Een wijze mix

God bestuurt alle dingen. Dat belijden we met zondag 10 van de Heidelbergse Catechismus. Zolang het goed gaat hebben we weinig moeite met deze belijdenis. Dan beamen we Gods levensleiding. Maar wanneer er tegenslagen komen wordt het anders. Dan komt de vraag: ‘Waar heb ik het aan verdiend?’
Koning Salomo herkent dit probleem. Als wijze koning geeft hij zijn ogen en oren goed de kost. Hij weet wat er in de stad gebeurt. Hij ziet de dingen zoals ze gaan. Dan blijkt dat de dingen soms anders lopen dan hij en wij zouden verwachten.
'Er is namelijk een rechtvaardige die in zijn gerechtigheid omkomt' (Pred. 7:15). We weten niet wie Salomo op het oog heeft. Maar hij kent dus iemand die de Heere vreest. En in plaats dat deze man voorspoed zou hebben, heeft hij alleen maar tegenwind. Want ondanks noeste arbeid draait zijn winkel verlies. Ondanks zijn de liefde voor zijn vrouw, bestaan er spanningen in zijn huwelijk. Ondanks de goede opvoeding van zijn kinderen, keren ze allemaal God de rug toe. Kortom, hij komt om in zijn gerechtigheid.
Daarentegen is er een goddeloze, aldus Salomo, ‘die in zijn boosheid zijn dagen verlengt’. De man doet aan God noch gebod en ondertussen heeft hij voorspoed. Kwakkelt de rechtvaardige met zijn gezondheid, hij mag een hoge leeftijd bereiken. Tobt de rechtvaardige met problemen in zijn gezin, hem gaat alles voor de wind.

Waaromvragen
Onbegrijpelijk. We zouden zeggen: het is de omgekeerde wereld. Want we kennen allemaal de psalmregel ‘wie God verlaat heeft smart op smart te vrezen’. Maar in de praktijk ligt dat totaal anders. Dan heeft Maarten ’t Hart gelijk waneer hij het tegenovergestelde beweert: wie God verlaat heeft niets te vrezen. Kijk maar naar die goddeloze, over wie Salomo schrijft. Kijk maar naar die rechtvaardige die Salomo noemt. Het is totaal tegengesteld aan wat de Heere heeft beloofd. Misschien herkennen we dit. In gesprekken met ouderen valt me telkens op hoeveel leed sommigen hebben meegemaakt. Sommigen moesten al jong de ouders missen. Anderen hebben maanden tot jaren gekuurd vanwege tbc. Broers zijn weggevallen tijdens de oorlog en andere familieleden tijdens de watersnood. Als er dan ook nog problemen ontstaan bij de kinderen of kleinkinderen, kunnen de waaromvragen overspoelen.

Krom
Salomo noemt deze levensweg krom. Want het is inderdaad waar dat de Heere diegenen zegent die op Hem vertrouwen. Dat is de bijbelse lijn. Dat is de rechte weg. Maar God bestuurt het soms anders, zodat deze weg krom is. Niet ieders pad gaat blijkbaar over rozen. Niet iedereen heeft meewind. Salomo houdt wel vast aan de belijdenis dat God deze dingen bestuurt. Al is de weg krom, God bestuurt ieders gang. Wij kunnen dat niet veranderen. Niemand kan dat. Het is Gods werk. ‘Wie kan recht maken dat Hij krom heeft gemaakt?’ (Pred.7:13)

Genieten
Tot dusver heeft Salomo slechts opgeschreven wat hij waarneemt. Alsof hij niet meer wil zeggen dan dat het leven grillig is. Voor de een is de levensweg rechter dan voor de ander. En bij weer anderen is de levensweg volledig krom.
Toch zegt Salomo meer. Hij geeft zelfs een verklaring waarom de levensweg zo grillig verloopt. In Prediker 7:15 zegt hij: ‘Geniet het goede ten dage van de voorspoed, maar ten dage van de tegenspoed, zie toe’. Dit advies is duidelijk. Als het voor de wind gaat, geniet daarvan. Let op de zonnige dagen van het leven. Beleef die dagen ook als zodanig. Maar, zegt Salomo, als er tegenslag en tegenspoed komt, ‘zie toe’. Oftewel, let dan op.
Genieten van de goede dagen is grosso modo niet zo moeilijk. Maar als de wind draait, let dan op. Kijk dan goed wat de Heere daarmee voorheeft.
Want de Heere geeft de een veel meer tegenslag dan de ander. Daar heeft God een bedoeling mee. Salomo schrijft: ‘Want God maakt de een tegenover de ander, ter oorzake dat de mens zou vinden iets dat na hem zal zijn.’ Vrij vertaald zegt Salomo hier het volgende. God beschikt en mixt in Zijn wijsheid de dagen van voorspoed en tegenspoed door elkaar (‘de een tegenover de ander’). En Hij doet dat op dusdanige wijze, dat wij niet kunnen berekenen wat de toekomst brengen zal. God zorgt er dus voor dat er geen vast patroon te ontdekken is, zodat wij niet gaan rekenen hoe het morgen zal zijn.

Even maanden
Want stel eens voor dat God de dagen van voorspoed en tegenspoed zodanig afwisselden dat wij er een patroon in zouden ontdekken. Stel voor dat de even maanden altijd voorspoed brengen en de oneven maanden tegenspoed. Laten we even aannemen dat God volgens dit patroon regeert. Wanneer zouden we dan op vakantie gaan? Wanneer zou je dan je huwelijksdatum plannen? Wanneer zou ik me dan laten opereren? Natuurlijk tijdens een even maand, want dan hebben we voorspoed. Alle beslissingen en belangrijke handelingen proberen we in dit patroon op een even maand te nemen of te doen. Wanneer God volgens dit vaste patroon zou handelen, doen wij niets anders dan rekenen. We plannen alles in de even maanden. Maar de Heere handelt zo niet. Hij mixt in Zijn wijsheid voor- en tegenspoed door elkaar, zodat we niet kunnen rekenen, maar leren vertrouwen. We kunnen niet voorzien hoe de dag van morgen zal zijn. We weten niet of we heelhuids op het werk aankomen. We weten niet of een ongeluk ons zal raken. We weten dat niet.
Gelukkig weten we dat niet, zodat we iedere morgen weer vragen: ‘Heere, bewaar mij deze dag op de wegen die ik ga.’ De Heere wil niet dat we Hem narekenen, maar dat we óp Hem rekenen. Dat we ons toevertrouwen aan Hem.

Genade
Blijkbaar vindt de Heere het soms beter dat de een meer tegenslag krijgt te verduren dan de ander. Blijkbaar vindt de Heere dit nodig om diegene meer aan Zich te binden. Kijk maar naar Paulus. We weten niet wat de doorn van Paulus is geweest. Een ziekte, een gebrek? In ieder geval had Paulus er hinder van en bad hij voortdurend om verlossing van die doorn. Toch deed de Heere dat niet, opdat Zijn genade in Paulus’ leven zou vermeerderen.
Lees bijvoorbeeld de boeken van de totaal verlamde vrouw Joni Eareckson. In De tranen van God noemt zij het genade wanneer iemand lijden en tegenslag meemaakt. Genade! Dat is een groot woord, zeker als we veel tegenslagen moeten incasseren. Toch zijn het bijbelse woorden. Joni weet uit eigen ervaring wat dat is. Na een duik in ondiep water heeft ze haar nek gebroken. Inmiddels zit ze al meer dan dertig jaar in een rolstoel. En toch schrijven dat dit genade is. Er is genade voor nodig om dat te zeggen en te schrijven.

Toch recht
De weg die God met een mens gaat lijkt soms krom. De rechtvaardige komt in zijn gerechtigheid om en de goddeloze vermeerdert zijn dagen. Dat is onbegrijpelijk. Toch is deze tekst op een bijzondere wijze vervuld. Op Golgotha zien we dé Rechtvaardige hangen, Die in Zijn gerechtigheid omkomt. Dat is helemaal onbegrijpelijk. Terwijl Hij Zijn Vader volkomen liefhad, en dus volgens de belofte van God zegen zou moeten ontvangen, is Hij met de misdadigers gerekend. Hoewel Hij nooit één zonde had gedaan, heeft hij wel ‘smart op smart te vrezen’.
Waarom? Opdat de dagen van goddelozen worden verlengd. Opdat zelfs misdadigers, zoals Barabbas, de vrijheid krijgen, terwijl ze eigenlijk de dood hebben verdiend.
Daarom geef ik tot slot dit advies. Wanneer we onszelf afvragen ‘waar heb ik dit aan verdiend?’, let dan op Hem Die deze woorden met recht kon uitspreken. Dan wordt toch recht wat krom is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen