INGEZONDEN

Nieuwe vertaling Institutie
Bij dezen wil ik een kanttekening plaatsen bij de bespreking van de nieuwe vertaling van Calvijns Institutie in De Waarheidsvriend van 29 oktober j.l. Naast lovende woorden meent ds. A.J. Mensink dat de vertaling van dr. A. Sizoo nog niet heeft afgedaan. Volgens hem roepen de keuzes van vertaler De Niet vooral in hoofdstuk III.11 vragen op. Het gaat bij de rechtvaardiging van de goddeloze door het geloof om niet minder dan de kern van het reformatorisch belijden. Wanneer gesproken wordt over keuzes die ‘aanleiding kunnen geven tot een wezenlijke inhoudelijke verschuiving’, zijn dat zwaar aangezette woorden. In ieder geval woorden die vragen om een gedegen onderbouwing van de kant van de recensent, opdat de lezer niet de indruk krijgt dat hij op een dwaalspoor wordt gezet wanneer het gaat over de rechtvaardiging.

Ds. Mensink heeft moeite met de vertaling ‘op grond van het geloof’. Omdat hij schrijft over Sizoo’s consequente vertaling ‘uit het geloof’, wekt hij de indruk dat men in de vertaling van De Niet voortdurend leest ‘op grond van het geloof’, in plaats van ‘uit het geloof’. Wat wil echter het geval? Zeggen en schrijven eenmaal valt in 3.11.3 te lezen: ‘(…) wanneer Paulus zegt dat de Schrift van te voren gezien heeft dat God de heidenen uit het geloof zou rechtvaardigen, hoe zou je dat anders moeten opvatten dan dat God hun op grond van het geloof gerechtigheid toerekent ’ Mocht iemand hier toch de verkeerde kant op gaan en aan de geloofsdaad teveel gewicht toekennen, dan wordt dat reeds in 3.11.7 gecorrigeerd, omdat Calvijn daar schrijft, ‘dat het alleen God is die rechtvaardigt; vervolgens dragen we dit op Christus over, omdat Hij ons tot rechtvaardigheid gegeven is, en het geloof vergelijken wij met een vat, want alleen dan zijn wij ontvankelijk voor Christus als wij ontledigd en met een open mond van onze ziel tot Hem komen om genade van Hem te ontvangen.’

W.H.Th. Moehn, Oldebroek

Op grond van het geloof
De begrijpelijke reactie van dr. Moehn geeft me gelegenheid om iets toe te lichten en iets recht te zetten. Wat het laatste betreft: ik heb met de opmerking over de consequente vertaalwijze van Sizoo niet de indruk mogen wekken dat dr. De Niet even consequent ‘op grond van het geloof ’ vertaald heeft. Voor zover ik kan overzien (niet de gehele editie stond tot mijn beschikking), komt deze vertaling maar één keer in de nieuwe editie voor rond het thema van de rechtvaardiging van de goddeloze. Ik wil de vertaler en zijn werkgroep dan ook geenszins het verwijt maken dat zij de lezer op het verkeerde been zetten. Zelfs al zou dat zo zijn, dan verschaft het vervolg van III, 11 inderdaad voldoende en bevrijdende helderheid.
Toch knipper je met je ogen als je deze uitdrukking in de Institutie tegenkomt. Komt dat omdat wij lezers na 1618/19 zijn? Het opmerkelijke vind ik met name dat in de bewuste zinsnede (in III, 11, 3) tweemaal de Latijnse uitdrukking ex fide wordt gebezigd, en dat deze eerst als ‘uit het geloof ’ en daarna als ‘op grond van het geloof ’ wordt vertaald. Waarom deze (mijns inziens ongelukkige) inconcordantie? Daarom bedoelde ik in mijn recensie niets minder, maar ook niets meer dan dat bepaalde vertaalkeuzes vragen oproepen of aanleiding kunnen geven tot verschuivingen in het denken van de lezer, en dat het daarom een uitdaging blijft, het oorspronkelijke Latijn erbij te houden. Zeker als het gaat om de kern van het reformatorisch belijden!

A.J. Mensink, Driesum

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen