Tekenen van het Koninkrijk

Wijffels heeft als oud-topman van de Rabobank, de Sociaal-Economische Raad en de Wereldbank een grote staat van dienst. Slechts omdat hij zelf nimmer tot een kabinet wilde toetreden, is hij geen minister geworden. Ondernemende mensen met creatieve ideeën over vernieuwing van de samenleving, kunnen de prijs winnen die zijn naam draagt. De rooms-katholieke boerenzoon is prominent lid van het CDA, maar wilde zich nooit als ‘linkse CDA’er laten etiketteren. ‘Bij sommige onderwerpen ben ik links, bij andere weer rechts.’
Op een symposium van de vereniging van christelijke ontwikkelingsorganisaties Prisma hield Wijffels eind mei een lezing, waarin hij beweerde dat christelijke organisaties hun exclusieve waarheidsclaim moeten opgeven. We mogen niet meer zeggen dat Jezus dé Weg tot de Vader is. Als Wijffels aangeeft dat de identiteit van de gelovigen te veel met religie is verweven, blikt hij terug op zijn eigen jeugd in Zeeuws-Vlaanderen. ‘Ik ben zelf ook opgegroeid in "het enige ware geloof", dat is uitsluitend.’
Dat laatste woord lijkt me sowieso ongepast, waar het Voorwerp van dat geloof, Jezus Christus, Zijn apostelen de opdracht gaf alle volken tot Zijn leerlingen te maken. Nog altijd is de kerk missionair en is elke eredienst in principe een opendeurdienst. Niks uitsluitend, maar ten principale missionair en nodigend.

Prinses Irene
Ontmoeten we in Herman Wijffels iemand die de negatieve gevoelens over zijn godsdienstige opvoeding bepalend laat zijn voor zijn visie op de wereld? Ondanks die opvoeding staat hij nog altijd te boek als spiritueel; hij vindt in prinses Irene een geestverwant en is lid van haar Natuurcollege. Die aandacht voor natuur en omgeving kenmerkt zijn hele leven; hij vertelde ooit hoe hij als jongen op zijn rug in het gras lag te luisteren naar de leeuweriken: ‘Het gaf een gevoel van verbondenheid en geborgenheid, een kosmische ervaring.’ Dat sluit aan bij de website van de natuurstichting van prinses Irene: ‘Als de wind waait, ademt het in mij. Languit in het gras. Wij zijn Natuur. Wij zijn elkaar.’
Dat religie een oorzaak van conflicten kan zijn – de vele brandhaarden in de wereld drukken ons met de neus op dit feit, het Midden-Oosten voorop. Omdat een godsdienstige overtuiging diep in mensen geworteld kan zijn, is er bij velen geen oog voor de gebrokenheid van ons bestaan, voor het ten dele kennen van de waarheid, zoals dit ook voor christenen geldt (1 Kor. 13:9). In naam van religies kunnen mannen tot zelfmoordaanslagen verleid worden en worden jongens tot kindsoldaten opgeleid – verschrikkelijke werkelijkheid. Tíjdens een kerkdienst werd vorige week zondag in Kansas een christen (abortusarts) door een andere christen (antiabortusactivist) vanuit een godsdienstig motief vermoord.

Ongemak
Wijffels stelt nu echter dat christelijke ontwikkelingsorganisaties over hun eigen schaduw moeten springen, moeten belijden dat de waarheid bij alle overtuigingen te vinden is. Dat kerken en organisaties hiertoe niet of onvoldoende bereid zijn, geeft alleen maar ‘ongemak en complicaties’. Je zult jaren van je leven in dienst van Tear, de GZB, ZOA, Woord en daad, de Verre Naaste of welke (para)kerkelijke stichting dan ook, vanuit een christelijke levensovertuiging aan ontwikkelingswerk gedaan hebben – en dan hoor je van een invloedrijke Nederlander dat je voor óngemak zorgt. Mijn gedachten gingen naar Jesaja 5: ‘Wee hun die het kwade goed noemen, en het goede kwaad …’

***

De oud-topman van de Wereldbank verwoordt wat velen in Nederland denken die zich ergeren aan het evangelie, zoals Petrus dat direct na Pinksteren verkondigde: ‘Laat dan heel het huis van Israël zeker weten dat God Hem tot een Heere en Christus gemaakt heeft, namelijk deze Jezus Die u gekruisigd hebt.’
Het is al enkele decennia geleden dat dr. W. Aalders in zijn boek In verzet tegen de tijd verwoordde dat Christus in de westerse cultuur ‘het kleed der tekenen’ afgelegd heeft, dat Zijn volgelingen ermee moeten rekenen dat posities in de samenleving prijsgegeven moeten worden. Want dat gebeurt toch in het werk van christelijke ontwikkelingsorganisaties: tekenen van Zijn Koninkrijk oprichten, al zijn die op een nog verborgen wijze aanwezig. Vanuit die instelling kan een eenvoudige beker koud water verwijzen naar Hem.

Betere burgers
Het is nodig de woorden van Herman Wijffels te weerspreken, al ontkent niemand dat in de naam van allerlei religies er tot beschamens toe veel oorlog en fanatisme is. Er is echter meer te zeggen.
Allereerst dat christenen loyale burgers zijn, zoals ze dat in de Vroege Kerk al waren. Juist vorige week meldden twee godsdienstsociologen van de Harvard Universiteit in het Amerikaanse Cambridge dat ‘religieuze mensen betere burgers zijn dan ongelovige’. Ze zetten zich drie tot vier keer zo veel in voor de maatschappij en geven meer geld aan goede doelen, ook aan seculiere projecten. Laten we ons daarom niet laten gezeggen dat een godsdienstige overtuiging vooral tot ongemak leidt.

Blijvende gebrokenheid
Op dezelfde dag dat Wijffels zijn lezing hield, had aan de Wageningen Universiteit de oratie plaats van prof.dr. H. Jochemsen als bijzonder hoogleraar reformatorische wijsbegeerte. Deze constateerde daarin juist dat in de ontwikkelingssamenwerking men zich weer gaat realiseren dat de meeste mensen op een of andere wijze met een religieuze traditie verbonden zijn. ‘Mensen moeten in hun religie serieus genomen worden.’
In deze oratie legde de nieuwe hoogleraar terecht de vinger bij het feit dat het christelijk denken weet heeft van de blijvende gebrokenheid in de wereld en tegelijk niet pessimistisch is, omdat er voor een zuchtende schepping en voor toekomstgerichte gelovigen het motief van de uiteindelijke verlossing door Christus is.

Bijbelse basis
De profeten van Israël zijn door God gezonden om tegen onrecht te protesteren, voor de kansarmen op te komen. Wie als christen in werelddiaconaat of ontwikkelingshulp mag werken, zal zich de bijbelse basis van Zijn opdracht om gerechtigheid en barmhartigheid zichtbaar te maken, niet laten ontnemen. Die inspanning draagt na Pasen de belofte mee in de Heere niet tevergeefs te zijn.

P.J. Vergunst is hoofdredacteur van De Waarheidsvriend.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen