Meer en meer christelijk

Laten we beginnen bij de Protestantse Kerk in Nederland. Dan heeft zij voor op alle afgescheiden kerken dat zij door het verenigen van de lutherse lijn en de calvinistische lijn extra accent legt op de gemeenschappelijke oud-kerkelijke belijdenissen. Daarmee benadrukt haar grondslag het algemeen ontwijfelbaar christelijk geloof van de kerk der eeuwen. Zij heeft daarmee juist voor apologetiek in de huidige tijd de geweldige mogelijkheid om bijzonder toegerust te zijn. Het een en heilig algemeen christelijk geloof heeft immers een extra nadruk.
Maar in de praktijk blijkt de Protestantse Kerk in apologetisch opzicht vrijwel onzichtbaar te zijn en zelfs het accent op het orthodox christelijke geloof onduidelijk te laten worden.
Ik noem het omgaan met ds. K. Hendrikse en zijn loochening van Gods bestaan.
Ik noem het hebben van het artikel van de inzegening van alternatieve relaties, met daaraan gepaard een in de samenleving zwijgen over de roeping en goddelijke bedoeling met het huwelijk, terwijl dat een kernpunt van de christelijke levenswijze is.
In de derde plaats is er eind vorig jaar de situatie geweest dat een moslim om bepaalde redenen voor een project werd gesteund, terwijl het boek van de filmmaker Paul Verhoeven dat een atheïstisch beeld van Jezus geeft, positief op de site van de Protestantse Kerk werd besproken. Alles bij elkaar zien we te weinig van een apologetisch uitdragen van de grootheid van Christus als Zoon van God en het nieuwe leven door Hem.

Gereformeerde Bond
En de Gereformeerde Bond? Opmerkelijk is wel zijn ontstaan. De vrijzinnige predikant Bähler verklaarde kort na 1900 dat het boeddhisme van een hoger religieus en ethisch gehalte was dan het christendom. Een krachtige tuchtmaatregel tegen hem kwam er niet. Hier lag in de kerk zelf het front van het christendom. En juist daar is de Gereformeerde Bond ontstaan. Om de grootheid van de Heere Christus uit te dragen en alles wat die grootheid weerspreekt uit de kerk te weren. Dat zou de Gereformeerde Bond vanuit die oorsprong extra impuls moeten geven voor de apologetiek.
Nodig is dan wel om zich niet te laten worden tot gereformeerd en calvinistisch smaldeel binnen de Protestantse Kerk, maar te blijven ijveren om de waarheid voor de hele kerk. De waarheid in de zin van het orthodox algemeen christelijk geloof met de heilige, christelijke levenswandel. Tegenover het front van andere religies en secularisatie, moet het hoofdaccent liggen op het een en algemeen christelijk geloof, met de calvinistische eigenheid als het kleed waarin je christen bent.
Een kleed overigens om zich niet voor te schamen. Want juist het calvinistische is naar zijn aard sober in veel dingen, om alle aandacht te geven aan dat algemeen christelijk geloof in zijn rijkdom.

Trots
In de apologetische literatuur uit de Vroege Kerk heeft mij dit het meest getroffen de overtuigdheid, stelligheid, fierheid waarmee over Christus, de kerk, de christelijke levenswijze wordt gesproken. In de goede zin van het woord zijn de eerste christenen trots op Christus, trots op het christelijk geloof, trots op de christelijke levenswijze, trots op de algemene christelijke kerk. Of we nu de brief aan Diognetus lezen, of Tertullianus, Athanasius of Augustinus, dit is bij allen hetzelfde. Deze zekere overtuigdheid is onvoorstelbaar als we de situatie zien, zeker de eerste twee eeuwen, van een kleine minderheid in een immens Romeins rijk, met afgoden, tempels, grote filosofenscholen, oude tradities, oude godsdiensten. En dan toch staat in de brief aan Diognetus: ‘Wat de ziel is in het lichaam, dat zijn de christenen in de wereld.’
Deze fierheid mag uiteraard niet zomaar door ons overgenomen worden. Dan hangt zij in de lucht en is niet meer dan peptalk. Christenen die zomaar een stellige manier van spreken overnemen, zullen de ervaring krijgen van de zonen van Sceva die de duivel probeerden uit te drijven, maar toen zelf door de duivel werden uitgedreven, met de woorden: ‘Jezus ken ik, en van Paulus weet, maar wie bent u?’ De boze laat zich niet door peptalk verdrijven, ook niet wanneer die door een kerk of christen wordt uitgesproken.

Veel hoger
Nee, zekere overtuigdheid is een zaak die verkregen moet worden door diepe en rijke toe-eigening van het algemeen christelijk geloof. En dat terwijl wij juist te maken hebben met een kerkbrede sterke verzwakking van de christelijke identiteit. Hoe meer de kerk dan ook missionair en apologetisch wil zijn, des te meer zal ze juist moeten toezien op een rijkere en sterkere christelijke identiteit, want het staan in de wereld vereist diepe wortels. Hoe meer missionair een kerk wil zijn, des te sterker orthodox zal ze moeten zijn. Dit vanuit een diepe eensgezindheid met de kerk der eeuwen. Ze zal de dogma’s van de eerste eeuwen voluit en volop omhelzen en toe-eigenen en beleven, om zo een hoge blik op de Heere Christus als waarachtig Zoon van God te ontvangen. Zo, dat het je helder wordt dat Christus zeer veel hoger is dan Mozes, en dat Hij daarom het jodendom zeer te boven gaat. Dat Christus zeer veel hoger is dan Mohammed en daarom de islam zeer veel te boven gaat. Dat Hij helemaal onvergelijkelijk hoger is dan het ongeloof en atheïsme, want dat is afgesloten voor het bestaan van God en de omgang met Hem. Zo, in die voortgaande toe-eigening van het algemeen heilig christelijk geloof, wil de overtuigdheid en fierheid groeien.

Niet verdunnen
De innerlijke aanraking met het algemeen christelijk geloof doet veel met een mens. Dat is een van de grote behoeften in christelijk opzicht: het verkrijgen van fierheid op het christelijk geloof. In de goede zin van het woord trots op het orthodox heilig christelijk geloof van de kerk der eeuwen. Vanuit rijk zicht op de grootheid van Christus. Anders gezegd: de verdediging van het geloof onder de mensen, vereist een leven in de vreze Gods in jezelf. Apologetiek vereist dus aan de ene kant een goed kijken naar wat er leeft in maatschappij en onder de mensen. Het vraagt aan de andere kant om niet de christelijke identiteit te verdunnen in de hoop mensen te winnen, maar juist meer en meer christelijk te worden, meer en meer een christelijke identiteit te hebben, dat het christelijk geloof je hele leven doortrekt en doorademt. Wellicht de eerste opdracht bij apologetiek: ga voor een veel, veel bewuster, krachtiger christelijk identiteit.

Hele bestaan
De Vroege Kerk leert ons ook bij die christelijke identiteit de levenswandel als zeer belangrijk te zien. Dat je hele bestaan christelijk wordt. Een van de grote apologetische taken van de kerk is dan ook het uitdragen van het huwelijk als goddelijke instelling en het afwijzen van alternatieve vrije relaties op seksueel gebied. De Vroege Kerk leert dat het uitdragen van de heiligheid en grootheid van de christelijke moraal een speerpunt is. Ook als de cultuur bepaalde dingen van de christelijke moraal vreemd en ergerniswekkend vindt. Dan wil de apologetiek, als het ten minste wezenlijke dingen van de moraal betreft, vooroordelen wegnemen en uitleggen, maar niet verwateren.

Op eigen plek
De Kerk heeft dus ter wille van de verdediging van het geloof de grote roeping om het heilig algemeen christelijk geloof van de kerk der eeuwen, zoals verwoord in Nicea, uit te dragen. Blijft wel staan dat de concrete apologetiek vooral een zaak is van ieder christen op zijn eigen terrein. Een bioloog, psycholoog, iemand op de werkvloer, een moeder in de opvoeding: vanuit het toe-eigenen van het algemeen christelijk geloof zal een ieder moeten proberen wat hij of zij tegenkomt in het licht van Christus te bezien en een plek te geven. Alles wat goed en waar is, kan een plek krijgen binnen het geloof. Alles wat strijdig is met het heilig geloof en de heilige levenswandel, vereist afwijzing. Apologetiek die landt, kan niet buiten de verwerking van het geloof door de deskundigen op het betreffende terrein.
Daarom krijgt ieder christen op zijn eigen plek een eigen roeping, om zo gehoor te geven aan de oproep van Petrus: ‘Wees altijd bereid tot verantwoording aan ieder die u rekenschap af eist van de hoop die in u is.’ Al ligt er geen belofte dat een dergelijke verdediging van het christelijk geloof op korte termijn grote veranderingen onder de mensen teweeg brengt, tegelijk is het wel roeping van God en daaraan is altijd op de een of andere wijze Zijn zegen en vrucht verbonden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen