GLOBAAL BEKEKEN

Dr. J.D.Th. Wassenaar geeft in Confessioneel, het blad van de Confessionele Vereniging in Protestantse Kerk, aandacht aan ‘Súd 86’, een pand uit de zeventiende eeuw in Workum, dat mogelijk het huis was van een Workumer walvisvaarder.

• Er zijn verschillende Workumer mannen die dat beroep hadden, met name bekend. Een van hen was Botte Jans. In leven was hij commandeur op Groenland. Op zijn grafsteen, die aan de uiterste zuidkant van de begraafplaats rondom de St. Gertrudiskerk gelegen heeft, stond, dat hij 51 jaar oud was, toen hij op 13 april 1685 stierf. Op de steen liet hij beitelen:

'In Walvisjagen had ick plaisier
Die tijd is vorbi en nou leg ick hier
Laet lopen die loope lust
Nou leg ick hier in rust
Maer als belift de Heer
Sullen wi verrisen weer

• Over walvisjagen gesproken: in dit verband citeer ik een gedeelte uit het boek Groote Christelycke Zeevaert van Adamus Westermannus, die vanaf 1619 predikant in Workum was. Van de eerste versie, Christelycke Zeevaert, en de uitbreiding ervan zijn van 1611 tot 1743 meer dan veertig drukken verschenen. Ik neem het slot van ‘Een gebed voor de Walvisch en Haringvangers’ over:

‘zegene derhalven het werk onzer handen / en laat ons door uwen sterken arm het net uitwerpen en intrekken / zo zullen wij een goeden vangst bekomen / en onze vreugde zal zo groot zijn / dat wy u tot eere / en onze naasten tot blijschap / ’t zelve uitroepen zullen / en veroorsaekt blijven al zulke schatten te zoeken die de mot noch de roest verteren / noch de dieven stelen zullen / maer eeuwiglijk in onze herten bewaerd blijven. Op dit woord Heere / zo werpen wy onze netten uit / en verwagten wat uwen milden hand zal believen te geven / dien lof en prijs moet toekomen van eeuwigheid tot eeuwigheid / Amen.’

Het verhaal van Petrus die toegang zou verlenen bij de hemelpoort, is al eeuwenoud. Over de ‘Schrikwekkende Paus’, Julius II (1503-1513), die deelnam aan veldtochten in Europa, verscheen van de hand van zijn critici een ‘satirische dialoog’ over het moment toen hij met 20.000 soldaten, die in zijn oorlogen omkwamen, aankwam bij de hemelpoort. Het fragment staat in een boek van Roger Collins, Sleutelbewaarders. De geschiedenis van het pausdom, van Petrus tot Benedictus XVI (uitg. Bert Bakker, Amsterdam).

JULIUS: Je droomt zeker nog steeds van die oude kerk waarin je blootgesteld was aan armoede, angst, gevaren en duizend andere beproevingen, met een paar hongerige bisschoppen en een paus die rilt van de kou. Maar de tijden zijn veranderd en alles is beter geworden, ach, stel je voor dat je het leven van nu in Rome kon zien: de kardinalen in het purper, bijgestaan door hele regimenten van vazallen, met paarden die een koning niet zouden misstaan, muilezels getooid met fijne stoffen goud en juwelen, sommige zelfs beslagen met goud en zilver! Stel je voor dat je maar een glimp ziet van de verheven paus, die op de schouders van zijn manschappen in een gouden stoel omhoog gedragen wordt, terwijl zijn volk hem aan alle kanten op een enkel gebaar van zijn hand eer bewijst; stel je het gedonder van de kanonnen voor, het vuur uit de lopen en het gejuich van het volk, de uitroepen, alles verlicht met vlammende toortsen, zelfs de machtigste vorsten wordt maar nauwelijks toegestaan zijn gezegende voet te kussen … stel je voor dat je dat alles kon zien en horen – wat zou je daar niet van zeggen?

PETRUS: Dat ik een tiran zou zien die wreder is dan alle andere op aarde, de vijand van Christus, de vloek van de kerk.

Als Sint-Petrus aan Julius de toegang tot de Hemel weigert, dreigt de paus de hemel te bestormen en Petrus te verdrijven. Dit soort kritiek op het pausdom van die tijd was nog mild vergeleken bij wat er later zou volgen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen