Twee sporen in de kerk?

Al een jaar of zes hangt een dreigende scheuring de wereldwijde Anglicaanse gemeenschap boven het hoofd. De wijding van de Amerikaan Gene Robinson, die openlijk voor zijn homoseksuele geaardheid uitkomt, was in 2003 tegen de zin van Williams, de hoogste ambtsdrager in de Anglicaanse Kerk. De spanningen zijn de afgelopen jaren steeds verder toegenomen, omdat voorstanders van de onbijbelse veranderingen de eenheid van de kerk op het spel blijven zetten. In juli besloot de Episcopaalse Kerk, de Amerikaanse tak van de Anglicanen, dat homoseksuelen met een relatie tot elk kerkelijk ambt gewijd kunnen worden. Het gezag van de aartsbisschop werd ondergraven, omdat met zijn oproep om geen besluiten te nemen die delen van de kerk verder uit elkaar drijven, niets werd gedaan.

Tweesporenbeleid
In reactie hierop gooit Williams het net aan de andere zijde uit om de eenheid van het kerkschip te redden. ‘De kerk zal totaal verschillende visies op homoseksualiteit in haar midden moeten accepteren.’ Dat is een vergaand en schokkend voorstel. Hij noemt een tweesporenbeleid onvermijdelijk. De aartsbisschop licht toe dat dit voorstel niet voortkomt uit een poging de breuk te voorkomen, maar dat het gaat om een aanzet tot twee stijlen van anglicaan zijn. In een artikel in The Times – verkort weergegeven in het Nederlands Dagblad – heeft de ook in Nederland bekende bisschop van Durham, de nieuwtestamenticus N.T. Wright, heel anders gereageerd op de besluiten van de Episcopaalse Kerk. Hij signaleert dat voor de voorstanders van aanvaarding van homoseksualiteit kuisheid zoals algemeen opgevat in de christelijke traditie, een optie is. Wright stelt echter dat de levenslange relatie tussen man en vrouw niet een optie is, maar dé context voor seksuele gemeenschap, immers een diepe en structurele weerspiegeling van de relatie tussen God en Zijn volk. ‘Het gaat om de uniforme leer van de Bijbel als geheel, van Jezus zelf en van de hele christelijke traditie.’ Dit is een belangrijke waarneming van Wright. Wie blijft bij de ethische voorschriften uit het Nieuwe Testament, rangeert zichzelf in het culturele en ook kerkelijke leven niet op een zijspoor, maar blijft juist op de hoofdweg van het orthodox algemeen christelijk geloof, waarvan een heilige levenswandel een essentieel onderdeel is. Dat houden we in een seculariserende samenleving overeind.

Verschil van inzicht
Dé vraag is natuurlijk of Gods Woord de ambtelijke leiding van een kerk ruimte biedt om tot een zogenoemd tweesporenbeleid te komen. Vanaf het ontstaan van de eerste christengemeente is er immers verschil van inzicht en van leefwijze geweest. Paulus leert ons daarom in Romeinen 14 de middelmatige zaken niet op de spits te drijven en de vrede binnen de gemeente niet in gevaar te brengen. Als je in je eigen gemoed ten volle verzekerd bent, heb je de vrijheid naar je geweten te handelen.
Dat betekent echter niet dat er aan de christelijke verdraagzaamheid geen grenzen zijn. Voor de rechterstoel van Christus moeten we ons eens verantwoorden, schrijft Paulus – en daarom kunnen we niets aanvaarden wat tegen de eer van God ingaat en wat ons geestelijke welzijn niet dient. Dat luistert zo nauw dat het aanvaarden van twee visies over wezenlijke thema’s in de kerk niet kan.

Vrouw in het ambt
Half juli heeft ds. W. Dekker in het Nederlands Dagblad aangegeven dat de vrouw in het ambt een thema is waarover we elkaar binnen de Gereformeerde Bond de ruimte dienen te geven. Ook een soort tweesporenbeleid dus, al erken ik dat de thematiek waarover de aartsbisschop van Canterbury zich uitgelaten heeft een andere is dan die van de vrouw in het ambt. De aanleiding voor de reactie van ds. Dekker lag in de aandacht die de krant besteedde aan het besluit van de Utrechtse wijkgemeente Jacobikerk zich uit te spreken voor de benoeming van vrouwen in de ambten van ouderling, diaken en ouderling-kerkrentmeester. De krant noemt het besluit opvallend, omdat ‘de officiële lijn van de Gereformeerde Bond is dat de vrouw niet geroepen is tot leer- en regeertaken, een terechte waarneming. De predikant van de wijkgemeente, ds. A.J. Zoutendijk, erkent dat in deze discussie onze visie op de Bijbel in het geding is. ‘Zie je de letterlijke tekst als Gods Woord en daarom tijdloos of laat je ook meewegen dat de Heere God rekening houdt met de cultuur en de tijd waarin het bijbelboek geschreven is.’ Hij meldt tegelijk dat de kerkenraad over zijn besluit een brief van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond ontving en zegt de bezorgdheid van dit bestuur te begrijpen.

Verantwoordelijkheid
We halen het besluit van de Utrechtse kerkenraad hier niet aan vanwege de inhoud ervan. Inderdaad hebben we ons erover tot de kerkenraad gericht, aan de ene kant beseffend dat deze broeders als ambtelijke vergadering de verantwoordelijkheid voor de gemeente dragen, aan de andere kant verontrust over de gevolgen die dit besluit voor deze wijkgemeente en het geheel van de hervormd-gereformeerde beweging kan hebben. We hebben de kerkenraad opgeroepen over de positie van de vrouw in de gemeente te blijven nadenken in het licht van het spreken van de Schrift en niet op grond van maatschappelijke ontwikkelingen. De inhoud van bij voorbeeld 1 Timotheüs 2 heeft voor ons immers niet aan gezag ingeboet.
Ik ga op deze plaats op het besluit van de kerkenraad in vanwege de reactie van ds. Dekker, die aangeeft dat de Utrechtse kerkenraad voor andere gemeenten een voorbeeldfunctie vervult, terwijl weer andere ‘bondsgemeenten’ bij het klassieke standpunt zullen blijven. ‘In die zin is het standpunt van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond houdbaar. Op grond van de Bijbel kun je voor de vrouw in het ambt kiezen, maar ook ertegen. Wel doet het bestuur of zijn keuze de enige bijbelse is. Beter is het te accepteren dat je ook goed gereformeerd bent, als je wel ruimte ziet voor vrouwelijk ambtsdragers.’

Ervoor en ertegen
Ik meen dat ds. Dekker met deze reactie geen goed signaal afgeeft, zelfs een ongewenste ontwikkeling stimuleert. Leiding geven aan de gemeenten betekent in een zorgvuldige luisterhouding zoeken de Schriften te lezen en toe te passen.
Dan bevredigt het niet inzake een vraagstuk waaraan voor de toekomst van de gemeenten in haar Schriftverstaan veel vast zit, op te merken dat je ervoor en ertegen kunt zijn én dat het hoofdbestuur dat ook zou moeten erkennen. Laten we het elkaar liever lastig maken door elkaar te bevragen op de wijze waarop we het Woord van God lezen en toepassen. Dan kunnen we verschillend uitkomen, in de erkenning dat we bijbelhoofdstukken met een andere uitlegkundige sleutel benaderen. Als we aangaande essentiële thema’s twee visies naast elkaar zegenen, dienen we de gemeenten niet. Mij is dat te postmodern.
Het te voeren gesprek raakt ook het bestaansrecht van de Gereformeerde Bond. Als vereniging en als beweging in de kerk hebben we immers niet alleen onze plaats om de kerk te herinneren aan de waarde van de bevinding, van de levende omgang met God. We aanvaarden met de NGB al de boeken van de Heilige Schrift als heilig en canoniek, om ons geloof daarnaar te richten. De gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift waarover art. I.3 van de protestantse kerkorde spreekt, stelt de kerk als met hart en hoofd verantwoordelijk voor de verkondiging van het gehele Woord van God.

Ambt als gave
Ik keer nog even terug naar Tom Wright, de bisschop van Durham. Is het dan onrecht als een anglicaanse homoseksueel geen ambt kan vervullen? 'Nee,' zegt hij, ‘er is geen recht om een ambt te vervullen; dat is altijd een gave van pure en onverdiende genade. Gerechtigheid betekent nooit ‘iedereen hetzelfde behandelen’, maar ‘mensen behandelen zoals het past’. Dat houdt het onderscheid in tussen verschillende mensen en situaties.’ Van deze bisschop kunnen we leren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen