Hoe lezen we de Schrift?

Het gaat niet om een uitgebreide verhandeling over de aangehaalde teksten. Ze dienen ter illustratie van waar de problemen zich voordoen in de uitleg en toepassing van dit type teksten. Ik probeer een kleine handreiking te doen. In de theologie heet dit de hermeneuse, het vak dat zich bezighoudt met de vraag hoe de woorden van toen en daar, hier en nu begrepen dienen te worden.
Ik geef een drietal (korte) aandachtspunten, waarvan we ons bewust moeten zijn wanneer we de Bijbel ter hand nemen en wanneer we het gelezene ook in de praktijk van het (geloofs)leven handen en voeten willen geven. Daarmee is (uiteraard) het laatste woord nog niet gezegd.

Luisterhouding
Voorop dient te gaan de gelovige luisterhouding, zodat we ons laten gezeggen (= gezag) door wat Gods Woord ons leert. Wie deze intentie niet heeft, kan in principe alle kanten op (zie C. den Boer (red.), Man en vrouw in bijbels perspectief, p. 13).
Maar ook in het ‘horig’ lezen van de Schrift doet zich een aantal hindernissen voor. Ik denk hierbij allereerst aan de afstand in tijd en cultuur tussen de bijbelschrijvers van toen en de bijbellezers van nu. Verder is er in de Schrift zelf ook een diversiteit als het gaat om stijl en genre; de Bijbel is immers een minibibliotheek van 66 boeken. De historische context waarin de verschillende teksten staan, is dus een gegeven waar we goede nota van moeten nemen. Wat heeft een tekst toen en daar betekend? Dat is de eerste en grote vraag. Het onnadenkend direct toepassen van teksten kan niet anders dan tot grote ongelukken leiden.

Directe context
Van het allergrootste belang in het verstaan van een tekst is dat we de tekst lezen in de meest directe context waarin ze staat. Teksten hebben hun betekenis nu eenmaal niet op zichzelf. ‘Losse teksten zijn dode teksten’, kan daarom met een bepaald recht worden gezegd.
Het beeld van de steen in de vijver kan ons hierbij helpen. Als we een steen in het water gooien, verschijnen er steeds wijdere kringen in het water. Zo lezen we de tekst eerst binnen de meest directe context; de zogenaamde perikoop. Vervolgens bezien we de perikoop binnen het hoofdstuk. Het hoofdstuk behoort weer tot een bijbelboek, dat een bepaalde structuur vertoont. Ten slotte zoeken we de betekenis van de tekst te verstaan binnen het geheel van de Schrift (tota Scriptura).
Op dat punt aangekomen is het van belang dat we een volgend element verdisconteren, namelijk de heilshistorische lijn binnen de Schrift.

Heilshistorische lijn
Met heilshistorie bedoelen we het verschil aan te geven dat er is tussen het Oude en Nieuwe Testament. Dat verschil heeft te maken met de komst van de Heere Jezus in het vlees. Door Zijn offer aan het kruis is er een einde gekomen aan de oudtestamentische offer- en priesterdienst. De ceremoniële wetten zijn in en door Hem vervuld.
Dat betekent concreet dat een heel aantal zaken van toen voor ons nu anders is. Wij betalen geen bruidschat meer, nemen ook geen slavinnen en voelen ons evenmin verplicht tot een leviraatshuwelijk, om maar een paar voorbeelden te noemen.

Twee rokken
Hoe werken deze principes, toegespitst op de oproep in Lukas 3 om een rok weg te geven als je er twee hebt en op 1 Korinthe 11 (over de hoofdbedekking van de vrouw)? Lukas 3:11 staat binnen de directe context van Johannes’ (voorbereidende) prediking tot het volk. Johannes staat daarin precies op de grens van oud en nieuw. Zijn appèl in Lukas 3:11 is vooral te horen en te lezen als een concretisering van het leven van de bekering.

In 1 Korinthe 11 liggen de zaken anders. De algehele lijn van het elfde hoofdstuk (en de hoofdstukken eromheen) is dat er diverse aanwijzingen worden gegeven opdat de eredienst werkelijk een ere-dienst zou mogen zijn voor de Heere. Ik kan daar nu niet punt voor punt op ingaan, maar duidelijk is dat deze hoofdstukken voor de inrichting van onze erediensten wel iets te zeggen hebben.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen