Calvijn voor vandaag

Veel facetten van Calvijns theologie worden door theologen uit de Protestantse Kerk voor het voetlicht gebracht: de omgang met de Bijbel, de leer van de godskennis, de leer van de drie-eenheid, het werk van de Heilige Geest, de kerk- en ambtsleer, de prediking, de catechese, de sacramenten, Calvijns spiritualiteit, zijn ethiek en zijn omgang met de Joden.
Gezien de samenhang in Calvijns theologie zijn enige doublures in het boek waarschijnlijk onvermijdelijk. Ik heb ze in ieder geval niet als storend ervaren. Wel vond ik het jammer dat er geen bijdrage is opgenomen over Calvijn en de politiek, al komt dit thema in het artikel van dr. J. Hoek zijdelings aan de orde. Gelet op de politieke en kerkelijke situatie in Genève en de actuele vragen rondom het thema ‘theocratie’ had een bredere uitwerking voor de hand gelegen.

Lutherse inbreng
Deze bundel is vooral bedoeld als lees- en gespreksboek voor gemeenteleden. De bijdragen willen de bekendheid met de theologie van Calvijn vergroten, om zo het gesprek over de actuele betekenis van zijn theologie voor het kerkelijke leven 500 jaar later te kunnen voeren. Het sterke punt van deze bundel vind ik het feit dat Calvijn zelf veel aan het woord komt. Op die manier wordt de lezer als het ware meegenomen in de denkwereld van Calvijn. Dat zijn wereld in vele opzichten een andere is dan de onze, wordt door verschillende schrijvers onder woorden gebracht; tegelijk is echter opvallend dat bijna alle auteurs vanuit een bepaalde mate van congenialiteit de actuele betekenis van Calvijn erkennen.
Gezien het feit dat deze bundel nadrukkelijk is gepresenteerd als bijdrage vanuit de Protestantse Kerk, kan hierbij wel de vraag gesteld worden of de waardering niet anders was uitgevallen als ook scribenten uit andere geledingen van de kerk, zoals Op goed gerucht hadden meegedaan. Tevens was ik wel benieuwd geweest naar een bijdrage uit het Lutherse segment. Na het lezen van het woord vooraf, waarin nadrukkelijk wordt gesproken over het samengaan van de lutherse en de gereformeerde traditie, vond ik dat eerlijk gezegd een gemiste kans. De redactie heeft er echter blijkbaar voor gekozen om een opbouwend boek over Calvijns theologie te schrijven, en daar is veel voor te zeggen. We staan als kerk immers in de reformatorische traditie.

Hoogtepunt
Welk beeld van Calvijn krijgt de lezer getekend? In elk geval niet het negentiende-eeuwse beeld dat suggereert dat Calvijn alleen een hoofd had en geen hart, om een beeldspraak van dr. C. van der Kooi te gebruiken. Vanuit de historische context wordt juist aangetoond dat ook Calvijns zoeken naar juiste dogmatische formuleringen te maken heeft met het hart. Zonder de andere bijdragen tekort te willen doen, vond ik het artikel van dr. A. de Reuver om die reden persoonlijk het hoogtepunt van de bundel. In zijn bijdrage over de spiritualiteit van Calvijn komen alle belangrijke thema’s van Calvijns leven, geloven en theologiseren samen. In zijn spiritualiteit blijkt Calvijn theoloog van de Heilige Geest, voor wie het geloof in de beloften van God het kardinale punt vormt.
Prof. De Reuver weet de geestelijke sfeer van Calvijns theologie scherp te typeren, zodat de lezer het gevoel krijgt als het ware in de studeerkamer van Calvijn zelf te vertoeven. Het hart van Calvijns theologie klopt in de pietas, de vroomheid, die niets te maken heeft met eigen vroomheid, maar alles met het leven vanuit het evangelie van de rechtvaardiging van de goddeloze en vanuit de eeuwige verkiezing door God drie-enig.
Calvijns theologie is de theologie van mensen die nog niet gearriveerd zijn, maar die onderweg zijn. Voor wie dit aardse leven enerzijds een Godsgeschenk is, dat zelfs genoten mag worden (op dit punt onderscheidt Calvijn zich van Augustinus), maar voor wie het eeuwige leven het genadegeschenk is dat boven deze aardse bedeling uitgaat. Hier ligt ook de belangrijkste spits voor de actuele betekenis van Calvijn vandaag.
Een laatste opmerking betreft het vervolg van dit boek. Het is als gezegd bedoeld als lees- en gespreksboek. Het zou jammer zijn als het in de hausse van Calvijnboeken ondersneeuwt, temeer daar het vooral bedoeld is voor gemeenteleden. Laten dan juist de gemeenten binnen de Protestantse Kerk die zich graag op Calvijn beroepen (dus ook het lezerspubliek van De Waarheidsvriend) de moeite nemen om dit boek in de kerkenraden en op lidmatenkringen te bespreken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen