BOEKBESPREKING

Olof de Vries:
Gelovig gedoopt. 400 jaar baptisme, 150 jaar in Nederland.
Uitg. Kok, Kampen; 342 blz.; € 21,50.
In beknopte lijnen wordt hier het internationale baptisme beschreven, uitvoeriger wordt ingegaan op het Nederlandse baptisme.
Internationaal gezien heeft et ontstaan van het baptisme te maken met Engelse puriteinen die afcheidingsgezind waren. Aangezien het voor hen moeilijk was om in Engeland te verblijven, kwamen ze naar Nederland. In 1609 werden in Amsterdam de eersten gedoopt (Bakkerstraat), terwijl in 1620 de Pilgrim Fathers vanuit Nederland naar Amerika gingen. De grote opwekking in Engeland en Amerika van rond 1750 heeft het baptisme sterk gestempeld.
Momenteel is het internationaal uitgegroeid tot kerken met miljoenen leden, terwijl het in Nederland gaat om rond 30.000 gelovigen.
In Nederland is het baptisme pas rond 1850 ontstaan. In 1845 werd in Gasselternijveen de eerste gemeente gevormd.
Achtergrond van het ontstaan in Nederland was de kerkelijke bodem die gestempeld werd door het Réveil en de Afscheiding van 1834. Het verval in de Nederlandse Hervormde Kerk was er dus mede oorzaak van.
Typerend voor baptisten is dat ze gemeente willen zijn van gelovigen die volwassendoop als onderdompeling hebben ontvangen. Kinderdoop wijzen ze af, en besprenkeling ook. Hoewel het verbond bij hen een plaats heeft, ligt het accent bij hen niet op Gods verbondsbeloften, maar op het geloof van hen die op Gods verbond ingaan. Dat geeft in bepaalde gevallen een sterke nadruk op persoonlijke bekering. Ik denk aan bekeringen in de noordelijke veengebieden, waar mensen heel radicaal van levensrichting veranderden. Het drankprobleem was voorbij, de taal werd gekuist, het hele levenspatroon vernieuwde zich. Aan de andere kant gaf deze krachtige insteek op het eigen geloof iets onevenwichtigs aan het baptisme. Auteur dr. De Vries tekent baptisten als gelovigen tussen kerk en beweging.
Er zijn baptisten die in hun theologie wat de genadeleer betreft gereformeerd te noemen zijn. Zij leren duidelijk dat Christus alleen voor de verkorenen is gestorven en dat persoonlijk geloof geheel werk van God is. Velen echter leren dat Christus voor alle mensen gestorven is en dat persoonlijk geloof onze eigen keuze is. De vrije wil van de mens zou ook na de zondeval tot die keus in staat zijn.
Het is jammer dat de auteur een vertekend beeld geeft van de gereformeerde verkiezingsleer door te stellen dat hierdoor de geloofszekerheid gaat verdwijnen en eigen verantwoordelijkheid tekort wordt gedaan.
Deze vertekening betreur ik, want de gereformeerde verkiezingsleer in haar authenticiteit verstaan wil allerminst persoonlijke verantwoordelijkheid wegdrukken. Nog veel minder wil ze ten koste gaan van geloofszekerheid. Integendeel, geloofszekerheid gaat juist opbloeien door de verkiezingsleer.
Met name na de Tweede Wereldoorlog kwam er bij baptisten een soort emancipatiegeest. Zelfs ontstond er hier en daar openheid voor mensen als H.M. Kuitert.
Hierbij was er samenhang met het feit dat de baptistische beweging steeds meer ging inspelen op het algemene kerkelijke gebeuren in Nederland. De baptisten raakten uit het isolement.
Het meest bepalend voor hun emancipatie is wel de invloed vanuit de evangelische beweging. Hoewel er veel gemeenschappelijks is, mede door beider nadruk op het belang van opwekking, dreigt toch het eigene van het baptistische denken onder druk te komen. Of dit een crisis gaat veroorzaken waar zowel baptisten als evangelischen bijbelser uitkomen is moeilijk te zeggen, al is het zeker te wensen.
Voor allen die gereformeerd willen theologiseren en ook evangelicale winden voelen waaien is het in ieder geval een uitdaging om de diepte van de Schrift, zoals de Reformatie die in haar tweeslag van zonde en genade heeft ontdekt, niet slechts vast te willen houden, maar ook uit te diepen. Dat zou hoge drempels verlagen voor de meest wereldse mens, goddeloze bij uitstek. Het begrip laagdrempeligheid zou erdoor herijkt gaan worden en het missionaire preken bevorderd, want dat wortelt in de rechtvaardiging van de goddeloze.
Tot slot. Het heeft me geraakt dat er zeker in de begintijd van het baptisme in Nederland sprake was van radicale bekeringen die een stempel hebben gezet op de hele levensstijl. Deze bekeringen zouden we vandaag in de volle breedte van het kerkelijk gebeuren goed kunnen gebruiken. Het zou een opfrisbeurt van de kerk in Nederland geven die diep doorwerkt in het nationale leven. Laten we er veel om bidden. De hand van God is ook vandaag niet verkort. Zou voor de Heere iets te wonderlijk zijn? !

R.H. Kieskamp, Lienden

Liesbeth van Binsbergen, ill. Roel Ottow:
Volg Mij.
Uitg. Groen, Heerenveen; 480 blz.; € 32,50.
Uitgeverij Groen heeft het aangedurfd dit jaar een kinderbijbel uit te geven die met name gericht is op de leeftijdsgroep van 4 tot en met 9 jaar: Volg Mij. Auteur is Liesbeth van Binsbergen, werkzaam in het basisonderwijs en schrijfster van kinderboeken. Een resonansgroep met voor ons vertrouwde namen als I.A. Kole en J.P. Proos heeft meegelezen en de schrijfster waardevolle adviezen gegeven.
Gedurende mijn onderwijzersopleiding aan de Driestar in de jaren ’70 werd veel tijd besteed aan het beoordelen van de kinderbijbels die er in die dagen waren.
Klassiekers als W.G. v.d. Hulst, Anne de Vries, Joh. Vreugdenhil en G. Ingwersen stonden tegenover ‘moderne’ als Karel Eykman en Joanne Klink. In welke rij mogen we Volg Mij plaatsen?
Met overtuiging mag gezegd worden dat we hier een zeer bijbelgetrouwe kinderbijbel hebben. Zowel in het voorwoord als in de 116 bekende en minder bekende bijbelverhalen valt op hoe eerbiedig en dichtbij de tekst van de Bijbel er met Gods Woord is omgegaan. Bij elk verhaal vinden we de verwijzing naar de betreffende tekstgedeelten uit de Heilige Schrift. Er loopt bovendien een schitterende rode draad door de verhalen uit deze kinderbijbel.
Knap vind ik hoe in verhaal 67 Mattheüs 1 (Het geslachtsregister van Jezus Christus) wordt verwoord en door de bij ieder verhaal bijgevoegde gespreksvragen de overgang van het Oude naar het Nieuwe Testament wordt ingezet. De genoemde vragen helpen om belangrijke feiten of namen te memoriseren, maar soms gaan ze dieper, zoals vraag 3 op pagina 151: ‘Simson is een richter, een verlosser. Wie is de grote Verlosser? Waar wil Hij ons van verlossen?’
Een vondst vind ik dat achterin deze kinderbijbel de teksten opgenomen zijn van de Tien Geboden, het Onze Vader en de zegenbede uit Numeri 6. Voor onze kringen vertrouwd is de schrijfwijze van de naam HEERE.

Twistpunt tijdens mijn opleiding eertijds was altijd weer de vraag of de Heere Jezus mocht en mag worden afgebeeld. In de expressieve, sterk sprekende tekeningen van Roel Ottow in deze kinderbijbel gebeurt dit niet. Bekend met klassieke kinderbijbels moest ik even wennen aan de tekeningen, maar al lezend en vergelijkend ervoer ik soms een geweldige kracht in de bij het verhaal gevoegde tekening, waarvan een onderdeel vaak kleiner in de tekst terugkomt.
Volg Mij is een kloek boek, voor een klein kind haast te zwaar op schoot. Maar al bladerend met het boek op tafel of naast mama of papa luisterend en meekijkend is het een prachtige uitgave. Een leeslint helpt om te onthouden waar de lezer(es) gebleven is.
We mogen dankbaar zijn dat uitgeverij Groen deze uitgave heeft willen verzorgen. De Goede Herder roept ook vandaag: ‘Volg Mij’. God geve dat veel kinderen (én ouders) door het lezen van of luisteren naar de verhalen in deze kinderbijbel Hem mogen leren kennen en volgen.

G. Herwig, Nunspeet

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen