GLOBAAL BEKEKEN

Herdersporen, de periodiek over predikanten en het beroepingswerk in de rechterflank van de Protestantse Kerk, schenkt aandacht aan ds. H. Talsma, die van 1943-1977 predikant in Den Haag was – vader van vier predikanten nu.

Zijn wijkkerk was de Nieuwe Kerk in het hart van de Haagse Jodenbuurt. Net voor zijn komst waren honderden Joodse gezinnen weggevoerd naar Duitsland. Om nooit meer terug te keren. Achter bleven de lege huizen, met nog jaren na de oorlog de mezoeza aan de deurposten. Een zoon vertelt 'dat heeft mijn vader altijd zeer aangegrepen'. Als kinderen zaten we, zo schrijft ds. A. Talsma ons, in de jaren ’40 recht tegenover de bank van Koningin Wilhelmina in de Bethlehemkerk, waar zij vaak ter kerke ging. 'Niet gaan staan om te kijken, laat staan wijzen', zei mijn moeder dan.

Vader Hendrik was een boom van een kerel in een gitzwart pak en daarom een bekende verschijning in het Haagse stadsbeeld. Door zijn joviale en meelevende omgang met mensen was hij ook gezien bij mensen van buiten de kerk. De verkeersagent op de hoek van de Javastraat en de Parkstraat zette het verkeersbord al op groen als hij de zwarte fietser, die mijn vader was, zag aankomen. De conducteur van lijn 2 riep in de jaren vijftig bij de halte van de wijkkerk: 'Uitstappen voor de Bijbellezing van ds. Talsma!' Omdat Den Haag ook een regeringsstad was, was hij ook bekend met de leden uit het parlement en regering.
Mijn ouders maakten in Den Haag de Hongerwinter mee. Vader zat met buurtgenoten onder de grond tijdens de grote Duitse razzia van november 1944. Deze ervaringen hebben zijn prediking gestempeld voor de rest van zijn leven. Streng afwijzend als hij stond tegenover de leer van de Rooms-Katholieke Kerk, vond hij het zelf toch geestig dat hij zijn levensavond doorbracht in een voormalig klooster – gerenoveerd tot bejaardencentrum – en woonde op de kamer van de prior van eertijds. Hij overleed in 1996.

Van 1902 tot 1908 was ds. H.J. de Groot (1872-1941), schrijver van Schaap en bok in één hok, dominee in Leerdam. M. den Admirant wijdt artikelen aan hem in Ecclesia, orgaan van de Stichting Vrienden van Kohlbrugge. Over de Koolbavianen’ in Leerdam:

Achteraf gezien was het volgens De Groot een vergissing dat hij daar terecht gekomen was. De gemeente en hij pasten niet bij elkaar. De evangelische gezangen vormden een struikelblok. Hoe was hij in Leerdam gekomen?
Een paar weken na mijn intrede ontvouwde het mij een kromgearbeide polderwerker: 'Je bent van de koolbavianen, hè?' Ik hield mij van den domme en zei: 'Hoe meen je?' 'Wel,' zei hij, 'van de olde zuvere leere, die geen gezangen zingen' Zoo, nu wist ik het, maar áls het ooit mijn kenmerk was geweest, dan was ik er nu afvallig van geworden.’ Al vanaf de kerkelijke invoering in het begin van de negentiende eeuw had de gemeente evangelische gezangen gezongen. Maar in het stadje waren personen van elders komen wonen, die een andere kijk op de kwestie hadden. Hun mening vond steeds meer ingang, met gevolg dat de tegenstanders van het zingen van gezangen terrein wonnen. Die zwenking was juist bezig zich te voltrekken in de tijd dat ds. De Groot in Leerdam kwam. Zelf had hij de gewoonte althans één gezangvers te laten zingen, niet als middenzang, zoals toen bij confessionele predikanten gebruikelijk was, maar aan het begin of aan het slot van de dienst.
Van deze gewoonte week hij in Leerdam niet af. Zo dreef de gezangenkwestie een wig tussen hem en een belangrijk deel van de gemeente. Bij de 'erkende vromen' stond De Groot al gauw in het zwarte boekje. Hij werd beschouwd als 'der liberalen vriend', aldus de titel van een schets in Schaap en bok in één hok.
Reeds op de avond van de intrede onttrok zich de halve kerkenraad en gingen alleen de meer liberale leden mee naar de pastorie, en de heel liberale voorzanger, die ook nog openbaar onderwijzer was. 'Dit was het escorte van den koolbaviaan.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen