BOEKBESPREKING

Dinesh D’Souza:
Het christendom is zo gek nog niet.
Uitg. Nieuw Amsterdam, Amsterdam; 432 blz. € 22,50.
Een boek met een aantal opmerkelijke kanten. Het is geschreven door een man die in India is geboren en nu een toongevende positie in de Verenigde Staten bekleedt. Het is uitgegeven bij een neutrale uitgeverij, terwijl het boek een stevige en frisse verdediging van het orthodoxe christendom bevat. Het behandelt grondig de kritiek op het christelijk geloof, maar is tegelijk vlot leesbaar. D’Souza gaat in op de atheïstische bezwaren tegen het christelijk geloof, op de verhouding geloof en wetenschap met de discussie over schepping en evolutie, over filosofie en geloof, de vraag naar het lijden, en de verhouding van het christendom tot de moraal en de andere godsdiensten. We lichten er één onderwerp uit: sinds enige tijd houdt de discussie ‘schepping en evolutie’ de gemoederen bezig. D’Souza blijkt dit onderwerp zo te kunnen behandelen dat je aan de ene kant geen breuk voelt tussen geloof en wetenschap, maar aan de andere kant ook niet het idee hebt dat het geloof wel heel erg aangepast wordt aan de huidige stand van de wetenschap. Hij weet alles in het licht van God, het geloof en de Bijbel te zetten, met tegelijk grote aandacht en respect voor de huidige wetenschap. Ook al kun je over zijn concrete invulling van mening verschillen, hij biedt wel aanknopingspunten om op een goede wijze vanuit het geloof met de wetenschap om te gaan.
Ook gaat hij in op vooroordelen die leven tegen het christelijk geloof. Hij weegt die op een faire manier. Bijvoorbeeld het vooroordeel als zou door de godsdienst een stroom van geweld de geschiedenis hebben getekend. D’Souza geeft aan hoe gemakkelijk men aan het christendom toeschrijft wat in feite helemaal niet door het christendom is veroorzaakt. Hij wijst erop hoe soms de Jodenmoord door de nazi’s gezien wordt tegen de achtergrond van de houding van de christelijke kerk tegenover de Joden.
D’Souza laat zien hoe onredelijk die gedachte is, omdat Hitler en de zijnen door een moderne, atheïstische ideologie werden geleid en niet door het christelijke geloof. Je zou het apologetisch werk van D’Souza in lijn kunnen zien van C.S. Lewis, waarbij je wel merkt dat D’Souza in onze tijd leeft en daarom ook de huidige trends in het Westen kan bespreken. Hij staat in dat opzicht als het ware dichterbij ons. Het boek is een aanrader voor hen die gaan studeren of al studeren, maar ook voor een ieder die bezig is met de bezwaren die vanuit de wereld aan het geloof worden voorgelegd.

P.F. Bouter, Leerdam

Ds. P. van der Kraan:
Gedenkt & gelooft. Dagelijkse overdenkingen rond het Avondmaal.
Uitg. De Groot Goudriaan, Kampen; 285 blz.; € 24,50.
Wie zich voorbereidt op het Heilig Avondmaal, voelt zich vaak overrompeld en ingehaald door de tijd. De voorbereidingsdagen glippen je door de vingers. Hulpmiddelen kunnen daarom tot grote zegen zijn. Te denken valt aan bezinningssamenkomsten en aan vele pastoraal-meditatieve boekjes. Een goede uitleg van het formulier werpt, evenals het formulier zelf, niet alleen vruchten af voor de avondmaalszondag maar ook voor het dagelijkse geestelijk leven.
Ds. P. van der Kraan, hervormd predikant op Urk, schreef zo’n boek. Het ademt de geest van Calvijn. Dat is onder andere te merken aan het gezonde onderscheid tussen geloof en ervaring, en aan de christocentrische toon van het boek. Voor wie bekend is met eerdere uitleggingen van het formulier, komt het meeste in dit boek wel vertrouwd voor.
Het eigene van dit boek is zijn originele structuur. Als dagboek biedt het vier cycli met elk 21 overdenkingen rond voorbereiding, bediening en dankzegging. Rond elke avondmaalszondag kan men dus drie weken lang dit boek volgen. Steeds vormen gedeelten uit het formulier het uitgangspunt, gevolgd door een bijbels-pastorale uitleg en afgesloten met een schriftgedeelte en een (persoonlijke, soms pittige) vraag ter overdenking.
Ik aarzel bij de vraag of het formulier zich hiervoor leent. Blijft de eenheid van het formulier voldoende zichtbaar? En welke consequenties heeft dat voor geloof en beleving? In de derde cyclus wordt, bijvoorbeeld, in de voorbereiding zeven dagen lang stilgestaan bij de zondencatalogus en de afhouding van de onboetvaardigen. Hoewel de auteur in de uitleg de bredere context betrekt, kan de uitwerking op de lezer zijn dat zijn bezwaarde ziel nog kleinmoediger wordt.
Bovendien valt de drieslag van ellende, verlossing en dankbaarheid in het formulier niet samen met voorbereiding, bediening en dankzegging. De drieslag is de hartslag van voorbereiding én bediening én dankzegging, want de drieslag van het geestelijke leven.
De winst van een dagboekstructuur is dat ook aan de nabetrachting gestalte wordt gegeven. Want die is vaak nog schaarser dan de voorbereiding. Ik hoop daarom dat de inhoud van dit boek velen tot zegen mag worden.

A.J. Mensink, Driesum

Herman Veenhof:
Zonder twijfel. Pieter Jongeling (1909- 1985).
Uitg. De Vuurbaak, Barneveld; 431 blz.; € 24,90.
Pieter Jongeling wordt in de biografie die ND-journalist Herman Veenhof bij zijn honderdste geboortedag laat verschijnen, als een godvrezend man getekend. Dat is het voornaamste wat overblijft, als het leven voor het voetlicht gehaald wordt van iemand die een centrale plaats innam in het vrijgemaakt-gereformeerde leven van na de Tweede Wereldoorlog. Hij was hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad, van 1963 tot 1977 als eerste Tweede-Kamerlid voor het GPV – voorloper van de ChristenUnie – en onder de naam Piet Prins schrijver van tientallen jeugdboeken.
Een enorm vruchtbaar en dienstbaar leven heeft iets moois, als er na je terugtreden gezegd kan worden dat je vanuit het evangelie politiek hebt bedreven en je door je optreden ook waardering buiten christelijke kring ontvangt. Het meest uitgesproken gold dit na het televisie-interview dat de schrijver Godfried Bomans met Jongeling had. Maar de schaduwkanten van de dienstbare leven zien we ook als Veenhof in zijn journalistieke levensschets opmerkt dat hij postuum een wat ouderwetse, rechtse geur gekregen heeft, dat zijn visie op kerk en samenleving tijdgebonden is, dat hij geen school gemaakt heeft. Daarbij komt dat een veeleisende positie in het publieke leven een weerslag op het gezinsleven kan hebben: een van de kinderen ziet op zijn vader terug met de woorden: ‘Ik had liever wat meer vader gehad en wat minder volksopvoeder.’
De auteur heeft terecht ingeschat dat als dit boek nu niet zou verschijnen, het er nooit meer zou komen. Piet Jongeling staat immers model voor een historische fase in de vrijgemaakt-gereformeerde geschiedenis, de opbouw van een minizuil, waarvan nu afstand genomen wordt. Wie op middelbare leeftijd is, zal veel herkennen uit het kerkelijke en politieke leven van zijn jeugd. Dat wordt vanuit vrijgemaakt-gereformeerd perspectief overzichtelijk in kaart gebracht, waarbij de auteur niet schroomt de lijnen door te trekken naar onze tijd. Waar in de gereformeerde gezindte Jongeling nogal eens genoemd wordt met de SGP-collega uit zijn tijd, ds. H.G. Abma, is het opvallend dat deze zelf vrijwel nergens inhoudelijk in dit boek aanwezig is. Het zal ermee te maken hebben dat het GPV gezien zijn afkomst meer met de ARP bezig was, een van de voorlopers van het CDA.

P.J. Vergunst

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen