Speciaal voor sporters

Het aantal doelgroepbijbels neemt per jaar toe. Op zichzelf is het geen nieuw fenomeen. De eerste kwam in 1884 in Amerika uit: een studentenbijbel. Studenten vonden de uitgave van de Bijbel ingewikkeld en zelfs intimiderend. Het was hen ook niet duidelijk wat ze eraan hadden. Bijbeluitgevers hebben een jaar lang studenten ondervraagd. Op basis daarvan kwam er een speciale uitgave van de Bijbel, met tips voor het lezen en uitleg over passages. Hierdoor werd de Bijbel voor studenten toegankelijk.
Een bekende doelgroepbijbel is vandaag de Jongerenbijbel. Deze uitgave van het Nederlands Bijbelgenootschap bevat de Nieuwe Bijbelvertaling in een versie die speciaal gericht is op jongeren. Ieder bijbelboek heeft een eigen inleiding en themapagina, waarop ontstaan, schrijver en thematiek uitvoerig aan bod komen. Verder zijn foto’s, kaarten en plattegronden opgenomen. Verschillende tekstfragmenten worden kort uitgelegd en in een woordenlijst staat een omschrijving van moeilijke woorden. Er is ook ruimte om eigen opmerkingen bij de tekst te noteren. Je kunt bij het bestellen kiezen uit zes verschillende kaften; zelfs kun je via internet een eigen kaft ontwerpen. Deze Bijbel heeft naar mijn waarneming grote ingang gevonden, ook onder jongeren in hervormd-gereformeerde kring.

Christentopsporters
In Nederland kennen we sinds 1998 ook de Sportbijbel, met behalve de bijbeltekst verhalen van christentopsporters. In deze eerste editie staan verhalen van internationaal bekende sporters. Sponsoring door de Europese Christelijke Sport Unie maakte de exemplaren goedkoop, waardoor ze gemakkelijker uitgedeeld worden.
In de uitgave van 2004 zijn verhalen van overwegend Nederlandse topsporters opgenomen, zoals badmintonspeelster Mia Audina en voetballer Bert Konterman. De Sportbijbel bevat het Nieuwe Testament in de uitgave van Het Boek en verhalen van veertien sporters. Verder heeft hij een index, waarmee sporters en trainers en coaches gebeurtenissen en gevoelens uit de sportwereld kunnen koppelen aan verhalen uit de Bijbel.

Bekender dan de Sportbijbel is de Hotelkamerbijbel. Een doelgroepbijbel die al sinds 1948 wordt uitgegeven door de Bijbelvereniging, voorheen de Nederlandse Gideons. Hij ligt in hotels, ziekenhuizen, vakantieparken, verpleeginrichtingen, gevangenissen en op schepen. Deze bijbels kennen geen toevoegingen, maar bevat delen van de Bijbel in het Frans, Duits, Engels en Nederlands: vaak het Nieuwe Testament met het boek Psalmen. Dit geeft de uitgave minder gewicht, al is de uitgave zo wel hanteerbaarder voor patiënten. Je moet wel vaststellen dat mensen sinds de komst van de tv in de ziekenzaal minder snel de Bijbel pakken. De uitgeverij is inmiddels overgeschakeld op het gebruik van de Nieuwe Bijbelvertaling. Ze deed dit, omdat ze zich vooral wil richten op mensen die voor het eerst met de Bijbel in aanraking komen.

Zwarte kaft, gotische letter
Heel anders is de Metalbijbel, een bijbel voor fans van een bepaalde muziekstijl. Deze verscheen twee jaar geleden in Nederland. Het idee ontstond in Zweden, waar de Bijbel voor metalfans een succes bleek. ‘Als bezoekers het Bijbeltje op festivals kregen aangeboden, gaf dat leuke en eerlijke discussies’, meldt een uitdeler. De Nederlandse versie biedt een onverwachte combinatie van verhalen van muzikanten uit de metalscene en een populaire vertaling van het Nieuwe Testament. De samenstellers hebben hun best gedaan de vormgeving te laten aansluiten bij de doelgroep: zwarte kaft en gotische letter.
Veel metalfans hebben belangstelling voor het bovennatuurlijke. Zij halen ook inspiratie uit de Bijbel. Vooral het bijbelboek Openbaring van Johannes blijkt populair. Bij deze uitgave blijkt wel heel duidelijk dat de Bijbel uit de kerkelijke setting gehaald is en midden in de wereld van heavy metal en hardrock geplaatst.

Studiebijbel
Ook de bekende Studiebijbel valt onder de doelgroepbijbels te scharen. Deze bevat een enorme hoeveelheid informatie bij de Bijbel. De informatie werd gedurende de afgelopen dertig jaar op systematische wijze verzameld en is ontsloten in de vorm van een boekenserie onder de naam Studiebijbel. Er is ook een internetversie beschikbaar.
De Bijbel voor vrachtwagenchauffeurs, voor motorrijders – de doelgroepbijbels die ik hier noem zijn er nog maar enkele van de vele.

’s Werelds grootste bijbeluitgeverij, Zondervan in Amerika, gaf in 2002 al vierhonderd versies van de Bijbel uit. Ook kinderbijbels zouden trouwens onder de doelgroepbijbels te scharen zijn.

Hoop
De vraag is natuurlijk hoe we tegen dit fenomeen moeten aankijken. Hoe waarderen we de doelgroepbijbel? Er valt allerlei te zeggen. Allereerst proef je bij heel wat – of alle – uitgaven het verlangen de Bijbel dichtbij mensen te brengen. De hoop is dat zoveel mogelijk mensen de Bijbel gaan lezen en zeker mensen die de Bijbel nog niet kennen.
Het is een feit dat dit werkt. Waar mensen de gewone bijbeluitgave dicht zouden laten, slaan ze hun doelgroepbijbel wel open. Als we heel wat doelgroepbijbels in dit kader van evangelisatie bezien, vind je het mooi dat de Bijbel wordt aangeboden. Mannen, vrouwen en jongeren worden op het spoor van het Woord van God gezet en/of krijgen zelfs delen daarvan al in handen. Kan evangelisatiemateriaal dat mensen hebben bedacht en geschreven beter zijn?

Naam
Doelgroepbijbels zijn echt iets van deze tijd. Kreeg het bijbelvertaalwerk een grote impuls door de opkomst van de boekdrukkunst, wij leven in de tijd waarin gemakkelijk teksten voortdurend bewerkt kunnen worden. Dat kan mede omdat wettelijk niets het uitgeven van de Bijbel in allerlei vormen in de weg staat. Het woord Bijbel is niet beschermd. Je mag elke interpretatie of afgeleide ervan zo noemen.
Daarmee stuiten we wel op het punt dat de naam de lading nogal eens niet dekt. Het is echt niet altijd de hele Bijbel. Nogal eens ontbreekt het Oude Testament. Dat is bedenkelijk. Vooral na de Jodenvervolging, die in de Tweede Wereldoorlog zo’n ontzagwekkend grote omvang had, is gewezen op het gevaar van uitgaven met enkel het Nieuwe Testament. Het risico bestaat dat mensen het bijzondere van het Joodse volk niet in beeld krijgen en niet beseffen dat de God van de Joden ook de God van de christenen is. We hebben het Oude Testament ook nodig om het Nieuwe goed te kunnen begrijpen. Andere doelgroepbijbels heten Bijbel, maar bevatten de tekst van Het Boek, die toch niet voor niets Het Boek heet en niet Bijbel. Ook staat er uitleg van mensen ingevoegd en bevat het, zoals bij de Sportbijbel, getuigenissen van mensen. Waar een selectie van teksten wordt aangereikt, is de menselijke factor ook heel duidelijk aanwezig. En de uitleg is altijd gekleurd.
Ergens verwacht je toch dat wie door een evangeliserende doelgroepbijbel door het evangelie is gegrepen, vroeg of laat naar de hele Bijbel verlangt en naar een uitgave die zo dicht mogelijk bij de grondtekst staat. Dat hij of zij zoekt de Bijbel zelf te verstaan, los van de interpretatie die mensen eraan geven.

Heilig boek
Heel wat hervormd-gereformeerde jongeren zijn via de Jongerenbijbel vertrouwd geraakt met de Nieuwe Bijbelvertaling. Zullen zij straks overstappen op de Herziene Statenvertaling? Moet deze er dan ook komen in een Jongerenbijbelversie?
Je vraagt je af of bij al de doelgroepbijbels wel zicht blijft op het unieke van de Bijbel. Het is een heilig boek. Een boek dat zeker een bijzonder kaft mag hebben. Ook al voel je je verbonden met mensen die deze uitgaven verzorgen in het verlangen dat anderen met de Bijbel in aanraking komen, tegelijk wordt bij doelgroepbijbels gesproken over commercialisering van de Bijbel. Uitgevers verdienen immers aan deze uitgaven. Er schijnen zelfs niet-christelijke investeerders geld in te zien. Je kunt het als positief beoordelen dat zelfs niet-christenen aan bijbelverspreiding meewerken, maar het moet meteen ook waakzaam maken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen