Pasen hoort bij lente

Heil en zonde voor Biezeveld geen tegenstelling
Biezeveld doceerde vrouwenstudies theologie in Leiden en was daarvoor hervormd predikant in Zandvoort en Voorthuizen en ziekenhuispredikant in Blaricum. Ik heb het voorrecht gehad met haar samen te werken in het rectorium van de voormalige kerkelijke opleidingen van de Nederlandse Hervormde Kerk. Collega Biezeveld representeerde in haar theologiebeoefening en manier van geloven een ander spectrum van de kerk dan ik. Het zou kunnen zijn dat de lezers van De Waarheidsvriend op voorhand niet zo geïnteresseerd zijn in een bijdrage over vrouwenstudies en gender-vraagstukken. Toch heb ik de overtuiging dat er herkenningspunten zijn en misschien wel leermomenten. Het is mijn ervaring dat er in de breedte van de kerk – naast alle verwarring en irritatie – soms ook onverwachte rijkdom aan het licht treedt. Meestal gebeurt dat pas als we voorbij de wij versus zij-tegenstelling iets ontdekken van het geloof van de ander.

Tastend
Biezeveld had in haar optreden iets van een voorname terughoudendheid en een erudiete bescheidenheid. In mijn ogen kenmerkend voor het gegoede, vrijzinnige hervormde milieu waar zij uit kwam. In haar boek, geschreven met het naderend einde voor ogen, proef je dat ook. Niet opdringerig of dweperig, eerder zoekend en tastend. Met een irenische houding ten aanzien van de gebeurtenissen van het leven en de werking van het geloof.
Kenmerkend voor die zienswijze is dat we de dingen niet absolutistisch tegenover elkaar plaatsen. Dat is overigens ook een van de zaken die vanuit de vrouwenstudies op tafel gelegd wordt: oog krijgen voor de wederkerigheid, voor het verbindende element. Biezeveld schrijft over het zondige bestaan en over het heil van Godswege, maar voelt er niets voor om die twee dimensies voortdurend tegenover elkaar te plaatsen. Zij ontkent niet dat het diepschokkend is waartoe mensen in staat zijn, maar zij gelooft ook dat ‘er werkelijk vernieuwing van leven mogelijk is, vergeving voor wat grondig fout is gegaan, ja dat de dood, die voor ieder mens een reële bedreiging is voor al wat gelukkig maakt, niet het laatste woord zou hebben…’ Maar – en dat is kenmerkend – dan plaatst ze een aandachtsstreepje en vervolgt: ‘het zijn woorden die alleen zoekend en tastend tot beleefde geloofswerkelijkheid kunnen worden (gemaakt)’.

Schepping
Als je het heil van Godswege en het alledaagse leven niet voortdurend haaks op elkaar wil plaatsen, welke schakel heb je dan nodig? Biezeveld komt uit op de notie van de schepping, op het gevaar af dat schepping en verlossing bijna naadloos in elkaars verlengde kunnen komen te liggen. Zoals bijvoorbeeld in de zinsnede: ‘Misschien liggen Pasen en de lente dichter bij elkaar dan we meenden te mogen geloven.’ Deze opmerking plaats ik tegen de achtergrond van haar discussie met Barth, die de breuk tussen God en mens voortdurend accentueerde. Het is overigens interessant om te zien dat zowel theologen met een vrijzinnige achtergrond als theologen met een bevindelijke achtergrond zich distantiëren van het ‘breukdenken’ van Barth. Zij komen op voor het goed recht van de geloofservaring. Pasen vormt de kern van het christelijk geloof, maar, zo betoogt Biezeveld, de kerkelijke feestkalender (met haar oudtestamentische achtergrondgeschiedenis) staat niet puur haaks op de levenscyclus. Of, om het met eigen woorden te zeggen, schepping en verlossing staan niet alleen in een dialectische verhouding tegenover elkaar, maar ook in een analogische verhouding naast elkaar.

Ver
Naar mijn inzicht gaat Biezeveld daarin wel erg ver. Zij vertelt hoe ze tijdens een paasviering zichzelf moest dwingen bij de les te blijven vanwege de grote woorden die gesproken werden. Want hoe verhoudt zich ons gelovig spreken tot wat er buiten gebeurt? Daarmee bedoelt ze: hoe kan de boodschap van Pasen ervaarbare werkelijkheid worden? Ik citeer: ‘Maar over de opstanding zeg ik toch graag eerst iets anders, iets voor het aardse leven zelf. Als wij met Christus zijn gestorven en opgestaan, in de doop, dan is Pasen toch in eerste instantie de roep om een gekwalificeerd nieuw leven. Dat wij hoopvol leven en dingen doen die daarbij horen, verrassende, vastgelopen situaties doorbrekende dingen. Om van daaruit te zeggen dat wij in de confrontatie met de eindigheid van ons bestaan alles, ook dat einde, toevertrouwen aan God.’
Dat doet me denken aan een preek van Luther. Hij spreekt eerst over de opstanding als gebeuren en dan zegt hij in het tweede deel van de preek: ‘U moet verder komen, zodat u de vrucht en het nut van de opstanding verstaat. (…) Ziet u er op toe dat u weet wat de opstanding wil …’ Daarmee bedoelt hij dat de opstanding een uitwerking heeft in het leven van alle dag.

Opstanding
Ik heb de indruk dat Biezeveld graag begint bij de ervaarbare goedheid en vernieuwing in het alledaagse en zo de aandacht wil vestigen op de wonderlijke boodschap van Pasen. Het komt mij voor dat de boodschap van de opstanding (als bijzonder heilsgebeuren in Christus) de eerste viool speelt en zo licht werpt op ons leven. Dat licht zorgt er dan inderdaad voor dat allerlei zaken in het gewone leven oplichten en de glans van Gods goedheid dragen. Het heil van God heelt het leven en bewaart het voor Zijn koninkrijk. In dat vertrouwen mogen we ook zeggen dat Gods goede schepping wel verduisterd is, maar niet verloren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen