Eisen van onze tijd

Wat kan ik met: Zoek eerst het Koninkrijk?
Onlangs had de GZB-zendingsdag voor de tweede keer op Hydepark plaats, op zaterdag. Alle mensen die mij zeiden verhinderd te zijn, gaven daarbij aan dat ze niet thuisbleven vanwege hun gebrek aan betrokkenheid bij de zending of vanwege de inhoud van de dag. De reden? ‘We hebben al zoveel. Alles wat moet, valt na de vakantie direct op je.’
Even opvallend is de toelichting van mensen die afzien van het nemen van een abonnement op De Waarheidsvriend. Niet de hoogte van de abonnementsprijs of de inhoud van de artikelen vormen de hobbel. Het argument dat veruit het meest klinkt, is: ‘We staan wel achter de inhoud, maar hebben niet de rust om te lezen.’

Het leven volhouden
Het was in 1907 (!) dat de Leidse hoogleraar Gerbrandus Jelgersma een internationaal congres voor psychiatrie en geestelijke gezondheidszorg opende. Hij stelde het tempo van de maatschappelijke veranderingen (mede) verantwoordelijk voor het ontstaan van veel eigentijdse psychiatrische problemen. Ook een eeuw geleden miste een fors aantal landgenoten de geestelijke rekbaarheid die nodig is om het leven vol te houden, om het leven aan te kunnen.
Het is dank zij onze Schepper dat ons lichaam aangeeft lichamelijk of psychisch vermoeid te raken – een signaal om voor enige tijd gas terug te nemen. Gods zorg strekt zich over ons leven uit. Langdurige oververmoeidheid gaat echter niet meer gepaard met voldaanheid en is niet functioneel.

Thuisbasis
Opvallend is daarbij dat de ervaren drukte niet alleen voortkomt uit de arbeidstaak of de zorg voor anderen, maar dat onze vrije tijd eveneens veeleisend geworden is. Onderzoek van sociologen heeft laten zien dat veertig procent van de mensen tussen de 18 en 64 jaar zich in de vrije tijd opgejaagd voelt, een forse toename in vergelijking met enkele decennia geleden. We zijn onrustig en opgejaagd in onze vrije tijd, omdat we verdrinken in de vakantiebestemmingen, sportieve mogelijkheden, elektronische spellen en eindeloze mailcontacten. Kiezen of je afwenden – het lukt steeds moeilijker.
Hebben we daarbij door dat consumenten mee doen aan een cyclus van steeds meer verdienen en meer uitgeven? Omdat we graag enig aanzien op de maatschappelijke ladder willen, is de vrije tijd geworden tot, zo las ik ergens, ‘het strijdperk van statuswedijver’. Om moe van te worden.
De afbreuk van vanouds gangbare rolpatronen betekent dat iedereen overal zijn steentje moet bijdragen, mannen in het huishouden, maar zeker vrouwen in het arbeidsproces. Het gezin als hoeksteen van de samenleving, inclusief de rust die een thuisbasis geeft, geldt voor een minderheid van de Nederlanders. Ook in de meeste intieme levenssfeer zijn eenmaal gemaakte keuzes voortdurend voorwerp van heroverweging.

Kerntaken
Ondertussen heeft de democratie in de kerk ook haar invloed gekregen, zodat er over veel dingen overlegd moet worden. Ambtelijk werk kan ongemerkt overgaan in een ketting van vergaderingen – zodat er een kerkenraadsweekend nodig is om op een zekere afstand op een locatie elders beleidsmatige keuzes voor de komende tijd te doordenken en aandacht aan de versteviging van de band te schenken. Te veel afgeleide taken, ze vormen een van de redenen dat ambtsdragers het zwaar vinden hun ambtsperioden uit te dienen. Juist het bezig zijn met de kern van hun opdracht – pastoraat, catechese, diaconaal bezoek – stimuleert hen om door te gaan.
Ongemerkt zien ook werkers in andere beroepsgroepen de aan hen gestelde eisen toenemen. Leerkrachten op de basisscholen ervaren bijvoorbeeld steeds meer kleine taken erbij te krijgen, om de leerling zo persoonlijk en zo adequaat mogelijk te kunnen begeleiden en om de naam van de school een goede klank bij de ouders te bezorgen.

Snel, bereikbaar
Onze cultuur heeft snelheid, bereikbaarheid en drukte in de armen gesloten. Een onderzoeker naar tijd en vrijetijdsbesteding zei het zo: ‘Bezinning en rust worden opgeofferd aan almaar verder reikende ambities.’ Zo worden nieuwe mogelijkheden niet benut om onze inspanning te verminderen, maar om nog meer te realiseren. Vroeger bracht je je vakantiefoto’s naar de fotozaak, nu maken we zelf digitaal ons fotoalbum. Vroeger verscheen er twee keer per jaar een schoolkrant, nu levert elke leerkracht frequent iets voor de website van de school. Ieder kan de voorbeelden uit eigen leven aanvullen. Met de digitalisering van de samenleving en de komst van de pc zijn de mogelijkheden niet alleen toegenomen, maar hebben we onszelf veel werk bezorgd. Zoveel werk dat een mede-Apeldoorner me onlangs zei dat als hij ’s avonds laat met zijn vrouw een rondje loopt, ze vrijwel niemand meer tegenkomen. ‘Je ziet de mensen zelfs niet samen voor de tv, maar ieder voor zich achter de computer. Elk een eigen levensterrein.’

Zondag
Wat betekent dit alles echter voor ons, voor het meeleven met de gemeente? Als een christen kan laten zien ‘geheel anders’ te willen zijn, geldt dit ook de inrichting van ons leven. Wie bij Jezus hoort, zal zich realiseren dat volle agenda’s ons gemakkelijk kunnen beroven van het bewustzijn van Gods aanwezigheid.
De Heere weet dat veel onze aandacht vraagt – en daarom schonk Hij ons elke week eerst de rustdag. Het gevoel van rusteloosheid dat veel christenen kenmerkt, komt mede voort uit de druk op de zondag. Een ouderling uit een betrokken wijkgemeente zei me onlangs dat vrij plotseling de tweede kerkdienst op zondag minder bezocht wordt, omdat er doordeweeks de tijd ontbreekt om een verjaardag te vieren. ‘En elke week is er wel iemand in de familie jarig geweest.’
Zo raken we het wezen van de zondag niet kwijt door invloeden vanuit de samenleving waar veel gemeenten het aantal koopzondagen willen opschroeven, maar door eigen keuzen. Toen de Schotse prediker Robert Murray McCheyne in 1839 Parijs bezocht, schreef hij aan zijn gemeente: ‘Hoe meer anderen Gods heilige dag ontheiligen, des te meer moet u die dag heiligen en laten zien dat u haar het meest van alle zeven dagen liefhebt.’ Zeggen wij het net zo scherp als McCheyne toen hij economische activiteiten en allerlei vermaak zag? ‘Geliefde gelovigen, verzet u met al uw macht tegen deze goddeloze praktijken.’ In elk geval had hij het behoud van zijn kudde op het oog.

Eerst
Niemand van ons kan weglopen uit de verbanden waarin hij of zij een plaats heeft: familie, werkkring, gemeente enzovoort. Maar wel kunnen we met kracht een van de grondregels van de christelijke religie tot ons door laten dringen: ‘Zoek eerst het Koninkrijk van God en Zijn gerechtigheid.’ (Matth. 6) Het was voor Jezus nodig dit twintig eeuwen geleden uit te spreken, omdat ook in de gemeenschap van Zijn dagen mensen schatten verzamelden die je snel ontstolen kunnen worden.
Minder dan vroeger hoor ik (in de prediking) de uitdrukking ‘het heden der genade’, het besef dat ons en onze (klein)kinderen levenstijd geschonken wordt om dagelijks Gods aangezicht te zoeken. Onze tijd zetten we zo in het perspectief van onze toekomst.
Henri Nouwen licht het toe, in zijn boek Alles nieuw: ‘Jezus wil dat we ons gaandeweg van ‘veel dingen’ gaan richten op ‘één ding is nodig’. Hij spreekt niet over een verandering van activiteiten of van tempo, maar van het hart. Die verandering van hart maakt alles anders, hoewel alles hetzelfde lijkt te blijven.’

Navolging
Geen mens kan tegenwoordig ‘alles bijhouden’, kan beantwoorden aan de drang het leven zo perfect mogelijk vorm te geven. Het hoeft niet, sterker: het mag niet. Veel reclame schotelt ons een schijnwerkelijkheid voor. In de Bergrede waarschuwt Jezus voor wereldgezindheid, die altijd aanwezig is en ons voortdurend afhoudt van gerichtheid op Zijn Koninkrijk. Waarom? Omdat de Heiland weet dat de duivel ons graag als bezette mensen ziet, bezorgd over allerlei dingen die voorbijgaan. Als enige was de Zoon zelf voortdurend gericht op het doel waartoe Hij op aarde was. In de navolging van Hem mogen we dat spoor volgen, een gezegend spoor.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen