggezien van de schat aan exegese die de ‘groten’ uit de kerkgeschiedenis hebben nagelaten. Maar dat was (helaas) niet de opzet van deze serie.

Deze opmerkingen doen niets af aan het waardevolle van dit deeltje. Het biedt veel, is vlot en boeiend geschreven en zorgvuldig gecorrigeerd. Laten we onze winst doen met het vele dat hier geboden wordt. Maar laten we andere commentaren nog niet direct wegdoen.

H. Liefting, Delft

Zalmen Gradowski:
In het hart van de hel. Sondernkommando in de gaskamers en crematoria van Auschwitz.
Uitg. Verbum, Laren; 262 blz.; € 19,50.

Leny Boeken-Velleman:
Breekbaar maar niet gebroken. Het verhaal van een Auschwitz-overlevende.
Uitg. Verbum, Laren; 164 blz.; € 12,50.
Uitgeverij Verbum in Laren brengt regelmatig boeken uit in de Verbum Holocaust Bibliotheek, waarin de herinnering aan Hitlers vernietigingskampen worden levend gehouden. In het eerste boek beschrijft een Joodse gevangene van Auschwitz zijn ervaringen in het Sonderkommando, dat bestond uit Joodse gevangenen die hun medegevangenen naar de gaskamers moesten begeleiden en na de vergassing de lijken moesten scheren, inwendig onderzoeken op verborgen juwelen, gouden tanden verwijderen en ten slotte cremeren. Weigerden ze, dan wachtte ook hen de dood. De schrijver heeft zijn onthutsende manuscript achter een van de crematoria begraven. Hij overleefde het kamp niet. Na de oorlog is het document gevonden.
In het tweede boek beschrijft een overlevende van Auschwitz haar ervaringen. Ze was eerst met haar familie ondergedoken geweest, maar na verraad werd ze via Westerbork gedeporteerd naar Auschwitz en vervolgens naar Kratzau waar ze in 1945 werd bevrijd door het Russische leger. Terug in Nederland bleek ze de enige overlevende van haar familie. Ondanks haar hoge leeftijd gaat ze nog jaarlijks met het Nederlands Auschwitz Comité naar Auschwitz-Birkenau en Sobibor. Ze houdt ook lezingen op scholen. Aangrijpende boeken.

J. van der Graaf, Huizen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen