De ratrace van dertigers

Tijdens een wielerwedstrijd hoor je journalisten soms zeggen dat er tussen de koplopers en het peloton een groot gat gevallen is. Er dreigt een onoverbrugbare afstand tussen beide groepen deelnemers. Soms wel een gat van vele kilometers lang. Daar moest ik aan denken toen ik een verslag las van een bezinningsdag die deze zomer door de Protestantse Kerk in Nederland werd gehouden op Hydepark: Het gat van de kerk. Boven het verslag van de dag in Kerkinformatie stond: ‘Een hele generatie er tussenuit?’ Met die generatie worden vooral de zogeheten ‘dertigers’ bedoeld. De studiedag trok een groot aantal deelnemers van plaatselijke gemeenten. Een problematiek die kennelijk kerkbreed herkend wordt.
Ook in de kerkelijke pers dook het thema op. CV.Koers besteedde er afgelopen maand een omslagverhaal aan. Dertigers staan veelal in de ratrace van het leven. Hebben een hele week een intensief bestaan. En er valt zoveel te kiezen.
Voor dertigers die wel kerkelijk zijn opgevoed lijkt het vandaag lang niet meer vanzelfsprekend om naar de kerk te gaan, in ieder geval niet elke zondag en zeker geen twee keer op een zondag. En doordeweeks meeleven en meedoen met de plaatselijke gemeente is ook geen vanzelfsprekendheid en al helemaal niet als het erom gaat jezelf vast te leggen voor een aantal jaren in een ambt of een andere vorm van vrijwilligerswerk. Ik weet: er zijn vele uitzonderingen en er zijn veel dertigers die zich wel inzetten voor hun plaatselijke gemeente, maar toch, er is genoeg reden tot bezinning.

Kontekstueel, ‘tijdschrift voor gereformeerd belijden nú’, wijdde er vorige maand ook een themanummer aan onder de titel Dolende dertigers. Drs. H.M. Schormans-Marchand, zelf een dertiger, reageert op het thema. Ik citeer uit haar bijdrage een drietal passages.

Ik ben een dertiger. Net als vele anderen die zich tussen de 25 en 35 bevinden probeer ik vele ballen tegelijk in de lucht te houden. Kinderen, werk, echtgenoot, huis, vrienden, kerk … alles vraagt om aandacht en het moet allemaal even goed. Ik bevind me in het spitsuur van het leven en ben niet bereid concessies te doen aan de kwaliteit ervan. En dan mag ik nog blij zijn dat ik een aantal van de belangrijkste levenskeuzes al achter de rug heb, want veel van mijn hoger opgeleide generatiegenoten ervaren stress doordat ze nog moeten kiezen. Welke partner is de juiste, welke kant wil ik op met mijn loopbaan, wel of niet aan kinderen beginnen, dat zijn de belangrijkste thema’s in deze levensfase.
We leven in een meerkeuzemaatschappij en de moderne biografie is een keuzebiografie. Er ligt geen bewegwijzerde wandeling voor je klaar: huwelijk, zo God het wil gauw kinderen krijgen, de man als kostwinner en de vrouw de baas in huis, je leven lang wonen in één plaats (…).
Onrust is er ook, omdat het wel lijkt of het gras bij de buren altijd groener is. Dertigers (en niet alleen zij) hebben de neiging hun eigenwaarde af te meten aan de successen van de mensen om hen heen.
Sociale vergelijking heet dat: je eigen image verbleekt of schittert juist vergeleken met dat van je collega. Op een onbewoond eiland zou je misschien nog wel tevreden zijn met wie je bent en wat je doet, maar nu, geconfronteerd met die vriendin die het zo goed doet in haar werk en dan ook nog eens heel actief is in vrijwilligerswerk, met die kennis die prachtige reizen maakt met zijn kinderen … nu lijkt je zorgvuldig geconstrueerde identiteit opeens een beetje flets en armoedig. Het geleefde leven wordt gedegradeerd tot een schaduwbestaan, doordat er steeds een gedroomd, maar nooit waargemaakt leven achter oprijst dat alle aandacht naar zich toe trekt. ‘Het zou ook anders kunnen’ en ‘is dit nu alles’, dat zijn de plaaggeesten waardoor dertigers geteisterd worden.
Schormans schrijft ook over de gelovige dertigers. Ze noemt een aantal kenmerken van deze generatie: wel kerkelijk betrokken maar kritisch ten opzichte van het instituut, met vragen bij de scheiding tussen leken en professionals, bij de sterke nadruk op de zondagse eredienst.
Kenmerkend voor de gelovige dertiger is verder dat die van jongs af aan gewend is zich als gelovige in de minderheid te bevinden. Het komt niet bij hem of haar op te eisen dat het festival op zondag afgelast wordt. En ten slotte valt de bijna ziekelijke zucht naar authenticiteit op. Ook wanneer het om geloof gaat. Dat moet wel iets van jezelf zijn, het moet door je heen zijn gegaan. Voor geloof zonder bevinding, of existentiële laag, zijn veel dertigers allergisch. Dat maakt ze mooi en soms ook irritant. Het kunnen veeleisende en ongedurige kerkgangers zijn, altijd op zoek naar echtheid. Een zelf-uit-één-stuk wordt echter gevormd door open en nieuwsgierig stand te houden bij geloofsfeiten die je aanvankelijk misschien niet zoveel zeggen. Door je op hoop van zegen toe te vertrouwen aan een gemeenschap en een traditie en uiteindelijk aan Gods goedheid die dat alles gaande houdt. Het uithoudingsvermogen dat daarvoor nodig is, kunnen dertigers helaas niet altijd opbrengen. Dat is de ene kant.
Aan de andere kant zouden ambtsdragers de kritische vragen naar echtheid en kwaliteit niet te gauw moeten smoren door te appelleren aan trouw en toewijding. Eerst maar eens goed luisteren naar de onderliggende behoeftes van deze generatie en bereid zijn de tekorten in gemeente zijn en prediking onder ogen te zien.

Schormans schrijft haar bijdrage mede in reactie op het vorig jaar verschenen boek Het dertigersdilemma. Tips vanuit de psychologie, van de hand van psycholoog en loopbaanadviseur Nienke Wijnants. Iemand karakteriseerde dit boek als ‘een bijbel voor dubbende dertigers’.

Aan het themanummer van Kontekstueel werkt ook mee dr. A. Markus, missionair predikant in Utrecht en verbonden aan de Jacobikerkgemeente. Boven zijn bijdrage staat: ‘Dertigers en de kerk: wat is het probleem?’ In de gemeente waar hij werkt, aldus dr. Markus, bestaat de grote meerderheid van de meelevenden juist uit dertigers: in de diensten, op bijbelkringen, in de kerkenraad. Vandaar de vraag: wat is het probleem?

Bij dertigers ligt een probleem. Mijns inziens mag de kerk hen daar zeker op aanspreken in pastorale bewogenheid. Dat dertigers het zo vreselijk druk hebben, is niet alleen een lot. Dat laten ze voor een deel ook zelf gebeuren. En dat weten ze ook wel. Ze hoeven niet met iedereen contact te onderhouden en alle feestjes te bezoeken. Ze hoeven niet alle carrièremogelijkheden, consumptiemogelijkheden, recreatiemogelijkheden en weet ik wat voor mogelijkheden uit te proberen. Keuzestress verdwijnt ook als je minder vaak wilt kiezen. Dat is niet makkelijk, je gaat daarmee in tegen jezelf en tegen de cultuur. Laat de kritiek van het evangelie maar klinken in dertigerslevens. Mijn ervaring is dat ze daar ook naar vragen. (Ik heb daar zelf ook behoefte aan.) Want de kritiek van het evangelie is storend, maar ook heilzaam. Begrippen als ‘sabbat’, ‘soberheid’, ‘ascese’ zijn een hernieuwde bezinning waard. Dat kan erg bevrijdend zijn. Maar ook ‘toewijding’, ‘trouw’ en ‘navolging’ zijn thema’s waar dertigers op aangesproken moeten worden en waar ze vaak ook op aan te spreken zijn. Investeren in de geloofsgemeenschap waar je bij hoort en de gemeenschap beleven en vormgeven.

Aansluitend op deze woorden van dr. Markus sluit ik af met een citaat uit de al genoemde aflevering van CV.Koers. Het komt uit de bijdrage van Timon Ramaker, docent filosofie, ethiek en religie aan de CHE, en waar boven staat ‘Het dilemma van de dertiger’.

Ik wil de waarde van een boek als dat van Wijnants niet relativeren, maar ik wijs wel op een van Jezus’ verbijsterende opmerkingen die het dertigersdilemma in een totaal ander daglicht plaatsen. In zijn Bergrede typeert Hij heidenen (ons dus) als mensen die enorm gefocust zijn op zichzelf. Hij houdt ons een totaal nieuwe manier van leven voor. ‘Zoek liever eerst het koninkrijk van God en zijn gerechtigheid, dan zullen al die andere dingen je erbij gegeven worden’ (Matth. 6:33).

Wat is hierin evangelie voor keuzevermoeide en carrièrebelaste filegangers? Jezus wijst erop dat het belangrijk is helder te krijgen wat nu écht belangrijk is. Als je dat weet, helpt dat bij het maken van keuzes! Niet alles is belangrijk. Sterker nog: je schatten kunnen onder je handen wegrotten, zegt Jezus (Matth. 6:19-21). In zijn Bergrede helpt Jezus ons op weg en het gaat daarbij hard tegen hard. Hij wijst er bijvoorbeeld op dat je niet God en de mammon tegelijk kunt najagen (Matth. 6:24). Je zult keuzes moeten maken. Dertigers ontkomen niet aan gezond iconoclasme.

Hij besluit zijn rede met het beeld van het bouwen van een huis. Het is niet om het even waar we ons huis op bouwen. Zand en rotsbodem maken een groot verschil (Matth. 7:24-27).

Het maken van onontkoombare keuzes is niet iets dat je uit je tenen hoeft te halen. Sterker nog: het bedrukkende gevoel dat het slagen van jouw leven van jouw keuzes afhangt, wordt volstrekt gerelativeerd. Natuurlijk, jouw keuzes doen ertoe, maar je mag ontdekken dat God je leven aan je geeft. Erbij. Gratis. Dat is nog eens wat anders dan het ethos van onze zelfbepalingscultuur! Jij hoeft je eigen leven niet te maken, maar je mag het ontvangen. Dit vertrouwen in de leiding van God is een goede basis om met een zekere ontspanning moeilijke keuzes te maken. Ook als je niet zeker weet of dit of dat de juiste keuze is. Dat betekent geen passiviteit, maar sluit juist onze eigen creativiteit en verbeelding in. God neemt onze vrijheid serieus.

Ramaker wijst terecht op het opmerkelijke woord van Jezus direct hierna: Maak je dus geen zorgen voor de dag van morgen. Wie beseft dat God je elke dag, ook deze dag, geeft, vindt ruimte om te zoeken naar de juiste maat en de goede balans in het leven. ‘Niet alles hoeft meer. (Ps. 131) Dat geeft moed om echte keuzes te maken.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen