De bijbelse regel verbroken

De vraag ‘Waar heb ik het aan verdiend?’ is goed voorstelbaar. De levensweg van hen die de Heere oprecht willen volgen, gaat soms over doornen. Eenzaamheid, werkloosheid of problemen in het huwelijk kunnen het leven moeilijk maken. Deze vraag wordt nog moeilijker als we letten op de bijbelse regel dat de Heere zegent wie Hem liefhebben. En omgekeerd geldt: wie Hem verlaat heeft smart op smart te vrezen. In de praktijk klopt dit vaak niet. Vandaar de vraag of deze bijbelse regel vandaag nog van toepassing is.

Uitzondering
In de vorige artikelen noemde ik Job en Asaf. Beide mensen waren rechtvaardig. Ze hadden de Heere lief en probeerden te leven overeenkomstig Gods geboden. Maar in plaats van voorspoed hadden zij tegenslag op tegenslag te verwerken. Dat klopt niet met wat God heeft beloofd. Asaf vraagt zich daarom af of hij tevergeefs op God heeft gehoopt. En Job denkt dat God zo groot is dat Hij geen verschil meer ziet tussen goddeloze en godvrezende mensen.
Het leven van Asaf en Job vormt een uitzondering op de bijbelse regel. En juist omdat zij een uitzondering vormen, worstelen beide mannen met hun moeilijke situatie. Ze kunnen niet begrijpen waarom God met hen zo’n zware weg gaat, terwijl goddelozen voorspoed hebben.
Koning Salomo signaleert hetzelfde. Hij noemt dit zelfs een kromme weg. God laat het blijkbaar toe dat de rechtvaardige in zijn gerechtigheid omkomt, terwijl de goddeloze hun dagen in goedheid verlengen. Dat is onbegrijpelijk. Het gaat tegen de bijbelse regel in.

Bijbelse lijn
Wanneer we de betekenis van deze regel nagaan, blijkt dat ze in de loop van de bijbelse geschiedenis een andere betekenis krijgt. Wanneer Mozes afscheid neemt van het volk geeft hij duidelijk aan wat de bijbelse regel inhoudt. God zegent wie Hem liefheeft, maar wie Hem verlaat heeft smart op smart te vrezen In Deuteronomium 6 en 28 lezen we wat dit betekent. Smart betekent dat de Heere geen regen meer zal geven en dat de aarde zal verschroeien. Vijanden zullen de stad innemen en de ingezamelde oogst zal door anderen worden meegenomen. De oogst zal voortdurend mislukken. Ziekten en tegenslag zullen het volk treffen. Voorspoed bestaat uit het tegengestelde. Dan zal de Heere gezondheid, welvaart en rijkdom geven. De wijnpersbak zal gevuld en de schuren zullen vol zijn. Mens en dier zullen delen in de welvaart en vrede. Dat is de bijbelse lijn.

Ander accent
Wanneer we naar deze invulling kijken, zien we dat ze sterk gericht op het hier en nu is. De zegen wordt met aardse termen ingevuld, zoals volle schuren, de kinderzegen en gezondheid. Datzelfde geldt voor tegenslag en verdriet. Ziekten en misoogsten zijn daar onderdeel van.
In het Nieuwe Testament lijkt deze lijn totaal veranderd. Beter gezegd: daar krijgt de bijbelse lijn een ander accent. Denk bijvoorbeeld aan de gelijkenis van de rijke man en de arme Lazarus. De rijke man leefde zonder God, dus goddeloos. Toch ontvangt hij veel voorspoed en rijkdom. Lazarus daarentegen dient de Heere, maar ligt melaats en in lompen gehuld voor de stadspoort. Een groter contrast is nauwelijks denkbaar.
Het leven van beide mensen klopt niet met de bijbelse lijn. Want eigenlijk had de goddeloze voor de poort moeten liggen en had de godvrezende Lazarus rijk moeten zijn. Maar dat is niet zo. Pas na hun sterven worden de rollen omgekeerd. Dan slaat de rijke man zijn ogen op in de pijn en wordt de arme Lazarus door de engelen gedragen in de schoot van Abraham. Dan is de arme Lazarus rijk en gezegend, en verkeert de rijke man in smartelijke omstandigheden. Pas dan is de bijbelse lijn ten volle vervuld.
Elders zegt de Heere hetzelfde. Al bezit iemand de hele wereld, maar hij lijdt schade aan de ziel, dan is hij straatarm en diep ongelukkig. Met deze gelijkenis en met deze woorden geeft de Heere de bijbelse lijn een andere invulling. Niet het aardse perspectief stelt Hij centraal, maar het hemelse. Niet de gezondheid van het lichaam is het hoogste goed, maar de geborgenheid van de ziel.
Er is dus een verandering opgetreden. Mozes vertaalde Gods zegen naar het hier en nu, naar gezondheid, rijkdom, volle schuren, hoge leeftijd en dergelijke. Maar de Heere Jezus noemt de vrede met God de grootste zegen, terwijl dit tegelijk gepaard kan gaan met ziekte, verdriet en tegenslag.
De vraag is daarom hoe het komt dat de bijbelse lijn in het Nieuwe Testament een ander accent heeft gekregen. Sterker nog, in het Nieuwe Testament lijkt er geen verband meer te bestaan tussen het dienen van de Heere en het hebben van voorspoed. Hoe komt dat?

Voorwaarde
Laten we opnieuw kijken naar de verbondsluiting op de Sinaï. Toen beloofde de Heere Zijn zegen, namelijk als het volk Zijn geboden zou onderhouden. Hij beloofde het volk voorspoed, volle schuren en vrijheid als het Hem zou gehoorzamen. God stelde een voorwaarde. Het volk moest Zijn geboden naleven.
Dat blijkt ook in de praktijk. Telkens wanneer het volk van Israël de afgoden gaat dienen, komen de vijanden het land binnen. De oogsten worden vernield en velen sterven aan ziekten. Dit gaat door, tot het volk zich bekeert. Dan stuurt de Heere een richter en het volk wordt weer vrij en mag weer leven in voorspoed.
We weten uit de geschiedenis dat Israël, ondanks al deze waarschuwingen, steeds verder in de afgoderij terechtkomt. Het gaat steeds verder bergafwaarts. Ten slotte is de maat vol. Het oordeel wordt voltrokken. Het volk gaat in ballingschap naar Babel. Daarmee lijkt er een einde te komen aan het volk van God. Dan blijkt allerduidelijkst: wie God verlaat heeft smart op smart te vrezen.

Nieuw verbond
Maar dan gebeurt het wonder. De Heere belooft een nieuw verbond op te richten. Lees Ezechiël 16 en Jeremia 31. God belooft dat Hij het volk niet volledig te gronde zal richten, hoewel het dat had verdiend. Dat is onbegrijpelijk, want daarmee laat God Zelf de bijbelse lijn los. Ik zeg er gelijk bij: gelukkig heeft God de bijbelse lijn losgelaten! Want als de Heere aan die lijn had vastgehouden, was het volk voor altijd verloren gegaan. Maar dat doet de Heere niet. Hij maakt een nieuw verbond.
Dit is wel hetzelfde genadeverbond als voorheen, maar het krijgt een ander karakter. De Heere zal Zelf alle zonden van Zijn volk voor eigen rekening nemen. Hij zal Zelf de straf op zich nemen. De lijdende Knecht des Heeren zal in de plaats van een schuldig volk gaan staan (Jes. 53). En dat is gebeurd. Christus is gekomen en heeft de straf gedragen.
Dit betekent dat alles wat de Heere ons meer geeft dan de verdiende straf pure genade is. Dus zelfs wanneer we ziek zijn en tegenslag hebben te verduren, geeft de Heere ons veel meer dan waar we recht op hebben. Dat is genade.

Eenzijdigheid
In dit vernieuwde verbond komt het genadekarakter nog duidelijker tot uiting dan in het oude verbond van de Sinaï. Gaat het in beide omstandigheden om hetzelfde genadeverbond, in het nieuwe verbond schittert nog meer de eenzijdigheid van de verzoening. De gehele verzoening komt van Gods kant. Het hele leven, tegenslag incluis, is louter genade.
Dit betekent dat de zon opgaat over goeden en kwaden. In het dagelijkse leven zullen godvrezenden niet meer of minder voorspoed hebben dan goddelozen. De goddeloze zal evenmin meer tegenslag hebben dan de rechtvaardige. De Prediker zei het al: ‘enerlei wedervaart de rechtvaardige en de goddeloze’.
Toch is er een verschil. De goddeloze zal onheil duiden als pech en voorspoed als geluk. De rechtvaardige zal echter in beide omstandigheden de vaderlijke hand van God opmerken. Laten we ‘hoe het ook moog tegenlopen, gestadig op Zijn goedheid hopen’. Want eenmaal zal blijken dat God diegenen zegent die Hem liefhebben, hoewel ze op aarde veel verdriet en tegenslag hebben meegemaakt. Dan zal Hij alle tranen van de ogen afwissen en wordt het eeuwig goed.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen