Kiezen voor het kind

Sterker dan in andere sectoren is de publieke en politieke belangstelling voor de jeugdzorg. Jaarlijks sterven meer dan vijftienhonderd mensen ten gevolge van medisch falen of medische fouten. Veel te veel. Toch is er is, net als bij de aantallen verkeersslachtoffers, nauwelijks commotie. Maar als één kind sterft door verwaarlozing of mishandeling staat de minister de volgende dag in de kamer en is de opschudding enorm.
Kinderen zijn kwetsbaar en de samenleving verdraagt het niet wanneer ze niet veilig zijn in het eigen gezin. Zo hoort het ook, al zijn kanttekeningen te plaatsen bij de verontwaardiging. De belangrijkste is dat jeugdzorg en in het verlengde de overheid zelfs met de beste beschermingsmaatregelen niet kunnen garanderen dat ouders hun kinderen nooit iets zullen aandoen. Omzien naar elkaar gaat altijd aan bescherming door overheid en jeugdzorg vooraf. Juist met dat omzien is het in onze individualistische samenleving niet goed gesteld.

Christelijke jeugdzorg
De meeste jeugdzorginstellingen hebben christelijke wortels. De nood van (wees)kinderen heeft in de negentiende en twintigste eeuw geleid tot de stichting van kinderhuizen. Predikanten waren vaak de initiatiefnemers.
In de tweede helft van de vorige eeuw heeft de overheid de bekostiging van jeugdzorg op zich genomen. De honderden kleine instellingen zijn onderling gefuseerd. Het landschap telt nu per provincie één Bureau Jeugdzorg en één of enkele zorgaanbieders. Het Bureau Jeugdzorg voert de jeugdbeschermingsmaatregelen (voogdij, gezinsvoogdij en jeugdreclassering) uit, fungeert als indicatieorgaan en herbergt het advies- en meldpunt kindermishandeling (AMK) en de Kindertelefoon. De zorgaanbieders verlenen hulp op indicatie: daghulp, ambulante hulp en 24-uurszorg.
Daarnaast is er een handvol landelijk werkende instellingen met specialistische hulp of met een levensbeschouwelijke grondslag. Tot de laatste behoren het Joods Maatschappelijk Werk (JMW) en Stichting Gereformeerde Jeugdzorg (SGJ). Het ministerie vindt het voortbestaan van deze instellingen belangrijk genoeg om ze een aparte positie in het jeugdzorgstelsel te geven.
Provinciale aanbieders van christelijke signatuur zijn het Leger des Heils en Timon. Anders dan SGJ en JMW richten deze organisaties zich niet op een eigen doelgroep maar op de hele samenleving.
Wat betreft de SGJ is de toegevoegde waarde dat christelijke jeugdzorg de bron van alle zorg – de liefde van Christus – expliciteert. Keer op keer blijkt die herkenbaarheid voor cliënten van de SGJ, die tweehonderdvijftig medewerkers heeft en zorg aan ruim achthonderd cliënten biedt, van groot belang. Daar waar ze vervangende opvoeding biedt (pleegzorg en residentiele zorg), zijn de opvoeders belijdende en meelevende christenen. Zo goed en kwaad als dat gaat blijft de jeugdige wonen in een christelijk (pleeg)gezin of in een leefgroep met christelijke groepsleiders. Naar de regel des geloofs, zoals vroeger zo treffend werd uitgedrukt.

Dilemma’s
Van SGJ-gezinsvoogden wordt door ouders wel eens stilzwijgend verwacht dat zij – anders dan hun Bureau jeugdzorgcollega’s – niet zullen besluiten tot uithuisplaatsing van hun kinderen. Dat valt dan in de praktijk dikwijls tegen.
Het thema hierachter is het gezag van de ouders en de bevoegdheid van de overheid op dat gezag in te grijpen. Vooral ouders in bevindelijk gereformeerde kerken hebben er principieel moeite mee dat overheid en jeugdzorg zich mengen in gezinszaken. In sommige gevallen schermen kerk en school een gezin af tegen de invloed van jeugdzorg, ook waar een keus voor kinderen en tegen de ouders onontkoombaar is.
Een tweede dilemma. Van jeugdigen die in een SGJ-groep of pleeggezin wonen wordt verwacht dat ze deelnemen aan het christelijke leven, zoals dat vorm krijgt in de dagelijkse gang van zaken, in kerkgang, catechese, bijbelstudie. Het is niet voor elke ouder vanzelfsprekend dat je een jongere van zestien of zeventien jaar wel sterk stimuleert maar niet met alle denkbare middelen prest naar de kerk te gaan. Christelijke Jeugdzorg kan zomaar het verwijt krijgen het niet zo nauw te nemen met de christelijke opvoeding. Dat speelt nog meer een rol wanneer een jongere de kerk (van zijn ouders) wil verlaten.

Morgen
Jeugdzorg is complex, maar jeugdzorg is ook geweldig. Duizenden werkers gaan tot het uiterste om kinderen weer perspectief te geven. Sinds de zondeval is het leven een voortdurend sterven, maar het maakt wel uit in welke fase je dat zegt. Kinderen vragen altijd naar morgen. Niets is erger voor een kind dan een verduisterd perspectief. Daarom is die uiterste krachtinspanning van gezinsvoogden en andere ambulante werkers, van gedragsdeskundigen, van pleegouders en groepsleiders zo weldadig en motiverend.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen