BOEKBESPREKING

Willem Balke, Jan C. Klok, Willem van ’t Spijker:
Johannes Calvijn. Zijn leven, zijn werk.
Uitg. Kok, Kampen; 415 blz.; € 35,00.
Temidden van de vele publicaties die verschijnen in het jaar van Calvijn, neemt dit boek een bijzondere plaats in. Het is een voornaam boek, dat overeenkomst vertoont met het boek Martin Luther. Zijn leven, zijn werk (red.Sabine Hiebsch en Martin L. van Wijngaarden). Er is veel aandacht besteed aan de opmaak, zoals blijkt uit de vele – vaak schitterende – illustraties en de verschillende kleuren van het papier. Kortom, een waardig, maar ook boeiend en levendig geheel. Het boek is zo opgezet dat de hoofdtekst bestaat uit een beschrijving van het leven en het werk van Calvijn. Deze tekst kwam tot stand door W. van ’t Spijker. Daarnaast worden tientallen excursen geboden, waarin allerlei belangrijke thema’s uit het leven en het werk van Calvijn aan de orde komen. Een keur van dertig scribenten deed hieraan mee. Na een Woord vooraf en een Inleidend woord door de Lutheraan J.P. Boendermaker en een tijdstafel van de hand van J.C. Klok volgen twaalf hoofdstukken. Eerst wordt de politieke en kerkelijke situatie van Frankrijk en Genève beschreven. Dan komt de ontwikkeling van Calvijn aan de orde. Hij is van kinds af aan zeer getalenteerd (o.a. begiftigd met een fotografisch geheugen) en studeerde letterkunde, rechten en theologie. De deskundigheid op deze drie terreinen zou hem heel zijn leven van pas komen. In hoofdstuk drie wordt zijn bekering verhaald, zoals Calvijn daarover zelf vertelt in het voorwoord op zijn Commentaar op de Psalmen (1557). Hij spreekt over een plotselinge bekering, waardoor zijn hart tot leerzaamheid werd gedwongen. Na zijn breuk met het heersende rooms-katholieke leersysteem werd hij een vluchteling en hij is dat eigenlijk heel zijn leven gebleven.
In 1536 verscheen de eerste uitgave van de Institutie. Hij zou er heel zijn leven aan blijven werken. In 1559 kwam de laatste, vijfde uitgave tot stand. Boeiend om de eerste en de laatste met elkaar te vergelijken. Centraal staat de dialectiek van Godskennis en zelfkennis, die als kloppend hart kent: de gemeenschap met Christus. In 1536 kwam hij (onder druk van Farèl) in Genève. Werd verbannen van 1538 tot 1541: de tijd van zijn predikantschap in Straatsburg. Na zijn terugkeer volgt een periode van nieuw beleid (kerkorde; catechismus). Tot 1555 ziet Calvijn weinig vrucht en veel tegenslag.
Daarna mag hij gaan oogsten. In 1654 komt zijn levenseinde. Uitgeteerd in de dienst van God. Zijn graf heeft geen steen. De laatste hoofdstukken bespreken de contouren van zijn theologie en zijn invloed door preken, brieven, publicaties, dedicaties, ook op ons land. Het boek wordt gecompleteerd door diverse registers. Een bijzonderheid is dat in de marge telkens kernachtige citaten van Calvijn te lezen zijn, met bronvermelding. Wat komt er in dit boek veel aan de orde. Het kan lang allemaal niet genoemd worden. Prachtig vind ik hoofdstuk 9, speciaal gewijd aan de uitleg van de meeste bijbelboeken. Opitz noemt Calvijn inzake zijn visie op Israël geen vervangingstheoloog. Is dat zo? Meijering laat zien dat Calvijn zich verzet heeft tegen scholastieke, speculatieve theologie. Mij trof ook de uiteenzetting over Schrift, genade en kerk in hoofdstuk 11. Wat heeft Calvijn zich ingezet voor de eenheid onder de protestanten. Ondanks de Consensus Tigurinus met Bullinger (1551) is dat hem helaas niet gelukt. Wat de verkiezing betreft, deze wordt door Calvijn vooral gezien als een bron van troost. Christus is er de spiegel van. Ik mis hier de leer van de dubbele predestinatie, zoals door Calvijn voorgestaan. Nogmaals: het is een voornaam boek. Goed om te hebben en aan iemand cadeau te doen.

W. Verboom, Harderwijk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen